7. Daire: Antrepo, Teminat, Görev

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire Esas No : 2018/4303 Karar No : 2019/5959 Anahtar Kelimeler : -Antrepo, -Teminat, -Görev Özeti : Antrepo işletilmesi için gümrük idaresine verilen teminatların, antrepo işletmeciliğinin sona ermesinden sonra teminatların iadesi istemiyle açılan davada idare mahkemelerinin görevli olduğu hakkında. Temyiz Eden (Davacı) : … Elektronik Aletler Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Vekili : Av. … Karşı Taraf (Davalı) : Ticaret Bakanlığı adına Ambarlı Gümrük Müdürlüğü Vekili : Av. … İstemin Konusu : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 13/03/2018 tarih ve E:2017/5856, K:2018/1061 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci: Dava Konusu İstem: A tipi genel antrepo işletmecisi olan davacı tarafından, antreponun kapanma işlemlerinin tamamlanmasının ardından, güvence olarak gösterilen üç adet teminat mektubunun iadesi istemiyle yapılan başvuruların zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İstanbul 11. Vergi Mahkemesinin 27/09/2017 tarih ve E:2017/2166, K:2017/1708 sayılı kararıyla; davacının 29/12/2016 tarihinde antrepo kapatma talebinde bulunduğu, gümrük müdürlüğü görevlileri tarafından yapılan incelemede 11/05/2017 tarihli tutanak ile bahse konu alanda herhangi bir eşya bulunmadığı hususu tespit edilerek antreponun kapatıldığı, antrepo işletilme sürecinde güvence olarak gösterilen toplam üç adet teminat mektubunun iadesini istemiyle 15/05/2017 tarihinde İdareye başvurulduğu, 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında, başvuruların kendilerine ulaştığı tarihten

itibaren otuz gün içinde yazılı olarak karar alınabileceği ya da otuz günlük sürenin cevap verilmeden geçirilmesi üzerine zımni ret kararı oluşacağı, zımni ret işlemine karşı onbeş gün içerisinde bir üst makama itiraz edilmesi gerektiği belirtilerek, başvuruların 15/05/2017 tarihinde yapıldığı, davalı İdarenin otuz gün içerisinde yazılı cevap vermediği, 14/06/2017 tarihinde zımni ret işleminin oluştuğu, zımni ret işlemine karşı onbeş gün içerisinde bir üst makama itiraz edilmesi gerekirken itiraz edilmediği, itiraz süresinin aşılmasından sonra 11/09/2017 tarihinde dava açıldığı, itiraz süresinden sonra açılan davada merciine tevdii kararının davacıya hukuki bir yarar sağlamayacağı, zımni ret işleminin kesinleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasında, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, 2. fıkrasında ise, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, altmış günlük süre içinde İdarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren dava açabilecekleri belirtilerek, olayda; davacı adına tesis edilmiş bir işlem olmadığı, teminat mektubunun iadesi istemiyle başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun anılan Kanunun 10. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilerek, davacı tarafından, 15/05/2017 tarihinde yapılan başvuruya, altmış gün içerisinde cevap verilmemesi suretiyle 14/06/2017 tarihi itibariyle istemin reddedilmiş sayıldığı, zımni ret işleminin bu tarih itibariyle oluştuğu, anılan tarihi izleyen yasal 30 günlük süre içinde (dava açma süresinin son gününün çalışmaya ara verme zamanına rastlaması nedeniyle) en son 07/09/2017 tarihinde dava açılması gerekirken, bu tarih geçirildikten sonra 11/09/2017 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle, davayı reddeden vergi mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları: Antrepo işleticisi olması nedeniyle verilen üç adet teminat mektubunun iadesinin talep edildiği, kendilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun tanımladığı anlamda gümrük yükümlüsü

