4. Daire: Arazi Toplulaştırma, Menfaat, Subjektif Dava Ehliyeti

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/9932 Karar No : 2025/189 Anahtar Kelimeler : -Arazi Toplulaştırma, -Menfaat, -Subjektif Dava Ehliyeti Özeti : Arazi toplulaştırma işlemleri tamamlanıp yeni parseller tapuya tescil edildikten sonra taşınmazı satın alan maliklerin subjektif dava ehliyetinin olmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdare Dava Dairesinin 10/02/2022 tarih ve E:2021/1687, K:2022/291 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : 06/02/2014 tarih ve 28905 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 02/01/2014 tarih ve 2014/5791 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Antalya Kuzey Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Antalya ili, Kepez ilçesi, Kirişçiler Mahallesinde yer alan ve davacıya ait … ada … parsel (yeni … ada … parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Antalya 3. İdare Mahkemesince verilen 23/03/2021 tarih ve E:2020/210, K:2021/214 sayılı kararda; dava konusu … ada … nolu parselin kök parselinin … ada … nolu parsel olduğu, davacının parselinin kendi parseli içerisinde değerlendirilmediği, dava konusu parselin 2.586,00 m2'si parsel indeks değerinin 0,540252 olarak alındığı, kök parselden %2,45 katılım payı kesildiği ve düzenleme sonrası parsel indeks değeri daha düşük olan yerden

2.725,13 m2 olarak … ada … parsele tahsis edildiği, ayrıca kök parselin diğer hissedarları tarafından açılan davalarda Antalya 4. İdare Mahkemesinin 04/12/2017 tarih E:2016/1257 K:2017/1373 ve 28/02/2018 tarih E:2017/865 K:2018/123 sayılı kararları ile Antalya 3. İdare Mahkemesinin 08/05/2018 tarih E:2017/1563 K:2018/486 sayılı kararı ile dava konusu toplulaştırma işleminin iptaline karar verildiği, anılan iptal kararlarından sonra kısmi toplulaştırma işlemlerine başlandığı, ancak aynı alanda orman çalışması sonuçlandırılamadığı anlaşıldığından, toplulaştırma işlemine konu edilen kök parselde yer alan davacı hissesinin mevzuatta öngörmesine rağmen eski arazisine eşdeğer bulunan bir yere verilmediği ve toplulaştırma işlemine konu edilen kök parselde hisseleri bulunan başka hissedarlar tarafından açılan davalar hakkında Antalya 3. ve 4. İdare Mahkemelerince iptal kararları verilmiş olması karşısında, dava konusu toplulaştırma işleminin hukuka uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının dava konusu taşınmazı toplulaştırma uygulamasından sonra satın almış olması nedeniyle dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı, harçtan muaf olan idare aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : Bahar ŞATIRYİĞİT DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı

menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır. İdare Hukukunun genel ilkelerine göre iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu edilen işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin, diğer bir deyişle menfaat bağının bulunması gerekmektedir. 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu kapsamında yapılan arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin amacının, uygulama alanlarında yer alan toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi, tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri uygulamasından doğrudan doğruya etkilenecek olanlar, uygulamanın gerçekleştirildiği alanda bulunan arazilerin malikleridir. Dolayısıyla, yapılan işlem sonucunda mülkiyet hakkını ihlal edebilecek haksız ve hukuka aykırı bir idari işlemin tesisi durumunda, iptal davası açma hakkının, arazinin mülkiyet hakkı sahibine ait olduğu açıktır. Dava dosyasının incelenmesinden; toplulaştırma işlemine konu kök parsel olan Antalya ili, Kepez ilçesi, Kirişçiler Mahallesi, … ada … parsele karşılık tahsis edilen … ada … nolu taşınmazın dava dışı … adına 14/09/2017 tarihinde tescil edildikten sonra hissenin önce 09/02/2018 tarihinde … adına daha sonra satış yoluyla … adına tescil edildiği, görülmekte olan davanın, taşınmazın toplulaştırma işlemleri tamamlanıp dava dışı … adına 2017 yılında tapuya tescil edildikten ve davacıya 09/02/2018 tarihinde satışı yapıldıktan sonra 13/02/2020 tarihinde açıldığı, davacının dava konusu taşınmazı toplulaştırma işlemleri tamamlandıktan ve kök parsel maliki dava dışı … adına tahsis edilen yeni … ada … parselin tapuya tescil edilmesinden sonra mevcut haliyle satın almış olduğu, kök parsel sahibi …'ın toplulaştırma işlemi sonucu kendisine tahsis edilen … ada … parsel yönünden toplulaştırma işlemine karşı bir dava açtığına dair dosyada bilgi bulunmadığı, davacının kök parsel olan … ada … nolu parsel ile bir bağlantısının bulunmadığı, satıştan sonra taşınmaza yönelik herhangi

bir değişiklik veya uygulamanın yapılmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin, bu aşamada davacının menfaatini ihlal eden bir yönünün bulunmadığı dikkate alındığında, davacının subjektif dava ehliyetinin bulunmadığı ve davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken esasa ilişkin olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, kök parsel olan … ada … parselin diğer hissedarları tarafından açılan davalarda verilen iptal kararlarının uygulanmasına yönelik kısmi toplulaştırma işlemi yapılması ve bu işlemin davacının satın aldığı … ada … parsele yönelik bir değişikliğe sebep olması halinde, taşınmazın son malikinin dava açabileceği de açıktır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdare Dava Dairesinin 10/02/2022 tarih ve E:2021/1687, K:2022/291 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/01/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.