Vergi Dava Daireleri Kurulu: Adil Yargılanma Hakkı, Vergi İnceleme Raporu, Sebep Unsuru

T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2021/26 Karar No : 2023/113 Anahtar Kelimeler : -Adil Yargılanma Hakkı, -Vergi İnceleme Raporu, -Sebep Unsuru Özeti : Davacının, çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak idari işlemin sebep unsurunu öğrenebildiği ve hakkında tesis edilen idari işleme karşı hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebildiği görüldüğünden temyize isteminin ısrar hükmü yönünden reddinin gerektiği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Adana Vergi Dairesi Başkanlığı (Kozan Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Adana 1. Vergi Mahkemesinin 29/09/2020 tarih ve E:2020/978, K:2020/637 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı adına, … Madencilik Petrol Turizm Nakliye Gıda Tekstil İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlemek ve defter ve belgelerini ibraz etmemek suretiyle vergi ziyaına sebep olduğu ve davacının da bu şirketin asıl sahibi olarak vergi ziyaından sorumlu olduğundan bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca anılan şirket adına re'sen tarh edilen katma değer vergilerinin bir katı tutarında hesaplanmak suretiyle 2009 yılının Ocak ila Aralık dönemleri için kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. Adana 1. Vergi Mahkemesinin 19/02/2015 tarih ve E:2014/942, K:2015/120 sayılı kararı: … Madencilik Petrol Turizm Nakliye Gıda Tekstil İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporuyla mükellefin 2008 ila 2012 yıllarında özel tüketim vergisine tabi mal olan akaryakıt satışında bulunduğu halde düzenlemiş olduğu faturaların muhteviyatında satmadığı farklı bir mal -genelde madeni yağ- belirterek muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilmiştir. Anılan rapora istinaden davacı adına düzenlenen 10/12/2013 tarih ve 2013-A-2042/61 sayılı Vergi İnceleme Raporu'nda davacının mükellef kurumun faaliyetleriyle doğrudan ilgili kişi konumunda olduğu, şirketin müdürü … ve çalışanı … tarafından verilen ifadelerde davacının adı geçen şirketin sahibi olduğunun belirtildiği, yapılan karşıt incelemelerin birçoğunda firma yetkilileri tarafından şirketin sahibinin ve alış satış yapılırken firmada muhataplarının davacı olduğunun belirtildiği, şirket hesabından davacının, davacının kızı …'in ve eniştesi …'in hesaplarına para giriş çıkışlarının yapıldığı, şirket tarafından davacıya verilen Adana 1. Noterliği'nin 08/05/2008 tarih ve 11102 yevmiye numaralı vekaletnamenin bulunduğu belirtilmiştir. Uyuşmazlık konusu dönemde davacı adına söz konusu şirket bünyesinde gerçekleştirilen muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 341 ve 344. maddeleri uyarınca ziyaa uğratılan vergilerin bir katı tutarında dava konusu cezaların kesildiği anlaşılmaktadır. … Madencilik Petrol Turizm Nakliye Gıda Tekstil İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi adına tarh edilen katma değer vergileri ve kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle açılan davada Adana 2. Vergi Mahkemesinin 29/12/2014 tarih ve E:2014/365, K:2014/1351 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının eylemine iştirak ettiği … Madencilik Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ve davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda yer alan tespitler değerlendirildiğinde, davacının anılan şirketin faaliyetleriyle doğrudan ilgili kişi konumunda olduğu, şirket tarafından davacıya verilen Adana 1. Noterliği'nin 08/05/2008 tarih ve 11102 yevmiye numaralı vekaletnamenin bulunduğu, şirket müdürü … ve çalışanı … tarafından verilen ifadelerde davacının şirketin sahibi olduğunun belirtildiği, ayrıca yapılan karşıt incelemelerin birçoğunda firma yetkilileri tarafından şirketin sahibi ve alış- satış yapılırken firmada muhataplarının davacı olduğunun ifade edildiği, şirket hesabından davacının, davacının kızı …'in ve eniştesi …'in hesaplarına para giriş çıkışlarının yapıldığı, söz konusu şirkette ortaklığının bulunmayıp 2008 yılının Mayıs ayından 2012 yılına kadar sigortalı işçi olarak çalıştığını iddia eden davacının aynı dönemlerde … Otomotiv Turizm Limited Şirketi ve Mert Madencilik Turizm Limited Şirketinde hissedar olduğu da değerlendirildiğinde, davacının sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiği sonucuna varılmıştır. Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle davayı reddetmiştir. Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Üçüncü Dairesinin 31/01/2019 tarih ve E:2018/2770, K:2019/539 sayılı kararı: … Madencilik Petrol Turizm Nakliye Gıda Tekstil İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerin ve bu şirketin ticari ilişkide bulunduğu mükelleflerin beyanları ile şirketin kanuni temsilcisi ve çalışanlarının ifadelerinin birlikte değerlendirilmesinden, şirketin komisyon karşılığı fatura düzenlediği tespit edilmiş, davacı adına da sözü edilen vergi tekniği raporuna atıf yapılarak düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak uyuşmazlık konusu vergi ziyaı cezası kesilmiş, vergi ziyaı cezasının davacıya duyurulduğu vergi ve ceza ihbarnamelerinde iştirak ve müteselsil sorumlu ibarelerine yer verilmiştir. Menfaati ihlal edilenler tarafından iptal davası açılabilmesi için idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olması gerekmektedir. İdari işlemin hukuki sebebi, idareyi o işlemi yapmaya iten soyut hukuk kuralı olup vergi hukukunda vergi ve cezanın hukuki sebebi ise somut vergi kanunlarındaki vergi salınmasını ve ceza kesilmesini gerektiren kurallardır. Bu nedenle vergi ve/veya ceza ihbarnamelerinin, kanunda yazılı unsurları ihtiva etmesinin yanı sıra sebep unsuru bakımından kanunun

