4. Daire: Bozma Kararı, Danıştay Bozma Kararı Bölge İdare Mahkemesi, İlk Derece Mahkeme Kararı

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/13661 Karar No : 2023/979 Anahtar Kelimeler : -Bozma Kararı, -Danıştay Bozma Kararı Bölge İdare Mahkemesi, -İlk Derece Mahkeme Kararı Özeti : Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı, istinaf isteminin reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının yeniden bir karar verilmek üzere bozulması halinde gerek bozulan kararın gerek ilk derece mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay bozma kararına uyulmasının ardından bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, Bölge İdare Mahkemesince hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gerektiği hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesinin 20/09/2023 tarih ve E:2023/1857, K:2023/1355 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya

bertaraf işlemi yapılmadığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca davacıya ait işletmeye 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 19/01/2021 tarih ve 109631 sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 31/01/2022 tarih ve E:2021/355, K:2022/261 sayılı kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacıya ait çevre izin ve lisans belgesi bulunan "…-…" işletmesince "…" şasi ve "…" motor numaralı, … marka, 1991 (…) model, … plakalı otomobil için araç kayıttan düşme ve bertaraf formu düzenlenmesine rağmen, anılan araç için yapılması gereken söküm ve arındırma işlemlerinin yapılmadığının, aracın Bolu ilinde seyir halinde bulunmasıyla tespit edildiği, dolayısıyla Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrasına aykırı eylemde bulunulduğu anlaşıldığından, davacıya ait işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca 265.497,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Davacının istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesi tarafından verilen 24/05/2022 tarih ve E:2022/874, K:2022/765 sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 15/06/2023 tarih ve E:2022/5307, K:2023/6173 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 31/01/2022 tarih ve E:2021/355, K:2022/261 sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işleme dayanak gösterilen Bolu ilinde trafikte seyir halinde yakalanan araçla bertaraf formu düzenlenen aracın renklerinin farklı olduğu dolayısıyla iki aracın farklı araçlar olduğu, yakalanan aracın şasi numarasının kolluk personeli tarafından hatalı okunarak tutanağa bağlanmış olduğu, yakalanan aracın şasi numarasının gerçek ve özgün olup olmadığı hususunda herhangi bir teknik incelemenin yapılmadığı, işlem tarihinde yürürlükte olan Çevre Denetim Yönetmeliği ile Çevre Kanununa Göre Verilecek İdari Para Cezalarında İhlalin Tespiti ve Ceza Verilmesi İle Tahsili Hakkında Yönetmelikte öngörülen denetim ve tespit usulüne uyulmadığı,

denetim tutanağının ofis ortamında düzenlendiği, tutanağın usulüne uygun düzenlenmediği, ihlalin gerçekleştiği tarih yerine ihlalin tespit edildiği tarih esas alınmak suretiyle işlem tesis edilmesi nedeniyle fazla para cezası uygulanmış olduğu, somut olayda çevre kirliliğine neden olan somut tespitlere yer verilmediği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : Murat AYDIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf işlemi yapılmadığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca davacıya ait işletmeye 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 19/01/2021 tarih ve 109631 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmüne,

3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin, temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay bozma kararına uyulmasının ardından bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolundaki karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır. Uyuşmazlıkta, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 15/06/2023 tarih ve E:2022/5307, K:2023/6173 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin reddine karar verildiği görülmektedir. Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, uyuşmazlığı

sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 20/09/2023 tarih ve E:2023/1857, K:2023/1355 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.