6. Daire: İmar Plânı, Mahkemeye Erişim Hakkı, Adil Yargılanma Hakkı

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/1686 Karar No : 2024/867 Anahtar Kelimeler : -İmar Plânı, -Mahkemeye Erişim Hakkı, -Adil Yargılanma Hakkı Özeti : Dava açma hakkının doğal olarak yasayla belirlenen şartları mevcut olmakla birlikte, Mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan, kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir gevşeklikten kaçınmaları gerektiği bu kapsamda yargı yerlerine, dilekçe ret kararları üzerine verilecek dava ret kararları öncesinde dava dilekçesi dışındaki diğer belgelerin de bir bütün olarak incelenerek sonuca varılması gerektiği, davacının dava açmaktaki amacının anlaşılması durumunda ise dava dilekçesinin diğer yargılama usulü kurallarına uygun olup olmadığının incelenmesi, uygun olduğunun tespiti halinde işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …, 2- … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- Milli Eğitim Bakanlığı Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … 2- Üsküdar Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/01/2023 tarih ve E:2022/1646, K:2023/69 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bahçelievler Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın anaokulu alanı olarak düzenlenmesine ilişkin 26/09/2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar

Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Nazım Planı ile 1/1000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İstanbul 9. İdare Mahkemesince verilen 06/09/2022 tarih ve E:2022/1902, K:2022/1464 sayılı kararda; Mahkemenin 08.06.2022 tarih ve E:2022/1243, K:2022/1166 sayılı kararı ile dava dilekçesinde tarih ve sayısı belirtilmeden ve iptal istemine yer verilmeden, maliki oldukları İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bahçelievler Mahallesi, … Caddesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan binanın yer aldığı arsa üzerindeki okul kaydının kaldırılmasının talep edildiği, bakılan davanın iptal davası şeklinde açılması ve dava dilekçesinde dava konusu edilmek istenen işlemin açık, net, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde tarih ve sayısının belirtilerek, işlemin bir suretinin dava dilekçesine eklenmesi suretiyle dava dilekçesinin hazırlanması gerektiği gerekçesiyle dilekçe ret kararı verildiği, anılan dilekçe ret kararı üzerine verilen yenileme dilekçesinde tarih ve sayısı belirtilmeden taşınmazları üzerindeki okul kaydının iptalinin talep edildiği, Mahkemece, dilekçe ret kararı üzerine verilen yenileme dilekçesinde aynı hatalar yapıldığı gerekçesiyle ikinci kez dilekçe ret kararı verildiği, söz konusu dilekçe ret kararı üzerine verilen yenileme dilekçesinde de, tarih ve sayısı belirtilmeden taşınmazları üzerindeki okul kaydının iptalinin istenildiği görüldüğünden dilekçe ret kararında davanın yenilenmesi halinde hazırlanacak yeni dava dilekçesinde aynı yanlışlıkların yapılmaması gerektiğinin belirtilmesine rağmen, yenilenen dava dilekçesinde önceki dilekçelerde yer verilen yanlışlıkların tekrar edildiği, bu nedenle de açılan davanın incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararının Özeti : İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usul ve yasaya uygun olmayan kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ BÜŞRA ÇELEBİ ŞAHİN'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onaması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bahçelievler Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 24/02/1984 onay tarihli 1/5000 ölçekli Boğaziçi Gerigörünüm Uygulama İmar Planında Kırsal Kesim İskan Alanları kullanımında kaldığı, aynı tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Gerigörünüm Uygulama İmar Planında konut alanı kullanımında kaldığı, 15/08/1988 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Revizyon Nazım İmar Planında taşınmazda konut alanı kullanımı öngörüldüğü, 17/11/1992 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Nazım İmar Planı ve 1/1000 Üsküdar Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Uygulama İmar Planında taşınmazda orta öğretim tesisleri alanı-lise alanı kullanımı öngörüldüğü, 09/10/2009 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Revizyon Nazım İmar Planı ve 04/09/2013 onay tarihli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Revizyon Uygulama İmar Planında taşınmazın orta öğretim tesisleri alanı kullanımının aynen korunduğu, 26/09/2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planında taşınmaza anaokulu alanı kullanımı getirildiği anlaşılmıştır. Davacılar tarafından; İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bahçelievler Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın anaokulu alanı olarak düzenlenmesine ilişkin 26/09/2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Nazım Planı ile 1/1000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde; Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ifade edilmiş, "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde de: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." üst hukuk normlarına yer verilmiştir. Öte yandan; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/1. maddesinde: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir." kuralı yer almıştır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 36533/04 başvuru numaralı ve 14.10.2008 tarihli Mesutoğlu-Türkiye kararında özetle; mahkemeye erişim hakkının mutlak olmadığını, bazı sınırlamalara tabi olabildiğini, bununla birlikte getirilen kısıtlamaların, hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiğini, mahkemeye erişim hakkına getirilen bu tür sınırlamaların ancak meşru bir amaç güdüldüğü takdirde ve hedeflenen amaç ile başvurulan araçlar arasında makul bir orantı olması halinde Sözleşmenin 6/1. maddesi ile bağdaşabileceğini, bu ilkelerden, dava açma hakkının doğal olarak yasayla belirlenen şartları mevcut olmakla birlikte, mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan, kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir gevşeklikten kaçınmaları gerektiği belirtilmiştir. Mahkeme kararının hukuki gerekçesi olan 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin 5. fıkrasında: "1’inci fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde dava reddedilir." hükmü yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacıların ilk dava dilekçesi ile İdare Mahkemesinin muhtelif tarih ve sayılı "dilekçe ret" kararları üzerine verdiği iki dava dilekçesinin içeriklerine bakıldığında, işbu davayı açmaktaki amacının anlaşıldığı, davacılar tarafından her ne kadar dava konusu istem taşınmaz üzerinde bulunan okul kaydının iptali şeklinde belirtilmiş ise de, Mahkemenin ara kararına cevaben davacılar tarafından gönderilen imar durum belgesi ve diğer belgeler dikkate alındığında; davacıların esasen dava dilekçesinde taşınmazının imar planında okul alanı olarak belirlenmesine

itiraz ettiği ve söz konusu alandan çıkarılması amacıyla bu davayı açtığı dolayısıyla dava konusu işlemin İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Bahçelievler Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın anaokulu alanı olarak düzenlenmesine ilişkin 26/09/2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Nazım Planı ile 1/1000 ölçekli Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planının anılan taşınmaz yönünden iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, uyuşmazlık belirtilen doğrultuda incelendiğinde davanın yukarıda belirtilen işlemin iptali istemiyle açıldığı kabul edilerek dava dilekçesinin diğer yargılama usulü kurallarına uygun olup olmadığının incelenmesi, uygun olduğunun tespiti halinde işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken yukarıda belirtilen gerekçeyle davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair idari dava dairesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/01/2023 tarih ve E:2022/1646, K:2023/69 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.