hangi maddesi uyarınca düzenlendiği hususunu, diğer bir anlatımla kanuni dayanağını da içermesi gerekir. Kanuni dayanağın tereddüte yer vermeyecek biçimde açık olarak gösterilmesi, ilgililerin, ne suretle ve hangi hukuki nedenle vergi ve/veya cezaya muhatap kılındıklarını bilmelerine, böylece savunma haklarını gereği gibi kullanabilmelerine olanak tanınması için zorunludur. Dava konusu olayda davacı adına düzenlenen ceza ihbarnamelerinde, "müteselsilen sorumlu" ibaresine ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344 ve 359. maddesinde düzenleme bulan "iştirak" ibarelerine birlikte yer verilmesi nedeniyle cezanın dayanağı hususunda tereddüt oluştuğundan, sebep unsuru açısından hukuka uygun düşmeyen dava konusu vergi ziyaı cezasına karşı açılan davanın reddi yolundaki mahkeme kararının bozulması gerekmiştir. Daire, bu gerekçeyle kararı bozmuş; davalının karar düzeltme istemini de reddetmiştir. Adana 1. Vergi Mahkemesinin 29/09/2020 tarih ve E:2020/978, K:2020/637 sayılı ısrar kararı: Müteselsil sorumluluk durumunda davacının asıl borçlu şirkete ait tüm vergi ve cezalardan sorumlu tutulması gerekmektedir. … Madencilik Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına üç kat vergi ziyaı cezalı tarhiyat yapılmasına rağmen davacı adına yalnızca bir kat vergi ziyaı cezası kesilmiştir. Dava konusu ihbarnamelerde iştirak hükümleri belirtilerek cezanın nedeni olarak açıkça iştirak yazılmış olup dava dilekçesinin "izahat" başlıklı kısmında, dava konusu vergi ziyaı cezasının sebebinin vergi ziyaına iştirak edilmesi olduğu davacı tarafından açıkça belirtilmiştir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu ihbarnamelerin hukuki dayanağının ''iştirak'' hükümleri olduğu kanaatine varılmıştır. Mahkeme, bu ek gerekçeyle ısrar etmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Uyuşmazlık konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek aksi yönde verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ BAHAR DOĞA YILDIZ'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin ısrar hükmü yönünden reddi ile işin esası yönünden temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Danıştay Dokuzuncu Dairesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dava dilekçesine de eklenen, dava konusu cezaların dayanağı vergi inceleme raporunda davacı adına 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak etmesi sebebiyle vergi ziyaı cezası kesilmesi önerilmiştir. Davacı dava dilekçesinde idari işlemin sebep unsuru yönünden açıklamalarını bu bağlamda yapmış; ayrıca davalı idare savunmasında, dava konusu cezaların kesilme sebebini Kanun'un 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak edilmesi olarak açıklamış ve davalı idarenin savunması davacıya tebliğ edilmiştir. Vergi Mahkemesi, vergi ziyaı cezası kesilmesine ilişkin idari işlemlerin sebep unsurunu 213 sayılı Kanun’un 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak edilmesi olarak kabul etmiş ve uyuşmazlığı bu kapsamda inceleyerek davayı sonuçlandırmıştır. Tüm bu belirlemelerden davacının, adil yargılama hakkı kapsamında sağlanması gereken güvencelerden biri olan çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak idari işlemin sebep unsurunu öğrenebildiği ve hakkında tesis edilen idari işleme karşı hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebildiği görülmektedir. Bu nedenle, temyize konu kararın ısrar hükmü Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın değinilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir. Vergi Mahkemesi kararı, uyuşmazlık konusu cezanın dayanağı hususunda tereddüt oluştuğundan, sebep unsuru açısından hukuka uygun düşmeyen dava konusu vergi ziyaı cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle bozulduğundan, karar diğer yönlerden temyizen incelenmemiş olup bu incelemenin Kurulumuzca değil, söz konusu kararları temyizen incelemekle görevli vergi dava dairesince yapılması gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davacının temyiz isteminin ısrar hükmü yönünden REDDİNE, 2- Adana 1. Vergi Mahkemesinin 29/09/2020 tarih ve E:2020/978, K:2020/637 sayılı kararının, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası temyizen incelenmek üzere dosyanın Danıştay Dokuzuncu Dairesine GÖNDERİLMESİNE,

2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/02/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Üçüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.