4. Daire: İyi İdare İlkesi, Eşitlik İlkesi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/12203 Karar No : 2024/3121 Anahtar Kelimeler: -İyi İdare İlkesi, -Eşitlik İlkesi, -İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Özeti: İşyerinin içkili bölge sınırı dışında olduğu gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin reddine dair işlemin, "iyi daire ilkeleri" çerçevesinde hukuka aykırı olduğu hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Osmangazi Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … Otomotiv Otelcilik Turizm Gıda İnşaat Tekstil Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdare Dava Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2022/2248, K:2023/614 sayılı kararının aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Bursa İli, Osmangazi İlçesi, Kirazlı Mahallesi, Uludağ Oteller Bölgesi, … Evler, … adresinde bar/içkili lokanta açmak için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle davacının yapmış olduğu başvurunun, söz konusu adresin içkili yerler bölgesinde kalmaması gerekçesiyle reddedildiğine dair 19/11/2020 tarih ve 17451 sayılı Osmangazi Belediye Başkanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olduğu iddia edilen Osmangazi Belediye Meclisinin 04/01/2006 tarih ve 6 sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Bursa 1. İdare Mahkemesince verilen 23/12/2021 tarih ve E:2021/114, K:2021/1291 sayılı kararda; dava konusu edilen Osmangazi Belediye Meclisinin

04/01/2006 tarih ve 6 sayılı kararının Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından onaylanmayarak iade edilmesiyle yürürlük kazanmadığı anlaşıldığından, işlemin bu haliyle idari davaya konu edilebilecek kesin ve icrai bir yönünün bulunmadığı gerekçesiyle, Belediye Meclisi kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiş; ruhsat başvurusunun reddine dair işlem yönünden ise; dava konusu işlemin dayanağı olan Bursa Valiliğinin 14/02/2001 tarihli Olur'lu Osmangazi İlçesi İçkili Yerler Bölgesi Komisyon Kararına karşı davacı tarafından dava açılmadığı, uyuşmazlık konusu işyerinin bu karar ile belirlenen içkili yer bölgesi dışında yer aldığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Bölge İdare Mahkemesince; Osmangazi İlçesi İçkili Yerler Bölgesi belirlenmesine ilişkin (yürürlük kazanmayan) Osmangazi Belediye Meclisinin 04/01/2006 tarih ve 6 sayılı kararı bakımından İdare Mahkemesince verilen incelenmeksizin ret hükmünün (davalı lehine hükmedilen vekalet ücreti hariç) hukuka uygun olup bu kısmın kaldırılmasını ve yeni bir karar verilmesini gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle, bu kısım yönünden istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş; öte yandan, Osmangazi ilçesine ait içkili yerler bölgesi belirlenmesine ilişkin Osmangazi Belediye Meclisinin 04/01/2006 tarih ve 6 sayılı kararının yürürlüğe girmediğinin, yargılama aşamasında Mahkemece davalı idareye sorulması üzerine ortaya çıkması ve dava açmadan önce davacı tarafından bu durumun bilinmesinin beklenilen normal bir durum olmaması dikkate alınmak suretiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 327. maddesinin 2. bendi uyarınca, anılan kararın dava konusu yapılmasına sebep olması nedeniyle, kararın bu kısımları kaldırılarak, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ve lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiş, 19/11/2020 tarih ve 17451 sayılı Osmangazi Belediye Başkanlığı işlemi yönünden ise; İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 10/08/2005 tarihinden itibaren yetkili belediye meclisi veya il genel meclisince bu yönetmelik hükümlerine uygun içkili yer bölgesi belirlenmediği sürece o yerlerde içkili yer açılması olanaksız olup anılan Yönetmelikte, yetkili belediye meclisi veya il genel meclisince ne kadarlık bir süre içerisinde içkili yer bölgesi belirlemesini zorunlu kılan bağlayıcı bir düzenleme yapılmaması nedeniyle, ilgili beldenin gelişen sosyo-ekonomik ihtiyaçlarına göre içkili yer açmak isteyen kişilerin ruhsat talebini, asıl meselede (içkili yer bölgesi belirleme yükümlülüğünde) hareketsiz (işlemsiz)

