Başkanlar Kurulu: Beyiye Aidatı, Noterlik Kanunu, Yersiz Tahsil, Noter Harcı, Noter Hissesi

T.C. D A N I Ş T A Y BAŞKANLAR KURULU Esas No : 2021/42 Karar No : 2021/58 Anahtar Kelimeler : -Beyiye Aidatı, -Noterlik Kanunu, -Yersiz Tahsil, -Noter Harcı, -Noter Hissesi Özeti : Noter olarak görev yapan davacının yersiz olarak tahsil ettiği ileri sürülen beyiye aidatını iade etmesi gerektiğine ilişkin İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 19/04/2019 tarih ve E.328234 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Gelir İdaresi Başkanlığının 09/03/2017 tarih ve 28661 sayılı genel yazısının "Ayrıca, noterlikçe fazladan tahsil edilmiş olan vergi, resim ve harç tutarları üzerinden notere ödenen beyiye aidatlarının noterden tahsili gerekmektedir." ibaresinin iptali istemiyle Gelir İdaresi Başkanlığı ve İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına karşı açılan davada, Sekizinci Dairenin görevli olduğu hakkında. … tarafından, Gelir İdaresi Başkanlığı ve İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına karşı açılan davada, Danıştay Sekizinci ve Dokuzuncu Daireleri arasında çıkan görev uyuşmazlığına ilişkin dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü: Danıştay … Daire Başkan Vekili …'un, "Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümünün belirlenmesine ilişkin Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı kararında Harçlar Kanunu’na ilişkin davalar ile temyiz başvurularını çözümleme görevinin Dokuzuncu Daireye verildiği; bakılmakta olan davanın noter olarak görev yapan davacının yersiz olarak tahsil ettiği ileri sürülen noter harcı üzerinden aldığı beyiye aidatının (noter hissesinin) iadesi isteminden kaynaklandığı, 1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca noterlerin noter hissesine hak kazanabilmeleri için tahsil ettikleri vergi, resim ve harçlar ile değerli kağıt bedellerini belirli dönem ve günler için düzenlenecek beyannamelerle vergi dairesine bildirmeleri ve

yatırmaları gerektiği, dolayısıyla noter hissesinin ancak noterlerce Kanunda belirtilen vergi, resim ve harçlar ile değerli kağıt bedellerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde ödeneceği, dava konusu uyuşmazlığın sonuçlandırılabilmesi için iadesi istenilen noter hissesinin üzerinden hesaplandığı noter harcı tutarının haksız olarak tahsil edilip edilmediği ve Kanun'da öngörülen usulüyle vergi dairesine yatırılıp yatırılmadığı hususunun irdelenmesini gerektirdiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevi Dokuzuncu Daireye aittir." yolundaki ayrışık oyuna karşılık; Dava, noter olarak görev yapan davacının yersiz olarak tahsil ettiği ileri sürülen beyiye aidatını iade etmesi gerektiğine ilişkin İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 19/04/2019 tarih ve E.328234 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Gelir İdaresi Başkanlığının 09/03/2017 tarih ve 28661 sayılı genel yazısının "Ayrıca, noterlikçe fazladan tahsil edilmiş olan vergi, resim ve harç tutarları üzerinden notere ödenen beyiye aidatlarının noterden tahsili gerekmektedir." ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı kararında; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mevzuatından kaynaklanan davaların ve temyiz başvurularının Sekizinci Dairece çözümleneceği kurala bağlanmıştır. 1512 sayılı Kanun'un 118. maddesinde; noterliklerde yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar dolayısıyla özel kanunları uyarınca ödenmesi gereken vergi, resim ve harçlar ile değerli kâğıt bedellerinin makbuz karşılığında tahsil olunacağı; şu kadar ki, noterlerin tahsil ettikleri vergi, resim ve harç tutarları üzerinden yüzde üç oranında noter hissesi alacakları; bu hissenin noterlere ödenmesinin, beyiye aidatlarının ödenmesine ilişkin hükümler dairesinde yapılacağı düzenlenmiş; 119. maddesinde ise noterlerin 118. madde uyarınca tahsil ettikleri vergi, resim ve harçlar ile değerli kâğıt bedellerini aşağıda yazılı süre içinde ilgili vergi dairesine bir beyanname ile bildirmek ve aynı süre içinde yatırmakla yükümlü oldukları; beyannamelerin her ayın 1 ile 15. ve 16 ile sonuncu günlerine ait iki devre için hazırlanacağı ve her ayın 15. ve son gününü takip eden 7 iş günü içinde ilgili dairelere verileceği belirtilmiştir. Olayda; noterlik faaliyeti yürüten davacı tarafından afet riski altında bulunan taşınmazlarla ilgili yapılan sözleşmelere ilişkin olarak noter harcı tahsil edilerek vergi dairesine yatırıldığı, harç tutarları üzerinden de 1512 sayılı Kanun'un 118. maddesi gereğince noter hissesi alındığı, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 19/04/2019 tarih ve E.328234 sayılı yazısı ile ilgili sözleşmelerin, taşınmazların bulunduğu yerin afet riski altındaki alanda yer

alması nedeniyle harçtan istisna olduğu, bu sözleşmeler nedeniyle noterlikçe tahsil edilen noter hissesinin Gelir İdaresi Başkanlığının 09/03/2017 tarih ve E:28661 sayılı genel yazısı uyarınca iadesi gerektiğinin davacıya bildirildiği, bu işlemin ve dayanağı genel yazının "Ayrıca, noterlikçe fazladan tahsil edilmiş olan vergi, resim ve harç tutarları üzerinden notere ödenen beyiye aidatlarının noterden tahsili gerekmektedir." ibaresine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; noterlerin tahsil ettikleri vergi, resim ve harçlar ile değerli kağıt bedellerini belirli dönem ve günler için düzenlenecek beyannameler ile vergi dairesine bildirmeleri ve yatırmalarının, noterlerin usul ve esasları kanunla düzenlenmiş "şekli bir vergi ödevi veya hizmeti" olduğu, noter hissesine hak kazanılmasının belirtilen ödevin yerine getirilmesine bağlı olduğu, buna göre noter hissesinin vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler arasında yer almayıp, noterler tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemler üzerinden tahsil edilen bir bedel niteliği taşıdığı, Noterlik Kanunu'un 118. maddesi uyarınca noterlerin tahsil ettikleri vergi, resim ve harç tutarları üzerinden hesaplanmasının noter hissesine vergi mahkemesinin görevine giren bir uyuşmazlık niteliği kazandırmayacağı, bu durumda, belirli istisna veya muaflıklar nedeniyle daha az alınması veya hiç alınmaması gerekirken, noter tarafından tahsil edilmiş veya fazla alınmış vergi, resim ve harçlar ile değerli kağıt bedelleri nedeniyle notere ödenen hissenin, ilgili noterden istenilmesine yönelik tesis edilen işlemler nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığın, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mevzuatı kapsamında yer alan Noterlik Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlığın incelenmesi görevinin, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı kararı uyarınca Sekizinci Daireye ait bulunduğuna, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine 02/07/2021 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.