3. Daire: Ücret, İspat, İddia

T.C. D A N I Ş T A Y ÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2019/4675 Karar No : 2020/3394 Anahtar Kelimeler: -Ücret, -İspat, -İddia Özeti: Davacının işçisine gönderdiği paranın, bir kısmının ücret niteliği taşıdığı, bir kısmının ise sarf malzemesi ve yiyecek masraflarına ilişkin olduğu iddiası, hayatın olağan akışına ve ticari icaplara uygun düştüğünden söz konusu iddianın aksini ispat külfetinin davalı idareye düştüğü hakkında. TEMYİZ EDENLER : 1- (Davacı) : … Enerji Üretim Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. … 2- (Davalı) : Gaziantep Vergi Dairesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Gaziantep 2. Vergi Mahkemesinin 22/01/2019 tarih ve E:2018/910, K:2019/17 sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 14/05/2019 tarih ve E:2019/920, K:2019/1005 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı şirketin 2015 yılında çalışanlarına yaptığı kayıtdışı ücret ödemeleri üzerinden tevkifatta bulunmadığına yönelik saptamaları içeren vergi inceleme raporuna istinaden 2015 yılının Ocak ila Aralık dönemleri için re'sen salınan gelir (stopaj) vergisi ve aynı yılın Ocak ve Mart ila Haziran dönemleri için bir kat; Temmuz ila Aralık dönemleri için ise tekerrür hükümleri uyarınca %50 oranında artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporunda yer alan tespitler, bir çalışanına çek ve

EFT yoluyla gönderilen paraların tamamının şantiye çalışanlarına ödenecek ücret olduğunu somut olarak ortaya koymadığı gibi kayıtdışı ücret miktarı, hangi işçilere ne miktar ücret ödemesi gerçekleştirildiği ve net işçi sayısına ilişkin belirsizliği giderecek mahiyette de olmadığından yapılan tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmıştır. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Davacı şirket tarafından çalışanına gönderilen paraların kuruma ait şantiyeye temin edilen işçiler için ayrılan "ücret" tutarları olmadığı yönündeki iddianın hayatın olağan akışına ve ticari icaplara aykırı olduğu, ispat külfetinin davacıda bulunduğu halde davacının bu yöndeki iddiasını hukuken itibar edilebilir ispat vasıtalarıyla ortaya koyamadığı, ayrıca şirket yetkilisinin ve çalışanların ifadelerinin de işçi …’a gönderilen tutarların işçi ücretlerine ilişkin olduğu ve bu ücretlerin bu şahıs tarafından işçilere dağıtıldığının doğrulandığı, havale bedellerinde yer verilen açıklamaların, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda yer verilen belgelerle kayıt edilmediği sürece ödemelerin ücretten başka bir niteliği olduğunu ortaya koymaya yeterli olmayacağından yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı, 2015 yılında kesinleşen vergi ziyaı cezalarının aynı yıl için kesilecek cezalarda tekerrüre dayanak alınamayacağı gerekçesiyle istinaf başvurusu bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrası yönünden kabul edilerek değinilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi yönünden dava reddedilmiş, vergi ziyaı cezasının tekerrürden kaynaklanan kısmının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrası yönünden ise istinaf talebi reddedilerek vergi ziyaı cezasının tekerrüre isabet eden kısmı kaldırılmıştır. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, vergi incelemesinde çalışan sayısı ve ücrete ilişkin yapılan hesaplamaların hatalı olduğu, 7143 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında matrah artırımında bulunulduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından, 2015 yılında kesilen vergi ziyaı cezasının kesinleşmesinden sonra aynı yıl içerisinde kesilecek vergi ziyaı cezalarına tekerrür hükümlerinin uygulanabileceği ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ERDEM CEMİL KARAVELİOĞLU'NUN DÜŞÜNCESİ: Olayda, gerek şirket yetkilisinin gerek şirket çalışanlarının ifadelerinde şantiye çalışanlarının ücret ödemelerinin … -şirketin çekle veya EFT yoluyla para gönderdiği çalışanı- tarafından yapıldığı noktasında çelişki yoktur. Uyuşmazlık, davacı şirket tarafından, bir çalışanına gönderdiği paraların tamamının şantiye çalışanı işçilere dağıtılacak ücret olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı şirket yetkilisinin konuya ilişkin olarak inceleme elemanına verdiği ifadesinde; şantiyenin Osmaniye ilinin 15 km dışarısında bulunduğu, şantiye çalışanlarının ücretlerinin, şantiyenin bazı ihtiyaç malzemeleri ve yiyecek masraflarının çevrede herhangi bir banka şubesinin bulunmaması nedeniyle güvenilir buldukları çalışanları … gönderildiği belirtilmiştir. Davacı şirket yetkilisinin bu ifadesi ile vergi inceleme raporunda yer verilen yevmiye defter kayıtları ile EFT ve çek işlem bilgilerinin birlikte değerlendirilmesinden davacı şirket tarafından anılan işçisine gönderilen tutarların içerisinde sarf malzemesi masrafının bulunmadığının ispat külfetinin davalı idarede bulunduğu ancak, davacı adına düzenlenen vergi inceleme raporunda davalı idare tarafından bu yönde bir tespitin dolaylı (ücret ödemeleri, işçi sayısı vs. üzerinden) veya doğrudan yapılamadığı değerlendirildiğinden davacı temyiz isteminin kabulü ile Vergi Dava Dairesinin bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması ile davalı idare temyiz isteminin ise bu nedenle reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Elektrik enerjisi üretimi işiyle iştigal eden davacı şirketin 2015 yılı hesaplarının gelir (stopaj) vergisi yönünden incelenmesi neticesinde düzenlenen vergi inceleme raporunda, Ocak ila Aralık dönemlerinde sırasıyla 27, 28, 13, 31, 46, 53, 32, 43, 58, 46, 45, 47 asgari ve diğer ücretli çalıştırıldığının muhtasar beyannamelerle bildirildiği, ücretli çalışanı olan …’ın bankalar nezdinde 500.000-TL üzeri ve işlem adedi 5 ve yukarı olan hesap hareketlerinin mahiyetinin incelenmesi neticesinde düzenlenen vergi tekniği raporunda, …'a çek ve EFT yoluyla yapılan toplam 706.607,07-TL