kalarak yarattığı menfi sebebe dayanarak reddedilmesinin hukukun genel ilkeleri çerçevesinde "iyi idare" ilkeleri ile tartışılması gerektiği, bu bağlamda; anılan Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 10/08/2005 tarihinden itibaren geçen süre dikkate alındığında, makul olmayan bir sürede ilgili yerde içkili yer bölgesi belirlenmemesi, yürütülen kamu görevinin ihmali anlamına geleceği gibi "iyi idare" ilkelerine de aykırı olduğu, bununla birlikte; bu zamana kadar içkili yer bölgesini belirlemeyerek mevzuat hükümlerinin kendisine verdiği görevi yerine getirmeyen davalı idarece, sadece Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin sağladığı "kazanılmış hak" kapsamında 10/08/2005 tarihinden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış içkili yerlerin çalışmasına yol açılması nedeniyle, müteşebbisler arasında haksız bir rekabete neden olunduğu ve "eşitsizlik" yaratıldığı gerekçesiyle, bu kısım yönünden yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak 19/11/2020 tarih ve 17451 sayılı Osmangazi Belediye Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmiş, kararın aleyhe olan kısımları davalı idare tarafından temyiz edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; temyize konu Mahkeme kararında yerindelik denetimi yapıldığı ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak şekilde karar verildiği iddiasıyla, söz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : Aydın UÇAR DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2022/2248, K:2023/614 sayılı kararının temyiz edilen kısmının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/05/2024 tarihinde, oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. KARŞI OY Bursa İli, Osmangazi İlçesi, Kirazlı Mahallesi, Uludağ Oteller Bölgesi, … Evler, … adresinde bar/içkili lokanta açmak için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle davacının yapmış olduğu başvurunun, söz konusu adresin içkili yerler bölgesinde kalmaması gerekçesiyle reddedildiğine dair 19/11/2020 tarih ve 17451 sayılı Osmangazi Belediye Başkanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olduğu iddia edilen Osmangazi Belediye Meclisinin 04/01/2006 tarih ve 6 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesi tarafından; meclis kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiş, ruhsat başvurusunun reddine dair işlem yönünden ise; dava konusu işlemin dayanağı olan Bursa Valiliğinin 14/02/2001 tarihli Olur'lu Osmangazi İlçesi İçkili Yerler Bölgesi Komisyon Kararına karşı davacı tarafından dava açılmadığı, uyuşmazlık konusu işyerinin bu karar ile belirlenen içkili yer bölgesi dışında yer aldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş, yapılan istinaf başvurusu sonucu meclis kararına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, temyize konu olan ruhsat başvurusunun reddine dair işleme ilişkin ise İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, söz konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin 2. fıkrasında; İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin

takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler, hükmü yer almaktadır. Her ne kadar temyize konu kararda; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 10/08/2005 tarihinden itibaren geçen süre dikkate alındığında, makul olmayan bir sürede ilgili yerde içkili yer bölgesi belirlenmemesi, yürütülen kamu görevinin ihmali anlamına geleceği gibi "iyi idare" ilkelerine de aykırı olduğu, ayrıca, bu zamana kadar içkili yer bölgesini belirlemeyerek mevzuat hükümlerinin kendisine verdiği görevi yerine getirmeyen davalı idarece, sadece Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin sağladığı "kazanılmış hak" kapsamında 10/08/2005 tarihinden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış içkili yerlerin çalışmasına yol açılması nedeniyle, müteşebbisler arasında haksız bir rekabete neden olunduğu ve "eşitsizlik" yaratıldığı gerekçeleriyle, ruhsat başvurusunun reddine yönelik işlemin iptaline karar verilmiş ise de, idarenin takdir hakkını kısıtlayacak nitelikte karar verilemeyeceği, belirtilen bölgede içkili yer belirlemesine ilişkin bir ihtiyacın olduğuna yönelik dosyaya bir delil sunulmadığı, Bölge İdare Mahkemesince idarenin yerine geçecek nitelikte bir değerlendirme yapılarak dava konusu işlemin iptaline hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda; davacının bar/içkili lokanta açmak istediği adresin içkili yer bölge sınırında olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.