İdari Dava Daireleri Kurulu: Minimum Parsel Büyüklüğü, Revizyon İmar Planı, Mülkiyet Hakkı

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2021/1089 Karar No : 2021/2912 Anahtar Kelimeler : -Minimum Parsel Büyüklüğü, -Revizyon İmar Planı, -Mülkiyet Hakkı Özeti : Dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları ile getirilen minimum parsel büyüklüğü koşulunun bu alanlarda toprak büyüklüğünün korunması ve yapılaşmanın artmasının önlenmesini amaçladığı, bunun yanında yapılaşma ile hedeflenen kullanımlara yönelik uygun parseller üretmek ve parsellerin sağlıklı ve mevzuata uygun yapılaşmasını sağlamak amacını taşıdığı ve üst ölçekli planlara ve şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu, öte yandan plan notlarında günübirlik tesis alanları için asgari parsel büyüklüğü koşulu öngörülmediği dikkate alındığında planın asgari parsel büyüklüğü şartını sağlamayan taşınmazlar bakımından çözüm getirmediğinin söylenmesinin de olanaklı olmadığı, bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki kararda hukuki isabet bulunmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI): Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …, 2- … VEKİLLERİ : Av. … İSTEMİN KONUSU: Muğla 2. İdare Mahkemesinin 13/11/2020 tarih ve E:2020/1309, K:2020/1215 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, Yalıkavak Beldesi, Yalı Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin revizyon+ilave 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Muğla 2. İdare Mahkemesinin 22/03/2016 tarih ve E:2014/1199, K:2016/261 sayılı kararıyla; Mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu planlarda 2000m²'den küçük olan ve komşu parsellerle tevhid olanağı bulunmayan taşınmazlara ilişkin bir hüküm belirlenmediği, bu durumun, bu koşullara sahip parseller açısından adil olmayan bir durum oluşturduğu, söz konusu alanlarda planı uygulanamaz hale getirerek, hak kayıplarına yol açtığı, bu nedenle, dava konusu taşınmaz açısından planda belirlenen yapılaşma koşullarının uygulanamayacak durumda olmasının imar ve çevre mevzuatına, şehircilik ve planlama ilkelerine uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Daire Kararının Özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 30/01/2017 tarih ve E:2016/7447, K:2017/481 sayılı kararıyla; İmar planları ile minimum ifraz koşulunun belirlenmesinin nedeninin yapılaşma ile hedeflenen kullanımlara yönelik uygun parseller üretmek ve parsellerin sağlıklı ve mevzuata uygun yapılaşmasını sağlamak amacıyla TAKS, KAKS gibi yapılaşma koşullarını belirleyebilmek olduğu, Muğla ilinin turizm merkezi olduğu, dava konusu taşınmazın imar planlarında turizm tesis alanında kaldığı, dava konusu plan notunun turizm tesis alanlarına yönelik yapılaşma koşullarını belirleyerek sağlıklı yapılaşmayı sağlamak adına düzenlendiği sonucuna varıldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 07/02/2013 tarihinde onaylanan Muğla-Bodrum-Yalıçiftliği 1/25.000 ölçekli İlave-Revizyon Çevre Düzeni Planı ile 26/12/2012 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla- Denizli Çevre Düzeni Planı Revizyonunun iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davalarda Danıştay Altıncı Dairesince 30/01/2017 tarih ve E:2013/9073 sayılı karar ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği de dikkate alındığında iptali istenilen plan notları ile yapılaşma koşullarının belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak Muğla 2. İdare Mahkemesinin 22/03/2016 tarih ve E:2014/1199, K:2016/261 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Israr Kararının Özeti: Muğla 2. İdare Mahkemesinin 13/11/2020 tarih ve E:2020/1309, K:2020/1215 sayılı kararıyla; Mahkemelerince verilen kararın Danıştay Altıncı Dairesince, imar planları ile minimum ifraz koşulunun belirlenmesinin nedeninin yapılaşma

