6. Daire: İmar Planı Onama Sınırı Dışında Bırakılma, İmar Planı Onama Sınırı Belirlenmesi, İmar Planı Onama Sınırı Esasları, Yerleşime Uygun Olmaya

T.C. D A N I Ş T A Y Altıncı Daire Esas No : 2018/1512 Karar No : 2020/6731 Anahtar Kelimeler : -İmar Planı Onama Sınırı Dışında Bırakılma, -İmar Planı Onama Sınırı Belirlenmesi, -İmar Planı Onama Sınırı Esasları, -Yerleşime Uygun Olmaya Özeti : Üst ölçekli plan kararı bulunan alanlarda alt ölçekli planların etaplar halinde yapılabilmesinin mümkün olması nedeniyle plan kademelenmesi ilkelerine aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, plan onama sınırın belirlenmesinde yasal, doğal ve/veya öngörü eşikler bulunabileceği, yasal verilerin yanı sıra doğal verilerin de plan onama sınırının belirlenmesinde belirleyici olabileceği, yerleşime uygun olmayan eğimli arazilerin, jeolojik sakıncalı bölgelerin, tarım alanlarının, orman alanlarının, mera alanlarının veya bir su kaynağı (dere, ırmak, nehir, göl) plan onama sınırını oluşturabileceği hakkında.

Temyiz Eden (Davalı) : Kilis Belediye Başkanlığı Vekili : Av. … Karşı Taraf (Davacı) : Kilis Valiliği Vekili : Av. … İstemin Konusu : Danıştay Altıncı Dairesinin 25/05/2016 tarih ve E:2016/3346, K:2016/3203 sayılı bozma kararına uyularak verilen Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 29/09/2017 tarih ve E:2016/2064, K:2017/1509 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci: Dava Konusu İstem: Kilis ili, Demirciler Mahallesi, … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların plan onama sınırı dışında bırakılmasına ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planlarının kabulüne dair 03/05/2010 tarih ve 86 sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Temyize konu kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan rapor ve dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, dava konusu taşınmazların üst ölçekli 1/25000 ölçekli çevre düzeni planında orta yoğunluklu gelişme konut bölgesinde kaldığı, taşınmazların uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planlarında plan onama sınırı dışında bırakıldığı, imar planlarının çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu hazırlanması gerektiği, dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının çizildiği haritalarda kadastral durumun işli olmadığı, plan yapım sürecinde kadastral bilgi eksikliğinin planlama yaklaşımını da olumsuz etkilediği ve dolaylı olarak davaya konu işlemin ortaya çıkmasına etkili olduğu, davaya konu hâzineye ait taşınmazları da içeren bölgenin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli ilave-revizyon imar planı sınırlan içerisinde yer alması gerektiği, dava konusu işlemin planlama esaslarına şehircilik ilkelerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları: Davacının dava açmakta menfaatinin bulunmadığı, 2001 yılı revizyon planında taşınmazların gecekondu önleme bölgesi olarak planlandığı, bu dönemde ülkemizde dönüşüm projeleriyle küçük parsellerin büyük parsellere dönüşümü ve ortak alanların arttırılması yönünde uygulamaların yapıldığı, buna istinaden dava konusu taşınmazların

bulunduğu alanda önümüzdeki yıllarda plan revizyonunun yapılacağı ileri sürülmektedir. Karşı Tarafın Savunması : Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi Aysun Sekmen İlhan'ın Düşüncesi: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı Kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Kilis Defterdarlığı yerine Kilis Valiliğinin (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe: Maddi Olay : Dava dosyasının incelenmesinden, mülkiyeti Hâzineye ait olan Kilis ili, Demirciler Mahallesi, … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların plan onama sınırı dışında bırakılmasına ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planlarının kabulüne dair 03.05.2010 tarih ve 86 sayılı belediye meclisi kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Hukuki Değerlendirme: Uyuşmazlık konusu taşınmazlar ile aynı mahallede bulunan ve yine hazineye ait … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar yönünden aynı revizyon imar planlarına karşı açılan davalara ilişkin sırasıyla E.2016/1317 ve E.2016/97 sayılı dosyaları ile uyuşmazlık konusu dosyanın birlikte incelenmesinden, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile arazi kullanım kararları ve ulaşım öngörüleri açısından ölçekler arası tutarlılığın sağlandığı, üst ölçekli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında kentsel konut alanı sınırları içerisinde kalan dava konusu taşınmazların, dava konusu işlem ile onaylanan revizyon imar planı onama sınırları dışında kalması yönünden bir değerlendirme yapıldığında, üst

ölçekli plan kararı bulunan alanlarda alt ölçekli planların etaplar halinde yapılabilmesinin mümkün olması nedeniyle plan kademelenmesi ilkelerine aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, plan onama sınırın belirlenmesinde yasal, doğal ve/veya öngörü eşikler bulunabileceği, revizyon imar planları ile imara açılacak alanların belirlenmesinde öngörü, nüfus, altyapı ve erişilebilirlik gibi etmenlerin de bulunması nedeniyle, tüm belediye sınırları ve/veya mücavir alan sınırında imar planı hazırlanmasının zorunlu olmadığı, yasal verilerin yanı sıra doğal verilerin de plan onama sınırının belirlenmesinde belirleyici olabileceği, yerleşime uygun olmayan eğimli arazilerin, jeolojik sakıncalı bölgelerin, tarım alanlarının, orman alanlarının, mera alanlarının veya bir su kaynağı (dere, ırmak, nehir, göl) plan onama sınırını oluşturabileceği, dava konusu revizyon imar planı sınırlarının belirlenmesinde özellikle eğimli arazinin etkin olduğu ve şehircilik ilkelerine aykırı bir durumun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, üst ölçekli plan kararları ve 1/5000 ölçekli plan kararları yukarıda belirtilen yasal ve doğal verilerin doğrultusunda oluşturulsa bile, plan öngörüsü içerisinde yer alan önemli yollar ve büyük arazi kullanım kararları dikkate alınarak plan onama sınırının yönlendirilebileceği, daha önce yürürlükte olan 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının onama sınırları ve kararları da plan onama sınırının belirlenmesinde etkili olabileceği, dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda bu yönde belirlenmiş bir eşik bulunmadığı, ancak plan sınırı aksında öngörülen 15 metre en kesitli yol ve park alanının sınır olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Karar Sonucu : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2 Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 29/09/2017 tarih ve E:2016/2064, K:2017/1509 sayılı kararının bozulmasına, 3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 06/07/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.