olmadığı, antrepo işletmecisi olduğu, bu nedenle genel hükümlere göre idari başvuru yapıldığı, teminat mektuplarının iade edilmemesinin hukuka aykırı olduğu, altmış günlük yasal süre içerisinde dava açıldığı ileri sürülmektedir. Karşı Tarafın Savunması: Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hâkimi Emine Kahraman'ın Düşüncesi: Bir uyuşmazlığın çözümünün vergi mahkemesinin görevi alanına girebilmesi için, uyuşmazlığın, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesinde sayılanlar arasında yer alması gerekmektedir. Olayda ise, dava konusu edilen işlem, sözü edilen maddede sayılan davalardan herhangi birine konu olabilecek nitelikte olmadığından, davanın görev yönünden reddedilmesi gerekirken, istemin özeti bölümünde yazılı olan gerekçelerle reddedilmesinde isabet görülmediğinden, temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe: Maddi Olay : Antrepo işletmecisi olan davacının 29/12/2016 tarihinde antrepo kapatma talebinde bulunduğu, kapatma talebi üzerine gümrük idaresi tarafından 11/05/2017 tarihinde düzenlenen tutanak ile antrepoda herhangi bir eşya bulunmadığının tespit edilerek antreponun kapatıldığı, davacı tarafından, antrepo açılırken ve işletme süresi içerisinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında güvence olarak gösterdiği 2006, 2015 ve 2016 tarihli üç adet teminat mektubunun iadesini teminen 15/05/2017 tarihinde İdareye başvurduğu, İdarece yazılı bir cevap verilmemesi üzerine dava açıldığı anlaşılmaktadır. İlgili Mevzuat: İdari yargı yeri olan vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesinde gösterilmiştir. Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının

Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir. Aynı Kanunun 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır. Hukuki Değerlendirme: Vergi mahkemelerinin görev alanı, İdari Yargı Düzeninin özel görevli mahkemeleridir. Bu yargı düzeninin genel görevli mahkemeleri ise, idare mahkemeleridir. Bunun anlamı; özel görevli idari mahkeme olan vergi mahkemelerinin görev alanının kanunla belli edilmiş bulunması; kanunla sınırları çizilen bu alan dışında kalan ve özel görevli başka idari yargı yerinin; örneğin, Danıştayın görev alanına da girmeyen idari uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözülmesinin gerekli olmasıdır. Başka anlatımla; özel görevli idari yargı yerlerinin görev alanına girmeyen idari uyuşmazlıkların "kanuni hakimi", idare mahkemeleridir. Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir uyuşmazlığın görüm ve çözümüne bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin mevcut olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Olayda ise, maddede sayılan davalardan birine konu olabilecek türde tesis edilmiş herhangi bir işlem söz konusu olmayıp; vergisel bir yükümlülük ve sorumluluk içermeksizin, antreponun kapatılmasından sonra, önceden güvence olarak gösterilmiş teminatların iadesine dair yapılan bir başvurunun zımnen reddine ilişkin olduğundan; vergilendirme işlemi dışındaki bir işlem dava konusu edilmiş bulunmaktadır. Dolayısıyla; bir idari işleme yönelik iptal talebine ilişkin uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır. Bu itibarla, genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlığın vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasanın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, mahkeme kararında görev yönünden yasal isabet bulunmamıştır. Karar Sonucu: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 13/03/2018 tarih ve E:2017/5856, K:2018/1061 sayılı kararının bozulmasına, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,

4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 12/11/2019 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Temyiz başvurusu; A tipi genel antrepo işletmecisi olan davacı tarafından, antreponun kapanma işlemlerinin tamamlanmasının ardından, güvence olarak gösterilen üç adet teminat mektubunun iadesi istemiyle yapılan başvuruların zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davayı istemin özeti bölümünde yer verilen gerekçeyle reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istemine ilişkindir. Vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesinde gösterilmiştir. Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevli kılınmıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Teminat" başlıklı 202. maddesinde, gümrük idarelerinin gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesini gerekli görmeleri halinde teminat alacağı, 98. maddesinde de antrepo işleticisinden 96. maddede belirtilen sorumluluklarla ilgili olarak yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde teminat isteneceği hususu düzenlenmiştir. Teminat mektuplarının, ileride tahakkuk edilecek muhtelif vergileri garanti altına alınması için verilmiş olması karşısında, davanın görüm ve çözümde vergi mahkemesinin görevli olduğu dolayısıyla Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dairesi kararına yönelik temyiz isteminin esasının incelenmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.