8. Daire: Denklik, Ortaöğretim

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/347 Karar No : 2024/6630 Anahtar Kelimeler : -Denklik, -Ortaöğretim Özeti : Bir öğrenim belgesi veya diplomaya denklik verilebilmesi için öncelikle öğrenim belgesine esas ortaöğretim sisteminin Türk ortaöğretim sistemine eşdeğer olması gerektiği hakkında. TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Bursa Valiliği VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nin 30/03/2023 tarih ve E:2022/2773, K:2023/386 sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Davacı tarafından, lise diplomasına verilen denklik belgesinin iptaline ilişkin 03/06/2021 tarih ve 25965362 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Bursa 3. İdare Mahkemesinin 29/12/2021 tarih ve E:2021/881, K:2021/1022 sayılı kararında, davacının 2015-2016 eğitim-öğretim döneminde Diyarbakır/Sur Özel … Anadolu Lisesi'nden mezun olduğu, 2017-2018 eğitim-öğretim döneminde ise Rusya'da … Koleji'nde ortaöğretimini tamamlamasını müteakip adına 15/06/2018 tarih ve 1426 sayılı diplomanın düzenlendiği, bu diplomaya istinaden denklik belgesi almak amacıyla başvuru yaptığı, e-Denklik modülü üzerinden Yönetmeliğin ekinde yer alan başvuru formunun (EK-1) doldurulduğu, formun sekizinci maddesinde "Öğrenci daha önce Türkiye'de öğrenim gördü mü?" sorusunun bulunduğu ve devamında anılan sorunun detaylandırılarak "Cevabınız 'Evet' ise, öğrencinin son olarak bitirdiği veya ayrıldığı okulun adı ve sınıf seviyesi nedir?" şeklinde soruya yer verildiği, davacı tarafından ise Türkiye'de ortaöğrenim mezuniyeti bulunmasına rağmen buna ilişkin öğrenim bilgilerinin, herhangi bir işaretleme ve açıklama yapmamak suretiyle

bildirilmediği, söz konusu durumun anlaşılması üzerine davacının eksik beyanı ve ekli belgelerine göre düzenlenmiş olan uyuşmazlık konusu denklik belgesinin iptaline yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : Güngör Nurcan KALPAK DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının eksik inceleme gerekçesiyle bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT : 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 'Genellik ve eşitlik' başlıklı 4. maddesinde; "Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.", 'Eğitim hakkı' başlıklı 7. maddesinde; "İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. İlköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar.", 'Fırsat ve imkan eşitliği' başlıklı 8. maddesinde; "Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. Maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır. Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır.", 'Yükseköğretime geçiş' başlıklı 31. maddesinde ise, "Lise veya dengi okulları bitirenler, yükseköğretim kurumlarına girmek için aday olmaya hak kazanır. Hangi yükseköğretim kurumlarına, hangi programları bitirenlerin nasıl

girecekleri, giriş şartları Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir." hükümlerine yer verilmiştir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan (mülga) Millî Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 'Amaç ve kapsam' başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan öğrenim belgesi ve diplomaların denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir." hükmü, 'Tanımlar' başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen... c) Denklik: Yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçiliklerce açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan belgelerin ülkemizde hangi sınıf, alan, dal veya bölüme eş değer olduğunun tespit edilme işlemini" hükmü, 'Denklik işlemini yapacak denklik merkezleri ve denklik için başvuru' başlıklı 4. maddesinde; "Denklik işlemi, denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin asılları ile denklik merkezlerinde e-Denklik modülü üzerinden gerçekleştirilir. Denklik işlemi, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içindeki ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan karne, transkript, öğrenim belgesi, sertifika, ayrılma belgesi, süresi içinde sunulmuş geçici mezuniyet belgesi ve diploma gibi belgelerin asılları ile yapılır. Söz konusu belgelerin asıllarının zayi olması veya bulunmaması hâlinde öğrencinin öğrenim gördüğü okul müdürlüğünden aldığı, aslına uygunluğu okul müdürlüğü tarafından onaylanmış, suret ve fotokopiler ile de yapılabilir. Ders yılı içinde öğrenim belgesi olmadan gelen öğrencinin, eğitim- öğretimden uzak kalmaması için hangi ülke, okul ve sınıfta okuduğuna dair velisinin yazılı beyanı doğrultusunda geçici olarak okula devamı sağlanır. Ancak veliden öğrencinin öğrenim belgelerini üç ay içinde getirmesi istenir. Savaş, afet ve/veya sığınma nedeniyle denklik talebinde bulunanlardan belgelerini ibraz edemeyenlere seviye tespit sınavı uygulanır. Sınav neticesinde tespit edilen sınıf seviyesine denklik işlemi yapılır ve öğrencinin öğrenimine devamı sağlanır. İlgili öğrencinin kesin denklik işleminin sonuçlandırılması, öğrencinin velisi tarafından takip edilir. Denklik başvurusunda bulunan öğrencinin, farklı okul türlerine ait ibraz ettiği belgelere göre başarılı olduğu ders sayısı ve içeriği birlikte değerlendirilerek uygun ilköğretim ve/veya ortaöğretim okullarından birine veya bir sınıf, alan, bölüm veya dala denklik işlemi yapılır." hükmü, 'Denklik işlemi için