ile hedeflenen kullanımlara yönelik uygun parseller üretmek ve parsellerin sağlıklı ve mevzuata uygun yapılaşmasını sağlamak amacıyla TAKS, KAKS gibi yapılaşma koşullarını belirleyebilmek olduğu, üst ölçekli plana karşı açılan davada da Danıştay Altıncı Dairesince yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği gerekçesiyle bozulmuş ise de; dava konusu işlem ile davacının mülkiyet hakkı engellenmiş olduğundan, dava konusu planda, üst ölçekli planlara aykırılık oluşturmayacak şekilde davacı taşınmazıyla aynı durumda olan taşınmazların kullanım şekillerinin belirlenmesi gerektiği gerekçesi eklenmek suretiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, mevcut turizm tesislerine nispeten daha büyük ve kullanışlı turizm tesisi yapılmasını sağlamak için plan ve plan notlarının hazırlandığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ MUHAMMED ŞEKER'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacılara ait, Muğla ili, Bodrum ilçesi, Yalıkavak beldesi, Yalı mevki … ada … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan Bodrum ilçesi, Yalıkavak mahallesine ilişkin revizyon+ilave 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazları yönünden iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde “Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım

sistemleri ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." "Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un, "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ise; "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır..." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta ısrar noktası, dava konusu imar planlarında Turizm Tesis Alanı kullanımı için öngörülen yapı yapılabilecek asgari parsel büyüklüğü koşulu bakımından, bu büyüklüğü sağlamayan ancak kullanım kararı Turizm Tesis Alanı belirlenen taşınmazlar yönünden, plan notları ile bir istisna hüküm getirilmesine gerek olup olmadığı, böyle bir istisna öngörülmemesinin dava konusu imar planları bakımından eksiklik teşkil ederek mülkiyet hakkını ölçüsüz şekilde kısıtlayan bir durum yaratıp yaratmayacağı hususudur. Öte yandan, her ne kadar Daire kararında "yapı yapılabilecek asgari parsel büyüklüğü" ifadesi yerine minimum ifraz koşulu ifadesine yer verilmiş olsa da; söz konusu ifadenin sehven kullanıldığı değerlendirilmektedir. Öncelikle, davaya konu imar planlarının üst ölçekli planları olan; 07/02/2013 tarihinde onaylanan Muğla-Bodrum-Yalıçiftliği 1/25.000 ölçekli İlave-Revizyon Çevre Düzeni Planı ile 26/12/2012 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Çevre Düzeni Planında maksimum emsal, yapı yapılabilecek minimum parsel büyüklüğü, maksimum yapı yüksekliği ve inşaat alanı gibi hususlarda belirli öngörülere yer verilmiş ise de; yapılaşma koşulları esasen alt ölçekli planlar ile belirlenebilecek hususlar olup, üst ölçekli planlar olan çevre düzeni planları ile öngörülen bu değerlerin alt ölçekli planları yönlendirmeye ve bu planlarda ortaya konulacak yapılaşma koşullarına sınır getirmeye yönelik olduğu kuşkusuzdur. Bu itibarla, salt bu planlara ilişkin plan notlarının da aynı yönde olduğundan bahisle hukuki değerlendirme yapılması mümkün

olmamakla birlikte, bu planların getirdiği sınırlamalara uyulması da zorunluluktur. Bu bağlamda, dava konusu planlama ile getirilen minimum parsel büyüklüğü koşulunun bu alanlarda toprak büyüklüğünün korunması ve yapılaşmanın artmasının önlenmesini amaçladığı, bunun yanında yapılaşma ile hedeflenen kullanımlara yönelik uygun parseller üretmek ve parsellerin sağlıklı ve mevzuata uygun yapılaşmasını sağlamak amacını taşıdığı ve üst ölçekli planlara uygun olduğu görüldüğünden, anılan plan hükmünün şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu açıktır. Dava konusu planların, davacılara ait parsele ilişkin herhangi bir çözüm üretmediği ve dolayısıyla yapılaşması mümkün olmayan taşınmazlar ortaya çıkardığı ve bu durumun mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olduğu yönündeki iddia bakımından ise; dava konusu imar planları incelendiğinde, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının 5.4.6. sayılı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının 5.4.21. sayılı plan notlarında; "Planda turizm tesis alanları olarak gösterilen alanlarda plan hükümlerinin günübirlik tesis alanları maddesinde tanımlanan koşullara uygun olarak günübirlik turizm yapı ve tesisleri yapılabilir." hükmüne yer verildiği ve günübirlik tesis alanları için asgari parsel büyüklüğü koşulu öngörülmediği görülmekle planın asgari parsel büyüklüğü şartını sağlamayan taşınmazlar bakımından çözüm getirmediğinin söylenmesi olanaklı değildir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Muğla 2. İdare Mahkemesinin temyize konu 13/11/2020 tarih ve E:2020/1309, K:2020/1215 sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Muğla 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08/12/2021 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu,

dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Muğla 2. İdare Mahkemesinin 13/11/2020 tarih ve E:2020/1309, K:2020/1215 sayılı ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.