İdari Dava Daireleri Kurulu: İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı, Faaliyetten Men, Ruhsat İptali

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1890 Karar No : 2025/590 Anahtar Kelimeler : -İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı, -Faaliyetten Men, -Ruhsat İptali Özeti : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te yapılan değişiklik dikkate alındığında iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin iş yerinin doğrudan mühürlenebileceği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Akaryakıt Petrol Ürünleri Pazarlama Turizm İnşaat ve Ticaret Ltd.Şti. VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 17/07/2024 tarih ve E:2024/617, K:2024/806 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Hatay ili, Kırıkhan ilçesi, Mahmutlu Mevkiinde kain … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan davacı şirkete ait

akaryakıt istasyonundaki akaryakıt ve LPG tanklarının uygulama imar planında belirtilen yapı yaklaşma sınırları ile karayolu yapı yaklaşma sınırları içerisinde kaldığından bahisle aykırılıkların imar ve karayolları mevzuatına uygun hale getirilmesi gerektiği aksi halde mevzuata uygun hale getirilinceye kadar faaliyetin durdurulacağına dair Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığının 21/02/2018 tarih ve 4497 sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Hatay 1. İdare Mahkemesinin 07/02/2020 tarih ve E:2018/523, K:2020/153 sayılı kararıyla; dava konusu akaryakıt tesisinin bulunduğu alandaki yeraltı akaryakıt ve LPG tanklarının karayolundan en az 25 metre çekme mesafesi şartını taşımaması nedeniyle, aykırılıkların imar ve karayolları mevzuatına uygun hale getirilmesi gerektiği aksi halde mevzuata uygun hale getirilinceye kadar faaliyetin durdurulacağına dair işbu dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/09/2022 tarih ve E:2021/1045, K:2022/1750 sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, 27/10/2022 tarihli kararı ile; Bölge İdare Mahkemesi kararının kesin olduğu, dava konusu işleme karşı temyiz yolunun kapalı olduğundan bahisle davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir. Daire Kararının Özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/02/2024 tarih ve E:2023/8725, K:2024/941 sayılı kararıyla; 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin (d) bendinde belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davalarına karşı temyiz yolunun açık olduğunun düzenlendiği, dava konusu işlemin de "imar ve karayolları mevzuatına aykırılıklar giderilinceye kadar faaliyetin durdurulacağına" ilişkin bildirim işlemi olduğu, bahse konu işlem hakkında verilecek kararın faaliyetin devamına veya süresiz durdurulmasına sebep olacağı anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesinin 27/10/2022 tarih ve E:2021/1045, K:2022/1750 sayılı temyiz isteminin reddine ilişkin kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, anılan karar kaldırılarak davacının temyiz talebine ilişkin işin esasına geçildiği,

İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; idareler tarafından iş yerlerinde yapılan denetimlerde aykırı beyan ve durumun tespit edilmesi durumunda bunların giderilmesi için iş yerine 15 gün süre verileceğinin, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi hâlinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceğinin, akabinde ruhsatı iptal edilen iş yerinin mühürlenebileceğinin, başka bir ifadeyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin ruhsatlı bir iş yerinin faaliyetten men edilemeyeceğinin açık olduğu, Uyuşmazlıkta davacı şirkete ait akaryakıt istasyonundaki akaryakıt ve LPG tanklarının uygulama imar planında belirtilen yapı yaklaşma sınırları ile karayolu yapı yaklaşma sınırları içerisinde kaldığından bahisle aykırılıkların imar ve karayolları mevzuatına uygun hale getirilmesi gerektiği aksi halde mevzuata uygun hale getirilinceye kadar faaliyetin durdurulacağına dair Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığının 21/02/2018 tarih ve 4497 sayılı işleminin davacıya tebliğ edildiği, dava devam ederken 09/04/2018 tarih ve 4077 sayılı işlem ile de faaliyetin durdurulmasına karar verildiği, Bakılan davada, dosya içinde davacının iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığından, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin iş yerinin doğrudan mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/09/2022 tarih ve E:2021/1045, K:2022/1750 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Israr Kararının Özeti : Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 17/07/2024 tarih ve E:2024/617, K:2024/806 sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/09/2022 tarih ve E:2021/1045, K:2022/1750 sayılı kararında ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, öncelikle keşif ve bilirkişi incelemesi talepleri olmasına rağmen, mahallinde bilirkişi marifetiyle keşif yapılmaksızın karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, bu bakımdan eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması halinde davadaki haklılıklarının ortaya çıkacağı, nitekim söz konusu yapıların 15/05/1997 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki Yönetmelik”e uygun olarak yapıldığı ve açıldığı, dolayısıyla mevcut hali ile mevzuata uygun olduğu, bu Yönetmeliğin 21. maddesinde

bölünmüş yol kenarındaki tesislerin Yönetmelik ekindeki EK 1 projesine uygun olarak yapılmasının zorunlu olduğunun belirtildiği, diğer tesislerin ise EK 2 projesine uygun olarak yapılması gerektiğinin belirlendiği, bu yönüyle de mahallinde yapılacak bilirkişi marifetiyle keşif ile akaryakıt istasyonunda yer altı tankları ile ilgili bir yükümlülüğün olmadığı, mevzuata aykırı ve karayolları trafik güvenliğini tehlikeye sokan bir durum olmadığının açıkça görüleceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ KÜRŞAT KALKAN'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın ısrara ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Uyuşmazlıkta ısrara ilişkin husus, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin ruhsatlı bir iş yerinin faaliyetten men edilip edilemeyeceğine ilişkindir. 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Faaliyetten geçici süreyle men ve idarî para cezası" başlıklı Ek 3. maddesinde; "13’üncü maddenin birinci fıkrası, 21’inci maddenin ikinci fıkrası ve 23’üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve

noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanun’un 6’ncı ve 8’inci madde hükümleri saklıdır." hükmü yer almaktadır. Her ne kadar söz konusu hüküm dava konusu işlem tesis edildikten sonra yürürlüğe girmiş ise de bu hükmün doğrudan ruhsat iptalinin önüne geçerek aykırılık ve noksanlıkların giderilerek tekrar faaliyetin devamına imkan sağlayan ve doğrudan ruhsat iptali halinde oluşacak menfi durumların önüne geçen lehe bir düzenleme olması nedeniyle dikkate alınması gerekmektedir. Bu bakımdan, temyizen incelenen kararın, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin ruhsatlı bir iş yerinin faaliyetten men edilebileceği yolundaki ısrara ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın ısrara konu bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesi kararında ısrar hususu yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden, uyuşmazlığın diğer kısımlarına yönelik temyiz isteminin Dairesince değerlendirilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin ısrar hükmü yönünden reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin temyize konu 17/07/2024 tarih ve E:2024/617, K:2024/806 sayılı kararının ısrara konu kısmının ONANMASINA, 3. Uyuşmazlığın esasına yönelik temyiz istemi hakkında karar verilmesi için dosyanın Danıştay Dördüncü Dairesine gönderilmesine, 4. Kullanılmayan 704,50 TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 5. Kesin olarak, 13/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.