4. Daire: Ecrimisil -İntifa Hakkı -Ayni Hak

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4840 Karar No : 2024/5602 Anahtar Kelimeler : -Ecrimisil -İntifa Hakkı -Ayni Hak Özeti : Davalı idarenin intifa hakkı kapsamında ecrimisil talep edebileceği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Sarıyer Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 25/05/2016 tarih ve E:2015/2136, K:2016/1078 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, Merkez mahallesinde, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde yer alan ve Belediyenin hüküm ve tasarrufunda altında bulunan, … Parkı isimli yerde 95m2'lik alanda büfe işletmek suretiyle fuzulen işgal ettiğinden bahisle 01/04/2012 - 31/07/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan, 104.200,00-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin 23/08/2015 tarih ve 1229 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İdare Mahkemesince verilen kararda; bakım ve onarımından sorumlu olan ilgili belediyenin hüküm ve tasarrufunda bulunmayan, başka bir deyişle 5393 sayılı Kanun’da sayılan belediye taşınmazı niteliği bulunmayan yer ile ilgili Türk Medeni Kanunu uyarınca sahipsiz yerlerin ve yararı kamuya ait malların Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunması karşısında, davalı idarenin dava konusu taşınmaz için ecrimisil isteme hakkına sahip olmadığı anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin 24/02/2005 tarihli, 344-134 karar nolu kararıyla işgale konu taşınmazların 10 yıl süreyle intifa hakkının Sarıyer Belediye Başkanlığı'na verildiği, bu karar doğrultusunda taşınmazın maliki olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na ile intifa hakkı devir sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme kapsamında işgale konu taşınmazın 3 yıllığına davacıya kiralandığı, kira süresinin bitmesi üzerine sözleşmenin yenilenmediği halde davacının söz konusu taşınmazı tahliye etmeyerek kullanmaya devam ettiği, hüküm ve tasarruf etme yetkisi intifa hakkı kapsamında kendilerinde bulunduğundan fuzuli şagil durumuna düşen davacıdan davaya konu ecrimisilin istenildiği, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : Selçuk ACAR DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; "Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı" hükmü düzenlenmiştir. Öte yandan; Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85/1.maddesinde, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde sayılan (park, otopark, yol gibi) yerlerin belediyelerin hüküm ve tasarrufuna girdiği tarihten itibaren, bu yerleri kullanan işgalcilerden 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyeler tarafından ecrimisil istenilebileceği açıktır. Uyuşmazlıkta, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin mülkiyetinde olan işgale konu taşınmazlar üzerindeki intifa (kullanım) hakkının 10 yıl süreyle davalı idareye devredildiği, davalı idare tarafından intifa hakkı kapsamında söz konusu taşınmazın 3 yıl süreyle davacıya kiraya verildiği, kira sözleşmesi sona erdiği halde davacı tarafından imar planında park olarak tanımlı alanın 95 m2'lik kısmında büfe işletmek suretiyle fuzulen işgali nedeniyle 01/04/2012 - 31/07/2015 tarihleri arasındaki dönem için 104.200,00-TL tutarında ecrimisil bedeli hesap edilerek dava konu işlem ile davacıdan istenildiği anlaşılmıştır. Olayda, işgale konu taşınmazları kullanma hakkını ve ecrimisil isteme yetkisini davalı idareye veren intifa hakkı; 4721 sayılı sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 794. ve devamı maddelerinde düzenlenen, aksine düzenleme olmadıkça sahibine, hakkın konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlayan, başka bir ifadeyle intifa hakkının kurulması ile malikin, eşyanın veya hakkın, özdeğerini kendisinde tutarken buna karşılık bunlardan elde edilebilecek yararları belirli bir kişiye tahsis eden (Oğuzman/Seliçi/ Oktay/Özdemir, s.827), ayni bir hak olarak tanımlanabilir. Bu itibarla, uygulama imar planında park olarak tanımlanan ve intifa hakkı kapsamında davalı idarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanda fuzuli şagil olduğu sabit olan davacıdan ecrimisil istenebileceği açık olup Mahkemece, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile birlikte tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının saptanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 25/05/2016 tarih ve E:2015/2136, K:2016/1078 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 14/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.