6. Daire: 2577 Sayılı Kanunun 11’inci Maddesi, Dava Açma Süresi, İmar Planı

T.C. D A N I Ş T A Y Altıncı Daire Esas No : 2019/13618 Karar No : 2019/15289 Anahtar Kelimeler : -2577 Sayılı Kanunun 11’inci Maddesi, -Dava Açma Süresi, -İmar Planı Özeti : 3194 Sayılı İmar Kanununun 8’inci maddesi uyarınca askıya çıkarılan imar planlarına askı süresinin bitmesinden sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11’inci maddesi uyarınca itiraz edilebileceği, son askı tarihini izleyen günden itibaren başlayan dava açma süresinin itiraz ile duracağı, itirazın zımnen reddi ya da reddi üzerine kalan sürede dava açılması gerektiği hakkında. Temyiz Eden (Davacı) : Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. … Karşı Taraf (Davalı) : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Vekili : Av. … İstemin Konusu : İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 14/02/2019 tarih ve E:2018/1263, K:2019/90 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci : Dava Konusu İstem: Muğla İli, Fethiye İlçesi, Göcek Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 30/01/2017 tarihli, 1127 sayılı oluru ile onaylanan Fethiye Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 10/10/2018 tarih ve E:2017/1511, K:2018/1381 sayılı kararda; 27/04/2017 ile 26/05/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan dava konusu imar planlarına, davacı tarafından askı süresinin bitiminden sonra 29/05/2017 tarihli, 11703 sayılı yazı ile yapılan itirazın 03/08/2017

tarihli, 9079 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 26/09/2017 tarihli dilekçe ile bakılan davanın açıldığı, planlara karşı askı süresi içerisinde itiraz edilmediğinden askı süresinin son günü olan 26/05/2017 tarihinden itibaren 60 gün içinde (son gün adli tatile denk geldiğinden en geç 07/09/2017 tarihinde Perşembe günü) açılması gerekirken, 26/09/2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle inceleme olanağı bulunmadığı, öte yandan; ilan-askı süresi geçtikten sonra 29/05/2017 tarihinde yapılan başvurunun yeni bir dava süresi yaratmayacağı, nitekim, benzer davalarda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/05/2018 tarih ve E:2018/1235, K:2018/2703 sayılı kararı ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 25/05/2018 tarih ve E: 2018/574, K:2018/668 sayılı kararının da bu yönde olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararının Özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları : 3194 sayılı İmar Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca imar planlarının 1 ay süre ile askıya çıkarılarak ilan edileceği, dava konusu planların ise 27.04.2017 ile 26.05.2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, ay olarak belirlenen sürenin başladığı günün bir sonraki ay içinde karşılık gelen 27.05.2017 tarihinde sona ermesi gerektiği, 27.05.2017 tarihinin ise cumartesi gününe denk geldiği ve bu durumda askı süresinin 29.05.2017 tarihinde sona ereceği, bu nedenle askı süresi içerisinde itiraz edilmediği gerekçesinin yerinde olmadığı, askıda itiraz edildiği kabul edilmese bile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içerisinde de plana itiraz edilebileceği, bu nedenle 29.05.2017 tarihinde yapılan itiraz ile dava açma süresinin durduğu, itirazın reddine ilişkin davalı idarenin işleminin 14.08.2017 tarihinde tebliği üzerine yeniden işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde 26.09.2017 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından mahkeme kararının onanmasına dair idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Karşı Tarafın Savunması : Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Danıştay Tetkik Hakimi Zübeyde Bulur'un Düşüncesi : Uyuşmazlık konusu olayda dava açma süresi içerisinde yapılan itiraz nedeniyle, dava süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu kapsamda, dava süresi incelendiğinde, davacının 29/05/2017 tarihinde planlara yaptığı itiraz ile 27.05.2017 tarihinde işlemeye başlayan dava açma süresinin durduğu, itirazın zımnen reddedilmiş sayıldığı 28.07.2017 tarihinden itibaren ise kalan 58 gün içerisinde en geç 25.09.2017 tarihinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirilerek 26.09.2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe: Maddi Olay : Muğla İli, Fethiye İlçesi, Göcek Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Fethiye Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 30/01/2017 tarihli, 1127 sayılı oluru ile onaylanmıştır. Plan değişiklikleri 27/04/2017 ile 26/05/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Davacı tarafından, 29/05/2017 tarihinde planlara yapılan itirazın, 03/08/2017 tarihli, 9079 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 26/09/2017 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İlgili Mevzuat: 3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır. Hukuki Değerlendirme: Öncelikle davacı tarafından, dava konusu imar planlarının 27.04.2017 ile 26.05.2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, 3194 sayılı Kanuna göre 1 ay süre ile askıda ilan edilmesi gerektiği, bu bakımdan ay olarak belirlenen sürenin başladığı günün bir sonraki ay içinde karşılık gelen 27.05.2017 tarihinde sona ereceği, 27.05.2017 tarihinin ise cumartesi gününe denk geldiği ve bu durumda askı süresinin 29.05.2017 tarihinde sona ermesi gerektiği, dolayısıyla imar planlarına yönelik askı süresi içerisinde itiraz edildiği ileri sürülmüştür. 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinde öngörülen imar planlarının ilan edilmesine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 14/06/2014 tarihli, 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yönetmeliğinin 33. maddesinin 1. fıkrasında "Çevre düzeni planı ve imar planları onaylandığı tarihten itibaren en geç on beş iş

