8. Daire: Orman, İade

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/33 Karar No : 2022/6512 Anahtar Kelimeler : -Orman, -İade Özeti : Davacının iadesini talep ettiği taşınmaz yönünden 4785 sayılı Yasayla Devletleştirilmiş Özel Ormanların 5658 sayılı Kanunun 1. maddesi hükmü uyarınca geri verilmesi için aranan yasal şartlardan birisi olan “iade edilecek orman Devlet ormanları içinde olmamalı” koşulunu taşımaması nedeniyle işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı hakkında.

KARARIN DÜZELTİLMESİ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : Hazine ve Maliye Bakanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … İSTEMİN ÖZETİ : Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/06/2021 gün ve E:2019/4240, K:2021/3218 sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Mehmet AKSU DÜŞÜNCESİ : İstemin kabulü ve mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi istemine ilişkin dilekçede öne sürülen düzeltme nedenleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uygun bulunduğundan düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/06/2021 gün ve E:2019/4240, K:2021/3218 sayılı kararı kaldırılarak işin esası yeniden incelendi. Dava, İstanbul ili, Silivri ilçesi, Büyükçavuşlu köyü, Küçükçavuşlu mevkiinde bulunan 23.000 dönüm alanlı arazinin orman olduğu sebebiyle tapuları iptal edilen halen … ila … arasında 44 adet parsele dönüşen (11.489,830 m2'lik) kısımlarının; "(i.) halen orman ise 5658 sayılı yasa gereği iade edilmesi ve/veya (ii.) orman rejimi dışına çıkartılan yerlerden ise 6292 sayılı Yasanın 7/1-a maddesi kapsamında işlem yapılması, (iii.) şayet orman rejimi dışına çıkartılmakla birlikte, fiilen orman niteliğinde olan, ağaçlandırılması gereken, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken yerlerden ise 6292 sayılı Yasanın 7/4. maddesi kapsamında rayiç bedelinin ödenmesi veya rayiç bedele muadil başka bir taşınmaz verilmesi" yolundaki 06/12/2013 tarihli davacı başvurusunun reddine ilişkin Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının 20/12/2013 tarih ve 112913 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır. İstanbul 4. İdare Mahkemesince verilen görev yönünden ret kararının Dairemizce bozulması üzerine bozma kararına uyularak 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamındaki bedelsiz iade talebi yönünden davanın reddine karar verilmiş; 5658 sayılı ek Kanun'un 1. maddesi kapsamında iade

talebi yönünden ise işlemin iptaline karar verilmiş olup, anılan kararın yalnızca iptale ilişkin kısmı yönünden davalı idarece temyiz isteminde bulunulmuştur. 4785 sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun (24/3/1950 tarih 5658 sayılı ek Kanunun 1’inci maddesi hükmü olup ek madde olarak numarası teselsül ettirilen) Ek-2. maddesinde; "9/7/1945 tarihli ve 4785 sayılı kanunla Devletleştirilmiş ormanlardan; Devlet ormanları içinde olmayan ve etrafı tarla, bağ, bahçe gibi kültür arazisi, özel orman, şehir, kasaba, köy merası ve Orman Kanunun birinci maddesine göre orman sayılmayan yerlerle çevrili olmak şartıyla Devlet ormanlarından tamamen ayrılmış bulunan köy, belediye tüzelkişiliklerine ve gerçek kişilere ait ormanlar; sahipleri veya mirasçıları istedikleri takdirde geri verilir. İade edilecek ormanlarda, Devletleştirme karşılığı ödenmemiş bulunanlar bir işleme tabi tutulmaksızın sahiplerine intikal eder ve müracaatları üzerine keyfiyet Orman İdaresince kendilerine yazılı olarak bildirilir." hükmü yer almaktadır. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının; İstanbul ili, Silivri ilçesi, Büyükçavuşlu köyü, Küçükçavuşlu mevkiinde bulunan 23.000 dönüm alanlı arazinin eski maliki …'nun varisi olduğu, bahsi geçen yerde bulunan dört ev ve üç samanlık cinsi, dört tarafı çiftlik tarlalarıyla çevrili 23.000 dönümlük çiftlik arazisinin İtalyan vatandaşı … adına kayıtlı iken, 20/05/1943 tarih Cilt: … sayfa: … sıra: … tapu kaydıyla eşit hisselerle …ve …'na satıldığı, Çatalca Orman İşletme Müdürlüğü'nün 22/01/1954 tarih ve 3362-10A/402 sayılı Kaymakamlık havaleli yazısında; söz konusu arazinin devlete ait ormanlardan olduğunun belirtilmesi üzerine, 29/04/1954 tarih ve cilt: tev … sayfa: …, sıra: … tapu kaydıyla tamamı Hazine adına tescil edildiği, söz konusu tescil işlemine karşı, tescil işleminden önceki maliklerden olan … tarafından tapu iptali ve tashihan tescil davası açılmış olup, Silivri Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 07/10/1971 tarihli E:1971/251-450 sayılı kararıyla; 2275 hektar miktarında orman olarak maliye Hazinesi adına kayıtlı olan taşınmazın, 1130 hektar 6575 m² miktarındaki kısmının kültür arazisi olduğu, 1142 hektar 6575 m²'lik kısmının ise orman arazisi olduğu tespitinin yapıldığı, Silivri Asliye Hukuk Mahkemesi'nin bahsi geçen tespiti üzerine, taşınmazın kültür arazisi olarak belirlenen kısmı 26/06/1975 tarih cilt: … sayfa: …, sıra: … sayılı tapu kaydıyla … adına tapuya geçirildiği, Silivri Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda anılan kararının temyizi üzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca 1972/1-162 esas ve 834 sayılı kararıyla kültür arazisi olan alanın tamamının değil 1/2 hissesinin …'na ait olduğu

