6. Daire: Ehliyet, Plan Değişikliği, Talep, Menfaat, Yapı Kayıt Belgesi, Malik

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/6417 Karar No : 2025/2024 Anahtar Kelimeler : -Ehliyet, -Plan Değişikliği, -Talep, -Menfaat, -Yapı Kayıt Belgesi, -Malik Özeti : Menfaat ihlalinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerektiği açık olup, imar planı değişikliği taleplerinde ilgililerin ancak kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlara ilişkin kullanım kararlarının değiştirilmesini talep edebileceği dikkate alındığında, davacıların mülkiyeti kendisine ait olmayan dava konusu taşınmaza ilişkin kullanım kararının değiştirilmesi amacıyla parsel maliki tarafından yapılan plan değişikliği başvurusunun reddine dair işlemin iptalini istemekte 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında hukuki, kişisel ve güncel bir menfaatinin söz konusu olamayacağı açık olduğundan, anılan kısım yönünden davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …, 2- …, 3- … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLLERİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/07/2023 tarih ve E:2022/1557, K:2023/888 sayılı kararının davanın reddine dair kısma yönelik yapılan istinaf başvurunun

reddine ilişkin kısmı yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bulgurlu Mahallesi … ada, … parsel sayılı taşınmazın kısmen "özel sosyal tesis alanı", kısmen "özel eğitim alanı" olarak düzenlemesine yönelik anılan taşınmazın dava dışı maliki tarafından yapılan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Plan Değişikliği teklifinin reddedilerek taşınmaza "çocuk bahçesi" fonksiyonu getirilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/07/2018 tarih ve 1172 sayılı kararının ve bu karara yönelik davacılar tarafından yapılan itirazın zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İstanbul 8. İdare Mahkemesince verilen 30/09/2022 tarih ve E:2022/1409, K:2022/1824 sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın "çocuk bahçeleri alanı" fonksiyonuna alınmasına ilişkin dava konusu plan değişikliği ile bu değişikliğe yapılan itirazın cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesine yönelik işlem yönünden; taşınmazın maliki olan … Vakfı tarafından açılan davada, İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 31.12.2021 tarih ve E:2021/1301, K:2021/2326 sayılı kararı ile işlemlerin iptaline hükmedildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesinin 25.05.2022 tarih ve E:2022/398, K:2022/702 sayılı kararıyla, taşınmazın "çocuk bahçeleri alanı" fonksiyonuna alınmasına ilişkin plan değişikliği ile bu değişikliğe yapılan itirazın zımnen reddedilmesine yönelik işleme ilişkin kısım yönünden reddine, taşınmazın "özel sosyal tesis alanı" ve "özel eğitim alanı" işlevine alınması yönündeki plan değişikliği talebinin reddedilmesine dair işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine hükmedildiği görülmüş olup; taşınmazın çocuk bahçeleri alanı olarak düzenlenmesine ilişkin kısım yönünden konusunun kalmadığı sonucuna varıldığı, taşınmazın "özel sosyal tesis alanı" ve "özel eğitim alanı" fonksiyonuna alınması yönündeki plan değişikliği talebinin reddedilmesine ilişkin kısım yönünden ise; Mahkemelerinin E:2021/1301 sayılı dosyasında sunulan bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden; planlama süreci içerisinde alınmış olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Planlama Müdürlüğünün 26/01/2017 tarih ve UP2017-04/01 sayılı görüşünde plan teklifinin yapılaşma koşulları açısından bölgeye ilave inşaat alanı getireceği tespitine yer verildiği, dolayısıyla plan teklifi ile taşınmaza ilave yapılaşma imkanının getirildiği, bu

