9. Daire: İdari Yargıda İstinaf Kanun Yolu, Dosyanın Gönderilmesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 45/5

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2024/2935 Karar No : 2024/3319 Anahtar Kelimeler: -İdari Yargıda İstinaf Kanun Yolu, -Dosyanın Gönderilmesi, -İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 45/5 Özeti : Farklı hukuki değerlendirme nedeniyle işin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle İYUK m. 45/5 kapsamında dosyanın mahkemesine gönderilmesi kararı verilemeyeceği, işin esasının BİM tarafından incelenerek bir karar verilmesi gerektiği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 15/02/2024 tarih ve E:2023/573, K:2024/250 sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Davacı adına, … Plastik Demir Çelik İnşaat Malzemeleri Madencilik Orman Ürünleri Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2017/Haziran-Aralık ve 2018/Ocak-Mayıs dönemlerine ilişkin katma değer vergisi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Ankara 1. Vergi Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E:2022/248, K:2022/2545 sayılı kararıyla; iştirak nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde, öncelikle asıl failin fiilinin sübuta erip ermediğinin araştırılması, söz konusu fiilin sübuta erdiğinin tespiti halinde, iştirak ettiği ileri sürülen kişinin fiilinin iştirak için aranan koşullar yönünden değerlendirilmesi gerektiği, Mahkemelerinin 25/10/2022 tarihli ara kararı üzerine davalı idare

tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, 30/03/2021 tarihli ve 2021-A-7713/6 saylı Vergi Tekniği Raporu uyarınca takdir komisyonuna sevk edilen … Plastik Demir Çelik İnşaat Malzemeleri Madencilik Orman Ürünleri Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti. adına dava konusu dönemler için yapılan vergi ziyaı cezalı tarhiyatları içerir vergi/ceza ihbarnamelerinin, anılan şirketin mükellefiyetinin 31/05/2015 tarihinde terkin edilmiş olması sebebiyle şirket müdürünün yerleşim yeri adresine gönderildiği, 09/03/2022 tarihinde muhatabın adreste bulunamadığı şerhi ile tebliğ evrakının iade edildiği, aynı adrese ikinci kez gidilerek 23/03/2022 tarihinde tebligat pusulası yapıştırılmak suretiyle tebliğ edildiği ancak posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine herhangi bir şerh ve imza konulmadığı görüldüğünden, anılan vergi/ceza ihbarnamelerinin usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği sonucuna varıldığı, bu durumda, anılan şirketin sahte belge düzenlediği ve bu şekilde elde edilen komisyon gelirinin kayıt ve beyan dışı bırakılmak suretiyle vergi kaybına yol açıldığı hususu sübuta ermeden, söz konusu sahte belge düzenleme eylemine iştirak ettiğinden bahisle davacı adına kesilen dava konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : İştirakin varlığı için; birden fazla failin olması, faillerin suçu birlikte işleme iradesinin olması ve suçun işlenmesi ile iştirak edenin fiili arasında nedensellik bağının bulunması gerektiği, bu itibarla her bir iştirakçinin fiilinin asıl sorumlulardan bağımsız olarak değerlendirilmesi mümkün olup, asıl şirket veya mükellefin sorumlu bulunup bulunmaması iştirakçinin ondan bağımsız olarak değerlendirilmesine engel bulunmadığından, işin esası değerlendirilerek, … Plastik Demir Çelik İnşaat Malzemeleri Madencilik Orman Ürünleri Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin düzenlediği faturaların sahte olup olmadığı, sahte ise, davacının adı geçen şirketin söz konusu sahte fatura düzenleme eylemine iştirak ettiğinin hukuken kabul edilebilir maddi delillerle tespit edilip edilmediğinin ortaya konularak davayı sonuçlandırması gerekmekte iken, anılan şirket adına yapılan cezalı tarhiyatlara ilişkin vergi/ceza ihbarnamelerinin usulsüz tebliğ edildiği, dolayısıyla asıl borçlu mükellefin sahte belge düzenleyerek komisyon geliri elde ettiğine ilişkin eylemi sübuta ermeden davacı adına, bu eyleme iştirak ettiğinden bahisle kesilen cezalarda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varan Vergi Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden

karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : … Plastik Demir Çelik İnşaat Malzemeleri Madencilik Orman Ürünleri Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda sahte fatura düzenleme fiiline iştirak edildiğinin somut delillerle ortaya konulmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ÖZLEM AKTAŞ BURULDAY'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı adına, … Plastik Demir Çelik İnşaat Malzemeleri Madencilik Orman Ürünleri Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2017/Haziran-Aralık ve 2018/Ocak-Mayıs dönemlerine ilişkin olarak kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge

idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir. 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir. İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, şirket adına yapılan cezalı tarhiyatlara ilişkin vergi/ceza ihbarnamelerinin usulsüz tebliğ edildiği, dolayısıyla asıl borçlu mükellefin sahte belge düzenleyerek komisyon geliri elde ettiğine ilişkin eylemi sübuta ermeden davacı adına, bu eyleme iştirak ettiğinden bahisle kesilen cezalarda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince, asıl şirket veya mükellefin sorumlu bulunup bulunmamasının iştirakçinin ondan bağımsız olarak değerlendirilmesine engel bulunmadığından, işin esası değerlendirilerek, davacının sahte fatura düzenleme eylemine iştirak ettiğinin hukuken kabul edilebilir maddi delillerle tespit edilip edilmediğinin ortaya konularak davanın sonuçlandırılması gerekmekte iken, asıl borçlu mükellefin sahte belge düzenleyerek komisyon geliri elde ettiğine ilişkin eylemi sübuta ermeden davacı adına, bu eyleme iştirak ettiğinden bahisle kesilen cezalarda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle verilen karara yönelik davalının istinaf başvurusunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 15/02/2024 tarih ve E:2023/573, K:2024/250 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.