2. Daire: Duyuru, Görev, Düzenleyici İşlem

T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/6187 Karar No : 2024/1475 Anahtar Kelimeler : -Duyuru, -Görev, -Düzenleyici İşlem Özeti : Dava konusu edilen "Dış Misyon Koruma Personel Seçme Duyurusu" konulu, Jandarma Genel Komutanlığı Emri'nin, "Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Jandarma Genel Komutanlığı Personeli Hakkında Yönetmelik" çerçevesinde yapılacak yazılı sınava yönelik duyuru niteliğinde olduğu, anılan Yönetmelikte yer alan hükümlerin tekrarı niteliğinde düzenlemelere yer verildiği anlaşıldığından, yeni bir kural getirmeyen ve bu içeriğiyle düzenleyici işlem niteliği taşımayan uyuşmazlığın, 2575 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 24. maddesinde sayılan ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar arasında yer almadığı hakkında. DAVACI : … DAVALI : İçişleri Bakanlığı DAVANIN ÖZETİ : Kahramanmaraş İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapan davacı tarafından; dış temsilciliklerin korunmasında görevlendirilecek jandarma personelini belirlemek üzere, "Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Jandarma Genel Komutanlığı Personeli Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde, 30/09/2023 tarihinde yapılacak olan "Dış Misyon Koruma Personel Seçme Yazılı Sınavı"na yönelik 10/08/2023 günlü, E.83598346- 902.03-20941022 sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Emri'nin 4. maddesinin (a) ve (c) fıkralarının yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Ankara 16. İdare Mahkemesince verilen 07/09/2023 günlü, E:2023/1531, K:2023/1293 sayılı görev ret kararıyla Dairemize iletilen dosyada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakimi Murat Uçucu'nun açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Kahramanmaraş İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapan davacı tarafından; dış temsilciliklerin korunmasında görevlendirilecek jandarma personelini belirlemek üzere, "Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Jandarma Genel Komutanlığı Personeli Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde, 30/09/2023 tarihinde yapılacak olan "Dış Misyon Koruma Personel Seçme Yazılı Sınavı"na yönelik 10/08/2023 günlü, E.83598346-902.03-20941022 sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Emri'nin 4. maddesinin (a) ve (c) fıkralarının yürütmesinin durdurulması istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 4575 sayılı Kanun ile değişik 24. maddesinin 1. fıkrasında; ''Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) (Değişik:2/7/2018–KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) (Değişik:2/7/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, Karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar.' hükmüne yer verilmiştir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu kurala bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği belirtilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43/1-a maddesinde; "Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse, dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verir." şeklinde düzenleme yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, idari davalarda genel yetkiyi düzenleyen 32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmış; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, bu Kanun'un uygulanmasında yetkinin kamu düzeninden olduğu vurgulanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda yer verilen kurallardan, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak inceleyeceği uyuşmazlıkların sayma suretiyle belirlendiği ve bunlar dışındaki uyuşmazlıkların idare mahkemelerinin görevinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, yine yukarıda yer verilen 2575 sayılı Kanun'un 24/1-c maddesi uyarınca bir idari davanın, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda görülebilmesinin ilk koşulu, idari davaya konu edilen idari işlemin düzenleyici nitelikte olmasıdır. İdare hukukunda, düzenleyici işlem, idarenin, aynı durumda olan idare edilenler için bağlayıcı, soyut hukuk kuralı koyan, yani normatif nitelikte olan tek yanlı tasarruflarına verilen addır. Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda "kural koyma" ile eş anlamlıdır. Kural ise, hukukta; sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. Yasama organının yasama tasarrufları dışında idare, Anayasa ve yasal düzenlemelerden aldığı yetki ile kural koyma, düzenleme yapma yetkisine sahiptir.

Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, genelge gibi düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin "düzenleyici" nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar koymuş olması gerekir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla "genel düzenleyici işlemler"), yukarıda da değinildiği üzere, üst hukuk normuna uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da olan bir kuralı değiştiren veya kaldıran işlemlerdir. Öte yandan, bazı idari işlemlerin, "genel" olmalarına karşın, düzenleyici işlem niteliğinde olmadıklarını da belirtmek gerekir. Bir işlemin kural (düzenleme) olup olmadığı, salt bunları yapanların niteliklerine göre değil, bu işlemlerin içerikleri ve doğurdukları hukuksal sonuçlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle saptanmalıdır. Davaya konu sınav duyurusu işleminin dayanağı olan ve 09/12/2017 günlü, 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Jandarma Genel Komutanlığı Personeli Hakkında Yönetmelik"in "Aranılacak şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Dış temsilciliklerde görevlendirilecek koruma görevlilerinde, sınav için öngörülen müracaat tarihi itibariyle; a) Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında jandarma branşında muvazzaf olarak çalışıyor olmak, statü farkı gözetmeksizin fiilen en az beş yıl görev yapmış olmak, en az (1) Sıralı Hizmet Bölgesi (SHB) görevini tamamlamış olmak, b) Birimin en üst dereceli amiri tarafından muvafakat verilmiş olmak, c) On sekiz yaşını tamamladıktan sonra yaptırılan yaş tashihlerinde, tashihten önceki yaş esas alınmak kaydıyla, sınavın yapıldığı yılın otuzbir aralık tarihi itibariyle otuzbeş yaşından gün almamış olmak..." hükümlerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; dava konusu edilen "Dış Misyon Koruma Personel Seçme Duyurusu" konulu, 10/08/2023 günlü, E.83598346-902.03-20941022 sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Emri'nin, "Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Jandarma Genel Komutanlığı Personeli Hakkında Yönetmelik" çerçevesinde yapılacak yazılı sınava yönelik duyuru niteliğinde olduğu, anılan Yönetmelikte yer alan hükümlerin tekrarı niteliğinde düzenlemelere yer verildiği anlaşıldığından, yeni bir kural getirmeyen ve bu içeriğiyle düzenleyici işlem niteliği taşımayan uyuşmazlığın, 2575 sayılı Kanun'un

yukarıda belirtilen 24. maddesinde sayılan ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar arasında yer almadığı sonucuna varılmıştır. Netice itibarıyla, düzenleyici işlem niteliğinde bulunmayan Jandarma Genel Komutanlığı Emri'nin 4. maddesinin (a) ve (c) fıkralarının yürütmesinin durdurulması istemiyle açılmış olan iş bu davanın görüm ve çözümü, 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince idare mahkemesine ait bulunmaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE, 2. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca, dava dosyasının, anılan Kanun'un 32/1. maddesine göre davayı çözümlemeye yetkili ve görevli olan Ankara 16. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 06/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun değişik 24. maddesinde; Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak, Cumhurbaşkanı kararlarına, Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını karara bağlayacağı hükmüne yer verilmiştir. Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu edilen "Dış Misyon Koruma Personel Seçme Yazılı Sınavı"na yönelik sınav duyurusunun, ülke çapında uygulanacak genel ve düzenleyici işlem niteliğinde bulunması nedeniyle, anılan sınav duyurusunun 4. maddesinde yer alan "a) Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında jandarma branşında muvazzaf olarak çalışıyor olmak, statü farkı gözetmeksizin fiilen en az beş yıl görev yapmış olmak, en az (1) Sıralı Hizmet Bölgesi (SHB) görevini tamamlamış olmak" ve "c) On sekiz yaşını tamamladıktan sonra yaptırılan yaş tashihlerinde, tashihten önceki yaş esas alınmak kaydıyla, sınavın yapıldığı yılın otuzbir aralık tarihi itibariyle otuzbeş yaşından gün almamış olmak" hükümlerinin iptali istemiyle açılan işbu davanın ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.