2. Daire: Kargo İrtibat Bürosu, Gayrisıhhi Müessese, Sıhhi Müessese

T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/5867 Karar No : 2022/3884 Anahtar Kelimeler : -Kargo İrtibat Bürosu, -Gayrisıhhi Müessese, -Sıhhi Müessese Özeti : Kargo irtibat bürolarının, şube gibi faaliyet gösterebilmeleri için gayrisıhhi müessese ruhsatı almaları gerektiği, sıhhi müessese ruhsatı ile ürün kabulü, depolanması ve dağıtımı gibi ticari faaliyette bulunamayacakları hakkında. KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN (DAVALI) : Karatay Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … Kargo Yurtiçi Yurtdışı Taşımacılık A. Ş. VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : Konya 2. İdare Mahkemesince verilen 15/10/2014 günlü, E:2014/610, K:2014/957 sayılı kararın onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 04/02/2020 günlü, E:2016/9179, K:2020/174 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava, Yurt çapında kargo taşımacılığı işe ile uğraşan davacı şirketin Konya ili, Karatay ilçesi, Aziziye Mahallesi, … Caddesi No:… adresinde bulunan şirket irtibat bürosu faaliyet konulu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin 22/05/2014 günlü, 320 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Konya 2. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda; firma ve kişilerin birbirlerine belirli ve kısa sürede iletilmek üzere gönderdikleri zarf, dosya, paket vs. gibi hafif ve ambalaj içerisindeki malların taşımacılığını yapan kargo firmalarına ait irtibat bürolarında, kısa süreler için bu malların bulunacağı ve büroların açılma amacının, hızlı bir şekilde taşımacılık faaliyetinin gerçekleştirilmesi ve kargo taşımacılık faaliyetinin gereği olduğu, bu durumda usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma izin belgesi alan davacı şirketin, irtibat bürosu olarak faaliyet gösteren işyerinde kargo taşımacılığı yapılmasının, ticari faaliyetinin gereği olduğu, davacı şirkete ait işyerinde faaliyet konusunun amacı dışında ve ruhsata aykırı faaliyetlerin yürütüldüğü yolunda bir tespit yapılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, yapılan faaliyetin trafik güvenliğini v.s. olumsuz etkileyeceği gibi bir engel durum da ileri sürülmediğinden dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 04/02/2020 günlü, E:2016/9179, K:2020/174 sayılı kararıyla, temyize konu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır. KARAR DÜZELTME TALEBİNDE BULUNANIN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; Karatay ilçesi, Aziziye Mahallesi, … No:… adresindeki işyeri için; 10/04/2012 günlü, 2012/119 sayılı irtibat bürosu faaliyet konulu, sınıfı sıhhi müessese olan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, yapılan denetimlerde, irtibat bürosu olan işyerinde, ürün kabulü, depolaması ve dağıtımı yaparak ruhsat hilafına faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi üzerine mevzuata uygun hale getirmesi için verilen süreye rağmen ruhsata aykırı faaliyetlerin devam etmesi sebebiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, faaliyet konusu irtibat bürosu olan bir işyerinin sıhhi müessese sınıfına girdiği, "nakliye, ticaret, komisyon işleri ile ilgili depo ve dağıtım işleri yapan işyerlerinin gayrisıhhi müessese sınıfına girdiği ve bu durumun İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in gayrisıhhi müesseseler listesini düzenleyen EK-2 “in ikinci sınıf gayrisıhhi müesseseler başlıklı diğerleri bölümünün 9.13 fıkrasında bu hususun düzenlendiği, bu aykırılık yeterli görüldüğünden diğer ruhsata aykırı durumların tespit tutanağına yazılmadığı, dava konusu işyerinin önünde otopark alanının bulunmaması ve taşıt yoluna araç park edilmesi sebebiyle trafiğin aksadığı ve trafik güvenliğinin ortadan kalktığı hususlarının tespit tutanağına yazılmasa da, bu tespitlerin yapıldığı ve cevap dilekçeleri ekinde sunulan fotoğraflar ile ispat