istenecek belgeler' başlıklı 5. maddesinde ise; "Denklik işlemi için başvuruda bulunanlarca, e-Denklik modülü üzerinden Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formu (EK-1) doldurulur, aşağıdaki belgelerin aslı ve birer fotokopisi forma eklenir: a) İlköğretim okullarına denkliği yapılacak olanlar için yurt dışındaki okullardan, yabancı uyruklu olup Türkiye’deki büyükelçilikler tarafından açılmış okullardan ve milletlerarası ilköğretim ve bünyesinde ilköğretim bulunan ortaöğretim düzeyindeki özel okullardan aldıkları son yıla ait onaylı karne, ayrılma belgesi veya varsa diploma, b) Ortaöğretim kurumlarından 9’uncu sınıfa denkliği yapılacak olanlar için ilköğretim diploması ya da ilköğretimi bitirdiğine dair belge; ara sınıflara denkliği yapılacaklar için yurt dışındaki okullardan veya Türkiye’deki büyükelçiliklerce açılmış okul ve milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki okullardan aldıkları geçmiş yıllara ait karne, transkript veya ayrılma belgesi, c) Öğreniminin tamamını veya bir kısmını uzaktan öğretim yolu ile yapmış ve ara sınıfa kayıt yaptıracak olanlar için transkript veya öğrenim belgesi, ç) Mezun durumda olanlar için Apostil, Apostil olmadığı durumlarda eğitim bakanlığı, dışişleri bakanlığı ya da büyükelçilik onaylı diploma/diploma almaya hak kazandığına dair belge, d) Denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin noter veya Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleri, e) Kimlik belgesi, ikamet izin belgesi, geçici koruma belgesi, uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi, uluslararası koruma statü sahibi kimlik belgesi, vatansız kişi kimlik belgesi ve pasaport belgelerinden biri, Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formuna eklenen belgeler başvuruda bulunanlarca sisteme yüklenir ve belgelerin asılları denklik merkezine ibraz edilir. Belgelerin sahte olması veya üzerinde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde denklik verilmez, verilmişse iptal edilir ve ilgili hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur." hükmü yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 2017-2018 eğitim- öğretim döneminde Rusya'da … Koleji'ni bitirdiği, adına 15/06/2018 tarih ve 1426 sayılı diploma düzenlendiği, söz konusu diplomaya istinaden denklik belgesi almak amacıyla düzenlenen "Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formu" ve ekleri ile 21/11/2019 tarihinde başvuruda bulunulmasına müteakip, Bursa Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce 21/11/2019 tarih ve E.23053076 sayılı denklik belgesi verildiği, Türkiye çapında denklik belgelerinin artması ve bu hususta sahtecilik iddialarıyla yapılan şikayetler üzerine 18/08/2020 tarih ve E.1094082 sayılı olur ile

konu hakkında başlatılan soruşturma neticesinde Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığınca 19/04/2021 tarih ve 9094/10,9 sayılı rapor düzenlendiği ve anılan rapor doğrultusunda, davacıya verilen denklik belgesinin Bursa Valiliğinin 03/06/2021 tarih ve 25965362 sayılı işlemi ile iptal edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bir öğrenim belgesi veya diplomaya denklik işleminin yapılabilmesi için öncelikle, diplomaya/öğrenim belgesine esas ortaöğretim sisteminin Türk ortaöğretim sistemine eşdeğer olması gerekmektedir. Davacı tarafından her ne kadar ilgili Yönetmelikte uzaktan eğitim sistemi ile alınan diplomalara denklik işleminin yapılamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı iddia edilmekteyse de; Milli Eğitim Bakanlığı, yabancı ortaöğretim kurumlarından alınan diploma/öğrenim belgelerine denklik verme yetkisi olan kamu otoritesidir. İl Milli Eğitim Müdürlükleri denklik işlemini Bakanlık adına gerçekleştirmektedir. Diploma denklik işlemleri konusunda devlete ve ulusal makamlara tanınan takdir yetkisi tanınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin amacı da, niteliksiz diplomalara ulusal düzeyde geçerlilik tanınmasının önüne geçmektir. Bu amaç için öncelikle, yurt dışında uygulanan eğitim sisteminin Türk Eğitim Sistemi içinde de uygulanıyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla, Yönetmeliğin amacına uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Nitekim, 05/04/2023 tarih ve E:32154 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 13. maddesinde, bu amaç doğrultusunda açıkça düzenleme yapılarak, uzaktan öğretim yoluyla alınmış olan mezuniyet belgeleri ve diplomalara denklik işleminin yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine,

2. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nin 30/03/2023 tarih ve E:2022/2773, K:2023/386 sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden temyiz aşamasında tahsil edilmeyen yargılama giderlerinin tahsiline ilişkin olarak müzekkere yazılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından davacıya iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 11/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.