günü içinde otuz gün süreyle herkesin görebileceği şekilde idarelerce tespit edilen ilan yerlerinde asılmak suretiyle ve idarelerin internet sayfalarında eş zamanlı olarak ilan edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 20.12.2017 tarih ve E:2014/6803, K:2017/11043 sayılı kararıyla, söz konusu düzenlemenin uygulamada birlik ve öngörülebilirlik sağlanması ile olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amacıyla yapıldığı sonucuna ulaşıldığından Yönetmeliğin 33. maddesinin 1. fıkrasının bu haliyle Kanuna ve hukuka aykırı olmadığı gerekçesiyle davanın buna ilişkin kısmının reddine karar verilmiştir. Bu bakımdan dava konusu imar planlarının da, mevzuata uygun olarak 27/04/2017 ile 26/05/2017 tarihleri arasında 30 gün süre ile ilan edildiği görüldüğünden davacının bu hususa ilişkin iddialarında isabet görülmemiştir. Kaldı ki, sürenin son gününün 27/05/2017 tarihine denk gelmesi halinde bile davacının iddia ettiği gibi anılan tarihin tatil gününe denk geldiğinden bahisle askıda ilan edildiği tarihin 29/05/2017 tarihine kadar uzayacağının kabul edilmesi hukuken olanaklı bulunmamaktadır. Zira imar planlarının son ilan tarihinin tatil gününe denk gelmesi halinde ilk iş gününe kadar uzayacağına ilişkin bir yasal düzenleme mevcut değildir. Diğer taraftan davacı tarafından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içerisinde de plana itiraz ettiği, anılan maddeye göre bu nedenle davanın süresinde açıldığı ileri sürülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 3194 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 8. maddesinin 1. fıkrasının b bendi uyarınca, imar planlarına askı süresi içerisinde itiraz edilebileceği, itiraz edildiğinde ise bu başvuruya son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekir. Ancak askı süresi içerisinde itirazda bulunulmamış olmakla birlikte, imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca itirazda bulunabileceği açıktır. 3194 sayılı Kanunda imar planlarına yönelik ilanen askıya çıkarıldıkları süre içerisinde özel bir itiraz sürecinin öngörülmüş olmasının, idari yargılama usulüne ilişkin temel

kuralları düzenleyen 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi maddesinde tanınan, ilgililerin idari dava açmadan önce dava açma süresi içerisinde, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını isteme hakkını ortadan kaldırmayacağı açıktır. Zira imar planlarına yönelik askıda ilan süresini düzenleyen 3194 sayılı Kanunda dava açma süresinin son ilan tarihinden itibaren başlayacağına ilişkin ayrıca özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu bakımdan ilan süresi içerisinde itirazda bulunmayan ilgililerin, askıdan indirildiğinde bu suretle dava açılabilecek kesin bir işlem niteliğine bürünen imar planlarına, bu tarihten itibaren dava açma süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca itiraz hakkının bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Aksi düşünce ile yorum yapılması, diğer bir ifade ile yasalarda özel bir dava açma süresi bulunmaksızın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülmüş olan genel dava açma sürelerinin uygulanmaması, hukuki belirlilik ilkesine aykırı düşmekle birlikte mahkemeye erişim hakkının dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edilmesine yol açacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin birçok kararında, dava açma süresi ile ilgili olarak mahkemelerin usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerektiği gibi kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaçınmaları gerektiği, bu kapsamda mevzuatta öngörülen dava açma süresine ilişkin kuralların hukuka açıkça aykırı olarak yanlış uygulanması veya bu sürelerin hatalı hesaplanması nedenleriyle kişilerin dava açma ya da kanun yollarına başvuru haklarını kullanmasına engel olunmasının mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceği genel bir ilke olarak vurgulanmıştır. (Demirdöven Köyü Tüzel Kişiliği ve Diğerleri Başvurusu, B.No: 2014/14359, Ali Ertan ve Diğerleri Başvurusu, B.No: 2016/6190, Süleyman Tokgöz Başurusu, B. No: 2015/18485) Bu bakımdan, uyuşmazlık konusu olayda dava açma süresi içerisinde yapılan itiraz nedeniyle, dava süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu kapsamda, dava süresi incelendiğinde, davacının 29/05/2017 tarihinde planlara yaptığı itiraz ile 27.05.2017 tarihinde işlemeye başlayan dava açma süresinin durduğu, itirazın zımnen reddedilmiş sayıldığı 28.07.2017 tarihinden itibaren ise kalan 58 gün içerisinde en geç 25.09.2017 tarihinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirilerek 26.09.2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Davacı tarafından, itirazın reddine ilişkin 03/08/2017 tarihli, 9079 sayılı işlemin, 14.08.2017 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine kalan süre içerisinde dava

açıldığı ileri sürülmüş ise de 2577 sayılı Kanunun 11. maddesinde, idari işleme karşı dava açma süresi içerisinde itiraz edilmesi halinde, 60 gün içerisinde cevap verilmediği vakit itirazın reddedilmiş sayılacağı ve durmuş olan dava açma süresinin işlemeye devam edeceği açıkça düzenlendiğinden anılan usul hükmü karşısında davacının bu iddiasının kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır. Sonuç olarak, açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine imkan olmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. Karar Sonucu: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 14/02/2019 tarih ve E:2018/1263, K:2019/90 sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçeyle onanmasına, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Muğla 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/12/2019 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.