Vergi Dava Daireleri Kurulu: Haksız İadenin Geri Alınması Amacıyla Yapılan Tarhiyat, İdari İşlemin Hukuka Uygunluk Denetiminin İşlemin Tesis Edildiği Tarihteki Hukuki Duruma Göre Yapılması

T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/788 Karar No : 2024/1103 Anahtar Kelimeler : -Haksız İadenin Geri Alınması Amacıyla Yapılan Tarhiyat, -İdari İşlemin Hukuka Uygunluk Denetiminin İşlemin Tesis Edildiği Tarihteki Hukuki Duruma Göre Yapılması Özeti : Haksız iade alındığından bahisle yapılan tarhiyatın nedeninin tarh işleminin tesis edildiği tarihte var olması ve tarhiyata karşı açılan davada yapılacak hukuka uygunluk denetiminde kural olarak, işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki durumun esas alınması gerektiği, dolayısıyla, davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra düzenlenen raporun incelenmesi suretiyle karar verilemeyeceği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI) : İstanbul Defterdarlığı (Vatan İhtisas Vergi Dairesi Müd.) VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Global İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 23/02/2023 tarih ve E:2023/264, K:2023/250 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı adına, haksız yere katma değer vergisi iadesi alındığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden iadenin geri alınması amacıyla 2017 yılının Ocak dönemi için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile verginin bir katı tutarında kesilen ve tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. İstanbul 1. Vergi Mahkemesinin 29/11/2019 tarih ve E:2019/940, K:2019/2372 sayılı kararı: Davacı hakkında düzenlenen inceleme raporunda, uyuşmazlık konusu dönemlerde davacının yüklenim listesinin büyük bölümünü oluşturan ve ortaklık yapısındaki değişiklikler sebebiyle de ilişkili olduğu anlaşılan … Yalıtım İthalat ve İhracat Sanayi Limited Şirketinin tedarikçisi olan bir kısım mükellef hakkında olumsuz tespit bulunduğundan bahisle davacıya 2017 yılının Ocak dönemine ilişkin olarak iade edilen katma değer vergisinin, … Yalıtım İthalat ve İhracat Sanayi Limited Şirketinden olan alımlara isabet eden kısmının, bu şirketin, hakkında olumsuz tespit bulunan mükelleflerden olan alışlarına oranlanmak suretiyle bulunan tutarının geri alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anılan raporda, gerek davacının ilgili dönemde gerçekleştirdiği ihracat işlemlerine gerekse bu ihracatlarla ilgili olarak … Yalıtım İthalat ve İhracat Sanayi Limited Şirketinden olan alışlarına yönelik herhangi bir eleştiri getirilmemiş ve bu konuda herhangi bir olumsuzluk tespit edilmemiştir. Sadece … Yalıtım İthalat ve İhracat Sanayi Limited Şirketinin mal aldığı firmaların bir kısmı hakkında olumsuz tespitler bulunduğundan bahisle iade edilen verginin geri alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, eksik incelemeye ve varsayıma dayalı olarak düzenlendiği anlaşılan rapora istinaden vergi ziyaı cezalı olarak tarh edilen katma değer vergisinde hukuka uygunluk görülmemiştir. Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu cezalı tarhiyatı kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 25/02/2021 tarih ve E:2020/1116, K:2021/478 sayılı kararı: Vergi Dava Dairesi, vergi mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve kararın kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir. Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 17/10/2022 tarih ve E:2021/3991, K:2022/5703 sayılı kararı: Uyuşmazlıkta, Vergi Dava Dairesince davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu değerlendirilerek eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak cezalı tarhiyat yapıldığı sonucuna varılmıştır. Ancak davacı tarafından, 2017 yılının Nisan ve Haziran dönemlerine ilişkin katma değer vergisi iade talebinin reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada lehine verilen vergi mahkemesi kararının uygulanmaması üzerine kararın uygulanması ve iadenin yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen bölge idare mahkemesi kararına yöneltilen temyiz isteminin incelendiği Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2022/2817 sayılı dosyasına, davalı tarafından davacı hakkında düzenlenen 16/06/2021 tarih ve 2021-A-4144/5 sayılı Vergi Tekniği Raporu'nun ibraz edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, bölge idare mahkemesince anılan rapor incelenerek uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir. Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 23/02/2023 tarih ve E:2023/264, K:2023/250 sayılı ısrar kararı: Dava konusu edilen idari işlemin hukuka uygunluk denetiminin işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre yapılması gerektiği yolundaki idari yargılama hukuku ilkesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra düzenlendiği anlaşılan 16/06/2021 tarih ve 2021-A- 4144/5 sayılı Vergi Tekniği Raporu'ndaki tespitlerin değerlendirilmesi mümkün değildir. Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle ısrar etmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Hukuka aykırı olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ İSMAİL İLYAS ABİDE'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin ısrar hükmü yönünden reddi ile diğer yönlerden temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Danıştay Üçüncü Dairesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun içtihadına göre, idari yargılama hukukunun genel ilkelerinden biri olan, idari işlemin hukuka uygunluğunun işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre yapılacağı yönündeki ilkeye, vergi iadesine ilişkin işlemlere karşı açılan davalarda, vergi iadesine ilişkin işlemlerin niteliğinden kaynaklanan ve kamu yararı ve bireysel yararı dengeleme amacı güden bir istisna tanınması gerekmektedir. (VDDK, 15/05/2024, E:2022/1499, K:2024/431; VDDK, 23/10/2024, E:2023/1432, K:2024/958) Olayda ise vergi iadesine ilişkin bir işlem değil, davacı adına, haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi dava konusu edilmiştir. Haksız iade alındığından bahisle yapılan tarhiyatın nedeninin tarh işleminin tesis edildiği tarihte var olması ve tarhiyata karşı açılan davada yapılacak hukuka uygunluk denetiminde kural olarak, işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki durumun esas alınması gerekmektedir. Bu itibarla, işbu davada, davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra düzenlenen raporun incelenerek karar verilmesi mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın ısrar hükmü usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın değinilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararı, davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra düzenlenen 16/06/2021 tarih ve 2021-A- 4144/5 sayılı Vergi Tekniği Raporu incelenmek suretiyle karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğundan, karar diğer yönlerden temyizen incelenmemiş olup kararın ısrar hükmü niteliğinde olmayan hüküm fıkralarına yönelik temyiz incelemesinin Danıştayın ilgili dava dairesince yapılması gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davalının temyiz isteminin ısrar hükmü yönünden REDDİNE,

2- İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 23/02/2023 tarih ve E:2023/264, K:2023/250 sayılı kararının, ısrar hükmü niteliğinde olmayan diğer hüküm fıkralarına yönelik temyiz incelemesi sonuçlandırılmak üzere dosyanın Danıştay Üçüncü Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 04/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. KARŞI OY X- Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz. KARŞI OY XX- İdarenin bir işlemi nedeniyle ilgilinin hak veya menfaatlerinin olumsuz biçimde etkilenmesi durumunda kural olarak, ilgilinin bu işlemin dayandığı maddi ve hukuki sebeplerden idari işlemle birlikte haberdar edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, idarenin dayandığı hukuki sebebi yargılama aşamasında açıklaması da mümkündür. Olayda, dava konusu işlemin tesis edilme nedeni, işlemin tesis edildiği tarihten sonra düzenlenen vergi tekniği raporu ile daha açık bir şekilde ortaya koyulmuştur. Anılan raporun davacıya tebliğ edilerek davacının haklılığını ortaya koymaya yönelik delil ve hukuka aykırılık iddialarını ileri sürmesine imkân verilmesi kaydıyla sözü edilen raporun incelenerek karar verilmesinde hukuki bir engelin bulunduğundan söz edilemez. Bu nedenle, davacı hakkında düzenlenen 16/06/2021 tarih ve 2021- A-4144/5 sayılı Vergi Tekniği Raporu incelenerek karar verilmesi gerektiğinden ısrar kararının bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.