edildiği, ayrıca konuya ilişkin Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin, belediye sınırları içerisinde trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak, yol üzeri park yapmayı önlemek için, kargo işletmesi faaliyetinde bulunacak işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması aşamasında UKOME'den uygun görüş alınması zorunluluğu getirdiği, Konya Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün 28/08/2014 günlü, 12143 sayılı yazısı ile dava konusu işyerinin de bulunduğu işyerlerinin faaliyetlerini sürdürürken gelen kargo araçları ve müşteri araçlarının trafik akışını engellediği, kargo araçlarından boşaltılan yüklerin yol üzerinde bırakıldığı, bırakılan yüklerin yaya ve araç geçişlerini engellediği, kargo araçlarının yol üzerinde durarak indirme bindirme yapmaları esnasında yolun daraldığı, daralan yol sebebiyle trafiğin aksadığı ve zaman zaman durma noktasına geldiği, yaya kaldırımına konan yükler sebebiyle yayaların araç yolundan geçtiği ve can güvenliklerini tehlikeye attığı tespitlerine yer verildiği, ayrıca mahalle sakinlerinin de bölgedeki trafik yoğunluğundan rahatsız olduklarını ve çözümü için idarelerine başvuruda bulundukları ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Aynur Üstünsoy Kaya DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulüyle kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 04/02/2020 günlü, E:2016/9179, K:2020/174 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı şirketin, kargo taşımacılığı alanında faaliyet gösterdiği ve Konya ili, Karatay ilçesi, Mevlana Şubesinde işyeri açtığı, Belediye Başkanlığından alınan işyeri açma izin belgesinde, anılan işyerinin faaliyet konusunun irtibat bürosu olarak gösterildiği, belediye ekiplerince 02/05/2014 tarihinde yapılan denetimde kargo taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, ruhsat hilafına faaliyette bulunulduğundan bahisle işyerinin 15 gün içerisinde mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiği, aksi takdirde ruhsatının iptal edileceği 05/05/2014 günlü, 273 sayılı yazı ile de şirket yetkililerine 06/05/2014 tarihinde tebliğ edildiği, verilen süre sonunda yapılan kontrolde, ruhsata aykırı faaliyetlerin giderilmediği, aynen devam ettirildiğinin tespit edilmesi üzerine 22/05/2014 günlü, 320 sayılı işlem ile 10/04/2012 günlü, 2012/119 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT : 3572 sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Yasa'nın 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır. 10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin; 4. maddesinin birinci fıkrasının (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) d) bendinde, İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Müessesenin faaliyeti gerektirdiği takdirde meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden, inceleme kurulunca teklif edilip yetkili idare tarafından uygun görülecek bir mesafede faaliyette bulunması gereken işyerleri..." (f) bendinde; "sıhhî müessese; gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyeri..." (n) bendinde; "işyeri açma ve çalışma ruhsatı; yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izin" olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 10.maddesinin üçüncü fıkrasında “İşyerlerinin depo olarak kullandıkları yerler, işyeri açma ve çalışma ruhsatında gösterilir.” hükmü;

13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü; Gayrisıhhi müesseseler listesini düzenleyen EK-2 “nin ikinci sınıf gayrisıhhi müesseseler başlıklı diğerleri bölümünün 9.13 fıkrasında "Nakliyat, ticaret, komisyon, ithalat, ve ihracat işleri ile ilgili depolar" hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca; beyana dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurlar ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için onbeş günlük süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıklar giderilmediğinin tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılması gerektiği, öte yandan; kargo irtibat bürolarının, şube gibi faaliyet gösterebilmeleri için gayrisıhhi müessese ruhsatı almaları gerektiği, sıhhi müessese ruhsatı ile ürün kabulü, depolaması ve dağıtımı gibi ticari faaliyet yapılamayacağı açıktır. Uyuşmazlık konusu olayda; davacının faaliyet gösterdiği işyerinin sıhhi müessese ruhsatına sahip olduğu halde idarece yapılan denetimde şube gibi faaliyet göstererek gayrisıhhi müessese ruhsatına sahip işyerlerinde yapılabilecek ürün depolama ve dağıtımı faaliyetlerinin yapıldığının tespit edilmesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatındaki faaliyet konusu alanı dışındaki iş ve eylemleri nedeniyle; kamu esenliği ve güvenliğinin sağlanması için tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık dava konusu işlemi iptal eden mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE; 2. Konya 2. İdare Mahkemesince verilen 15/10/2014 günlü, E:2014/610, K:2014/957 sayılı kararın 2577 sayılı Kanun’un temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49/1-b maddesi uyarınca BOZULMASINA; 3. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 3622 sayılı Kanun ile değişik 3. fıkrası uyarınca ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 28/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.