6. Daire: Adil Yargılanma, Mahkemeye Erişim, İmar Planı

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/8649 Karar No : 2023/10185 Anahtar Kelimeler : -Adil Yargılanma, -Mahkemeye Erişim, -İmar Planı Özeti : Davacının mahkeme kayıtlarına giren dilekçelerinde taşınmazını da kapsayan alanda kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının plan notları ile getirilen imar hakkı transferini içeren düzenlemeler nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek 1/1000 ölçekli uygulama imar planının tamamının iptalini istediği anlaşıldığından, adil yargılanma ilkesinin tanığı mahkemeye erişme hakkı ve hak arama özgürlüğünün gereği olarak davanın anılan işlemin iptali istemiyle açıldığı kabul edilerek, dava konusu plana ilişkin ileri sürülen iddialar kapsamında davacının taşınmazı yönünden işlemin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, 2577 sayılı İYUK'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği gerekçesiyle reddine karar verilen dilekçe sonrasında dilekçe ret kararındaki hususların hiçbiri düzeltilmeden aynı yanlışlıklar yapılarak açıldığı gerekçesiyle davanın 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca reddi yolunda verilen kararda isabet bulunmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … 2- Ümraniye Belediye Başkanlığı İSTEMİN KONUSU : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 26/09/2022 tarih ve E:2022/884, K:2022/1122 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Ümraniye Belediye Meclisinin 04/03/2019 tarih ve 2019/34 sayılı kararıyla kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 17/09/2020 tarih ve 804 sayılı kararıyla onaylanan 25/09/2020 tasdik tarihli Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının tamamının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen 22/04/2022 tarih ve E:2022/763, K:2022/818 sayılı kararda; davacı tarafından ilk defa 14.07.2021 tarihinde Mahkemenin 2021/1306 esas sayısına kayıtlı davanın açıldığı, bu davada dilekçenin 2577 sayılı Yasa’nın 3. maddesine aykırı olması nedeniyle dilekçe ret kararı verilmesi üzerine davanın 2021/2072 esas sayısı üzerinden yenilendiği, bu dilekçenin de usulüne uygun olmaması nedeniyle reddi neticesinde, davacı tarafından, adına kayıtlı İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana ilişkin 04.03.2019 tarih ve 2019/34 sayılı Ümraniye Belediye Meclis kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının tamamının iptali istemiyle Mahkemenin E:2022/236 sayısına kayden dava açıldığı, yapılan inceleme sonucunda 08/02/2022 tarihli ve E:2022/236, K:2022/296 sayılı kararıyla dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 3. maddesine uygun şekilde düzenlenmediği gerekçesiyle reddine karar verildiği, davacı tarafından 12/04/2022 tarihli dilekçe ile yeni dava açıldığı, ancak söz konusu dava dilekçesindeki istemlerin Mahkemenin E:2022/236 sayısına kayden dava dosyasına sunulan dava dilekçesi ile aynı olduğu ve Mahkemenin 08/02/2022 tarihli ve E:2022/236, K:2022/296 sayılı kararındaki hususların hiçbirinin düzeltilmeden yeniden dava açıldığı anlaşıldığından 2577 sayılı Kanunun 15/5. maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararının Özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı usul ve kanuna aykırı olup bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Ümraniye Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ HASAN ÇAĞRI KÜPELİ'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Ümraniye Belediye Meclisinin 04/03/2019 tarih ve 2019/34 sayılı kararıyla kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 17/09/2020 tarih ve 804 sayılı kararıyla onaylanan 25/09/2020 tasdik tarihli Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının tamamının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa’nın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olacağı güvence altına alınmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil Yargılanma hakkı başlıklı 6. maddesinde, herkesin, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma ilkesi, mahkeme tarafından önüne gelen bir davada, uyuşmazlığın özüne yönelik bir incelemenin yapılması, uyuşmazlığın sadece şekli olarak ele alınması sonucunu doğuracak bir yaklaşımdan uzaklaşılması, adil ve aleni olarak yargılanma hakkını öngören bir yargılamanın da

gerçekleşmesini temel ilke olarak alan bir haktır. Bu hak kişilere belirli koşullarda "mahkemeye erişme" hakkını tanımaktadır. Mahkemeye erişme hakkı mutlak bir hak değildir. Bazı sınırlamalara tabi tutulabilir. Ancak, dava açıldıktan sonra davanın önüne getirildiği mahkeme tarafından davayla ilgili bütün maddi ve hukuki sorunların incelenmesi suretiyle davanın karara bağlanması gerekir. Tarafların araştırılmasını talep ettikleri maddi olayların yeterince araştırılmayıp, maddi gerçekliğin taraflardan birisinin teslim ettiği bir belgede olduğu gibi kabul edilmek suretiyle uyuşmazlığın çözümlenmesi mümkün değildir. 6. madde "Bağlayıcı bir karar verme amacıyla önüne getirilen bir çekişme açısından esas ve hukuk incelemesi yapma görevine sahip bir mahkemeden talepte bulunma hakkıdır. (Le Compte, Van Leuven ve De Meyere, para.54-61) Mahkemeye erişim hakkı kaynağını adaletin reddini yasaklayan uluslararası hukuk prensibinden alır.(Golder) Buna karşın mahkemeye erişim hakkı esasa dair haklar ihdas etmez. Bir başka anlatımla bu hak bir davanın esasta nasıl karara bağlanacağını düzenlemez. Dosyanın incelenmesinden, davacının mahkeme kayıtlarına giren dilekçelerinde taşınmazını da kapsayan alanda kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının plan notları ile getirilen imar hakkı transferini içeren düzenlemeler nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek Ümraniye Belediye Meclisinin 04/03/2019 tarih ve 2019/34 sayılı kararıyla kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 17/09/2020 tarih ve 804 sayılı kararıyla onaylanan 25/09/2020 tasdik tarihli Ümraniye İlçesi, Yenişehir Mahallesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının tamamının iptalini istediği anlaşıldığından, yukarıda yer verilen adil yargılanma ilkesinin tanıdığı mahkemeye erişme hakkı ve hak arama özgürlüğünün gereği olarak davanın anılan işlemin iptali istemiyle açıldığı kabul edilerek, dava konusu plana ilişkin ileri sürülen iddialar kapsamında davacının taşınmazı yönünden işlemin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 26/09/2022 tarih ve E:2022/884, K:2022/1122 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.