tutarındaki ödemenin çalışanların ücretleri olup olmadığı noktasında …, … ve …'nın ifadelerine başvurulduğu, adı geçen şahısların ifadelerinde, şirketin ödemeleri …'a gönderdiği onun da kendilerine elden ödeme yaptığını beyan ettikleri, şirket temsilcisinin inceleme elemanına verdiği ifadesinde ise Osmaniye ilinin 15 km dışındaki şantiyede çalışanların ücretlerinin, şantiyenin bazı ihtiyaç duyulan sarf malzemeleri ve yiyecek masrafları için gönderilen tutarlarının, şantiyenin bulunduğu mahalde herhangi bir banka şubesi olmadığından …'a gönderildiği ve adı geçen şahsın da işçilere ödeme yaptığının belirtildiği dolayısıyla, beyan edilen ve kayıtlara intikal ettirilen 284.148-TL tutarındaki net ücretin, …'a gönderilen 706.607,07-TL'den düşülmesi sonucu bulunan fark tutarın (422.459,07-TL) net ücret olup brüt ücret hesaplanarak, sigorta primi ve işsizlik sigortası tutarlarının tenzil edilmesi sonucu gelir vergisi matrahının hesaplandığı, çalışanlara ödenen ücretin net tutarı belirlenemediğinden vergi oranı %15 olarak dikkate alınarak aylar itibarıyla hesaplanarak dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetin esas olduğu, muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan ve olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa düşeceği hükme bağlanmış, aynı Kanun'un 134. maddesinde de vergi incelemesinin amacının; ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, saptanması ve sağlanması gerektiği olduğu belirtilmiş, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde de gerçek gelirin vergilendirileceği ilkesi benimsenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda değinilen yasal düzenlemeden, vergi mevzuatımızın gerçek ve safi gelirin vergilendirilmesini esas aldığı, re'sen vergi tarhının amacının, yükümlülerin beyan dışı bıraktıkları gelirlerinin, gerçeğe en yakın bir biçimde saptanmasını sağlamak olduğu dikkate alındığında, tarhı gereken verginin belirlenmesi sırasında, gerekli inceleme ve araştırmanın kapsamlı bir şekilde yapılması, matraha ilişkin verilerin hukuken geçerli bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Davacı hakkındaki sözü edilen saptamalardan hareketle …'a gönderilen tutarların ücret niteliğinde olduğu kabul edilerek tarhiyat yapılmış ise de davacının söz konusu tutarların bir kısmının işçilere ödenmek üzere gönderilen ücret niteliği taşıdığı; diğer kısımlarının ise

şantiyede ihtiyaç duyulan sarf malzemeleri ile yiyecek masrafları için gönderildiği iddiası hayatın olağan akışına ve ticari icaplara uygun olduğu dolayısıyla, söz konusu iddianın aksinin ispat külfetinin davalı idareye düştüğü açıktır. Bu durumda, davalı idarece söz konusu iddianın aksini ortaya koyacak herhangi bir kanıtın dosyaya sunulmadığı olayda, vergi inceleme raporunda, gönderilen tutarların salt ücret olarak nitelendirilmesi dolayısıyla net ücret olarak dikkate alınarak matrah belirlenmesi ve söz konusu matrah farkı üzerinden yapılan tarhiyat hukuka uygun düşmediğinden, Vergi Dava Dairesinin istinaf başvurusunun bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi yönünden kabulü ile davanın bu yönden reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacı temyiz isteminin kabulüne, 2. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 14/05/2019 tarih ve E:2019/920, K:2019/1005 sayılı kararının; bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA, 3. Davalı idare temyiz isteminin bu nedenle REDDİNE, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 30/09/2020 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. KARŞI OY Temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar bozulması istenen vergi dava dairesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında istemin kabulünü gerektirecek durumda bulunmadığından temyiz istemlerinin reddi ile vergi dava dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.