tespiti yapılmış olup, söz konusu tespit üzerine, taşınmazın kültür arazisi olan kısmının 1/2 payı 10/11/1976 tarih cilt: …, sayfa: … sıra: … sayılı tapu kaydıyla Hazine adına tescil edildiği, sonuç olarak, evveliyatında …ve … adına kayıtlı arazinin 11.489,830 m²'lik kısmı orman olduğu gerekçesiyle Hazine adına tescil edildiği, davacı tarafından, 10/12/2013 kayıt tarihli dilekçeyle İstanbul Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğüne başvurularak; söz konusu arazinin orman olduğu sebebiyle tapuları iptal edilen (11.489,830 m²'lik) kısımları ile ilgili olarak, (i) halen orman ise 5658 sayılı Kanun gereği iade edilmesi ve/veya (ii.) orman rejimi dışına çıkartılan yerlerden ise 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi kapsamında işlem yapılması, (iii.) şayet orman rejimi dışına çıkartılmakla birlikte, fiilen orman niteliğinde olan, ağaçlandırılması gereken, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken yerlerden ise 6292 sayılı Kanun'un 7/4. maddesi kapsamında rayiç bedelinin ödenmesi veya rayiç bedele muadil başka bir taşınmaz verilmesi"nin talep edildiği, anılan başvuru; Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının 20/12/2013 tarih ve 112913 sayılı işlemiyle; Mahkemelerce iptal edilip, 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen bir tapu bulunmadığından 6262 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığından bahisle reddedilmiş ve davacının, söz konusu yerin 5658 sayılı Kanun gereği iade edilmesi veya 6292 sayılı Kanun'un 7/4. maddesi kapsamında rayiç bedel ödenmesi veya rayiç bedele muadil başka bir taşınmaz verilmesi, yolundaki talepleri hakkında ise herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığı, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Somut olayda çözümlenmesi gereken sorun 4785 sayılı Kanun hükmüne göre devletleştirilmiş olan taşınmazın 31.03.1950 tarihinde yürürlüğe giren 5658 Sayılı Kanun hükümlerine göre iadeye tabi ormanlardan olup olmadığının saptanması yönündedir. 09.07.1945 tarih ve 4785 sayılı Kanunla Devletleştirilmiş Özel Ormanların 5658 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükmü uyarınca geri verilmesi için aşağıda yazılı koşulların birlikte bulunması gerekir. 1- İade edilecek orman Devlet ormanları içinde olmamalı, 2- Etrafı tarla, bağ, bahçe gibi kültür arazisi, özel orman, şehir, kasaba, köy merası ile çevrili olmalı, 3- Orman Kanunu'nun 1. maddesine göre orman sayılmayan yerlerle çevrili olmalı, 4- Devlet ormanlarından tamamen ayrılmış olmalı, (ayrılma 02.06.1986 tarihli R.G. yayınlanan 6831 Sayılı Kanun hükümlerince çıkarılan 2/B yönetmeliğinin 20/n hükümlerine göre belirlenecektir.)

5- Köy, belediye, tüzelkişilikler ve gerçek kişilere ait ormanlar sahipleri ve mirasçıları tarafından geri verilmesi istenmeli, 6- 5658 sayılı Kanun'un bu hükmü Kanunun yayınlandığı tarihte var olan duruma göre uygulanmalıdır. Uyuşmazlıkta, dava dosyası ile Dairemizin E:2017/6233, E:2017/4696, E:2017/6588 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden, davacının talebini istediği alanın Silivri Kadastro Mahkemesi'nin 07.05.1996 tarih ve E:1995/40, K:1996/20 sayılı ilamıyla 1/2 hissesinin hükmen Hazineye intikal eden …, ……….., … ve … sayılı parseller olduğu, Mahkeme kararı doğrultusunda hazine adına tescil edildiği, dolayısıyla 5658 sayılı Kanun'un 1. maddesinde belirtildiği şekilde devletleştirilmeden dolayı hazine intikal eden yerlerden olmadığı, davacının iadesini talep ettiği taşınmazın niteliğinin Silivri Kadastro Mahkemesi'nin 07.05.1996 tarih ve E:1995/40, K:1996/20 sayılı ilamında belirtildiği üzere 1943 yılında yapılan orman tahdit çalışmalarında orman olarak kabul edildiği görülmektedir. Bu durumda, davacının iadesini talep ettiği taşınmaz yönünden, 09.07.1945 tarih ve 4785 sayılı Yasayla Devletleştirilmiş Özel Ormanların 5658 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükmü uyarınca geri verilmesi için aranan yasal şartlardan birisi olan "İade edilecek orman Devlet ormanları içinde olmamalı" koşulunu taşımaması nedeniyle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 21/11/2018 tarihli E:2018/69, K:2018/2139 sayılı kararının temyize konu iptale dair kısmının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan mahkemeye gönderilmesine, 11/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.