durumun ise çevre yapılaşma koşulları ve plan bütünlüğü gözetildiğinde planlama esasları ve şehircilik ilkelerine aykırı bir yaklaşım oluşturacağı, öte yandan; planlama sürecinde alınan bir diğer kurum görüşü olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün 06/11/2017 tarih ve 25644 sayılı görüş yazısında teklif sunulan parselin bitişiğindeki … ada … parsel sayılı taşınmazda faaliyet gösteren ve 04/09/2001 tarihi itibarıyla çalışma ruhsatı düzenlenmiş olan Akaryakıt ve LPG istasyonunun bulunduğu, bu istasyonda söz konusu parsele en yakın teçhizatın 5 metre mesafede olduğunun anlaşıldığı tespit edilerek, yapılacak binaların ilgili mevzuatında öngörülen mesafe şartlarını sağlaması için Akaryakıt ve LPG İstasyonu bulunan parsel sınırından en az 20 metre mesafede (aynı Müdürlüğün 25/12/2017 tarih ve 30574 sayılı görüş yazısında 10 metre mesafesine yer verilmiştir) herhangi bir yapı ve bodrum katının inşa edilmemesi koşulunun belirtildiği halde plan açıklama raporunda buna yönelik herhangi bir açıklama ve senteze yer verilmediği gibi plan notlarında bu hususa ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği bu kapsamda, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılan plan değişikliği teklifinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, plan değişikliği başvurusunun reddine ilişkin kısım yönünden davanın reddine, taşınmazın "çocuk bahçeleri alanı" olarak düzenlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile bu değişikliğe yapılan itirazın cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesine ilişkin kısmı yönünden ise davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararının Özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının davanın reddine dair kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ BÜŞRA ÇELEBİ ŞAHİN'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile plan değişikliği başvurusunun reddine ilişkin kısım yönünden davacıların dava açma ehliyetleri

bulunmadığından anılan kısım yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının sonucu itibarıyla onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Duruşma yapılmasına gerek görülmedi. İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bulgurlu Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz 16/02/2004 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile "özel sağlık tesis alanı" olarak düzenlenmiş, anılan taşınmazın maliki olan … Vakfı tarafından 22/06/2017 tarihinde taşınmazın, 2.306 m²'lik kısmının "özel sosyal tesis alanı", 4771 m²'lik kısmının ise "özel eğitim alanı" fonksiyonuna alınması yönünde plan değişikliği başvurusunda bulunulmuş, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/07/2018 tarih ve 1172 sayılı kararı ile anılan plan değişikliği başvurusunun reddi ile söz konusu taşınmazın çocuk bahçeleri alanı olarak düzenlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği onaylanmış ve 01/03/2019- 01/04/2019 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, söz konusu karara karşı aynı bölgede ikamet eden davacılar tarafından da semt sakini sıfatıyla itiraz edilmiş, itirazın zımnen reddi üzerine dava konusu taşınmaza oldukça yakın konumda ikamet ettikleri, yapılacak plan değişikliğinden etkilenecekleri, plan değişikliğiyle teklif edilen özel sosyal tesis alanı ve özel eğitim alanından yararlanacak olmaları nedeniyle dava açmakta menfaatlerinin bulunduğu ve alanın çocuk bahçesi olarak düzenlenmesinin uygun olmadığı, söz konusu alanın özel sosyal tesis alanı ve özel eğitim alanı olarak düzenlenmesinin kamu yararına uygun olacağı iddia edilerek bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının

(b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilmektedir. İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır. Uyuşmazlıkta, İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bulgurlu Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olan vakıf tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesi kapsamında plan değişikliği başvurusunda bulunulduğu, bu başvuru üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/07/2018 tarih ve 1172 sayılı kararıyla plan değişikliği başvurusunun reddi ile dava konusu taşınmazın çocuk bahçesi olarak düzenlenmesi yönünde 1/5000 ölçekli planda değişiklik yapıldığı, anılan plan değişikliğine karşı komşu parsel maliki olan davacılar tarafından semt sakini sıfatıyla itirazda bulunulduğu, itirazın zımnen reddi üzerine, anılan meclis kararının hem parsel malikinin plan değişikliği başvurusunun reddine ilişkin kısmının hem de 1/5000 ölçekli planda değişiklik yapılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, menfaat ihlalinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerektiği açık olup, imar planı değişikliği taleplerinde ilgililerin ancak kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlara ilişkin kullanım kararlarının değiştirilmesini talep edebileceği dikkate alındığında, davacıların mülkiyeti kendisine ait olmayan dava konusu taşınmaza ilişkin kullanım kararının değiştirilmesi amacıyla parsel maliki tarafından yapılan plan değişikliği başvurusunun reddine dair işlemin iptalini istemekte 2577 sayılı

Kanun’un 10. maddesi kapsamında hukuki, kişisel ve güncel bir menfaatinin söz konusu olamayacağı açık olduğundan, anılan kısım yönünden davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddine ilişkin kısım yönünden İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/07/2023 tarih ve E:2022/1557, K:2023/888 sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.