2. Daire: Aile Hekimi, Sözleşme Feshi, Devlet Hizmet Yükümlülüğü

T.C. D A N I Ş T A Y İkinci Daire Esas No : 2019/2885 Karar No : 2020/2112 Anahtar Kelimeler : -Aile Hekimi, -Sözleşme Feshi, -Devlet Hizmet Yükümlülüğü Özeti : Devlet Hizmet Yükümlülüğü kurasına katılan ve eş durumu mazereti nedeniyle 24/11/2016 tarihinde İstanbul iline atanan davacının, 15/01/2017-31/12/2018 tarihlerinde görev yapmak üzere aile hekimliği hizmet sözleşmesi imzalayarak aile hekimliği statüsüne geçmiş olduğu dikkate alındığında, davacının talebi doğrultusunda eski kadrosuna iadesi söz konusu olmadığı takdirde, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasının ve davacının İstanbul iline atanmasına dayanak teşkil eden eş durumu mazereti ortadan kalktığından bahisle aile hekimliği statüsünün re'sen sona erdirilmesinin hukuka aykırı olacağı hakkında. Temyiz Eden (Davacı) : … Vekili : Av. … Karşı Taraf (Davalı) : İstanbul Valiliği Vekili : Av. … İstemin Konusu : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince verilen 09/07/2019 günlü, E:2019/347, K:2019/590 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci : Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Maltepe 22 No'lu Aile Sağlığı Merkezinde, aile hekimi olarak görev yapan davacının, 13/04/2018 günlü, E.02-439 sayılı aile hekimliği hizmet sözleşmesinin feshi işleminin iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen 29/11/2018 günlü, E:2018/1193, K:2018/1966

sayılı kararla; davacının İstanbul iline eş durum mazereti ile geldiği, eşinin İstanbul ilinde görev süresinin sona ermesi üzerine davacının da mazeretinin sona ermiş olduğu, diğer taraftan Aile Hekimliği hizmet sözleşmesini imza sırasında, taahhütname imzaladığı hususları da dikkate alındığında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda, aile hekimliği sözleşmesi imzalayan davacının kadrosu ile ilişiğinin kesilmediği ve ücretsiz izinli sayıldığı, kurumunun muvafakati ile kadrosuyla bağı devam etme koşulu ile sözleşme imzaladığı, dolayısıyla kadrosuna bağlı olarak hizmet yükümlüğünün bulunduğu, bu kapsamda idarece atamasının yapılması üzerine aile hekimliği sözleşmesinin sona erdirilmesi gerektiğinden bahisle dava konusu valilik oluru ile sözleşmesinin feshedildiği anlaşıldığından, davacının aile hekimliği sözleşmesini imzalarken gerekli olan kurum muvafakatinin, kurumunca yeni oluşan duruma göre atamasının yapılması sonucu ortadan kalktığı görülmüş olup sözleşmenin başında aranan şartlardan biri olan muvafakatin ortadan kalkması sonucunda sözleşmeyi imzalamaya yetkili olan valilik makamı tarafından sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesine yer verilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları : Davacı tarafından; dava dosyasında idarenin muvafakatini geri aldığına ilişkin bir iddia ve belge olmadığı, böyle bir yetkisinin de bulunmadığı, İstanbul ilinde aile hekimliği görevini yapmasına engel bir durumu olmayıp, aile hekimi olarak görev yaptığı süre boyunca izinli sayıldığı, mevzuatta aile hekimliği hizmet sözleşmesinin feshi sebeplerininin tahdidi olarak belirtildiği, aile hekimliği hizmet sözleşmesi imzalanmasında devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlama koşulu aranmadığı gibi sözleşmenin feshi sebepleri arasında devlet hizmeti yükümlülüğünün de bulunmadığı, dava konusu işlemin usule ve hukuk kurallarına aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Karşı Tarafın Cevabı : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. Danıştay Tetkik Hakimi : Betül Sultan Yahyalı Düşüncesi : Davacının temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe : Maddi Olay : İstanbul ili, Maltepe 22 No'lu Aile Sağlığı Merkezinde, 15/01/2017- 31/12/2018 tarihlerinde görev yapmak üzere aile hekimliği hizmet sözleşmesini imzalayarak aile hekimliği görevini yürüten davacının, "İstanbul ilinde mazeretinin sona ermesi üzerine, Devlet Hizmeti Yükümlülüğünü ifa etmek üzere tercih dilekçesine ekli eş durumu belgelerine istinaden 05/01/2018 tarihinde çekilen 78'nci DHY kurası üzerine naklen tayinine" ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 17/01/2018 günlü, 14/184 sayılı kararına dayanılarak, 13/04/2018 günlü, E.02-439 sayılı Valilik Oluru ile aile hekimliği hizmet sözleşmesinin feshi işleminin tesisi üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İlgili Mevzuat : 09/12/2004 günlü, 25665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun "Personelin statüsü ve mali haklar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında "Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.", 3. fıkrasında ise "Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. Bu personelin, sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanılmış hak derece ve kademelerinde veya kıdemlerinde değerlendirilerek her yıl işlem yapılır ve bunlar talepleri halinde eski görevlerine atanırlar" kuralına yer verilmiş; 30/12/2010 günlü, 27801 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmeliğin adı 16/04/2015 günlü, 29328 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle, Aile Hekimliği Ödeme ve

Sözleşme Yönetmeliği şeklinde değiştirilmiştir.) "Sözleşmenin çalışan tarafından sona erdirilmesi" başlıklı 15. maddesinde "(1) Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları askerlik, doğum, emeklilik ve sair sebeplerle iki ay önceden bildirmek kaydıyla sözleşmenin sona erdirilmesini talep edebilirler. Müdürlük, şartların uygun olması durumunda, iki aylık süreyi beklemeden sözleşmenin sona erdirilmesini kabul edebilir. Müdürlüğün kabul etmemesi durumunda, bu süreyi doldurmadan görevden ayrılan aile hekimi ve aile sağlığı elemanı, bir yıl süreyle sözleşmeli aile hekimi veya aile sağlığı elemanı olamaz. (2) Aile sağlığı elemanları, sözleşme imzaladığı aile hekiminin görevinden ayrılması veya yer değiştirmesi durumunda, sözleşme döneminin bitimine kadar o pozisyonda görevine devam edebilir ya da sözleşmesini sona erdirebilir. Bu sebeple sözleşmesini sona erdirmek istemesi hâlinde birinci fıkra hükmü uygulanmaz." kuralına yer verilmiştir. 26/03/2013 günlü, 28599 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin (Yönetmeliğin adı, 02/03/2018 günlü, 30348 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile ‘’Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’’ olarak değiştirilmiştir.) 18. maddesinin 4. fıkrasının dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; "16’ncı maddenin ikinci fıkrasının (f) bendine göre atanan diş tabipleri ile aynı fıkranın (g) bendine göre atananlar öğrenim durumları ile ilgili belgeyi her eğitim ve öğretim yılı başlangıcında, 19 ve 20’nci maddelerine göre atananlar ise, mazeretlerinin devam ettiğine dair belgeleri, her yıl Ocak ayında çalıştığı kuruma bildirmekle yükümlüdür. İl müdürlükleri, mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içerisinde Bakanlığa intikal ettirir." hümkü, 5. fıkrasında ise "Dördüncü fıkrada belirtilen hükümlere göre atanmış olup atanma gerekçeleri ortadan kalkan personelin bulunduğu il, 5 ve 6’ncı hizmet bölgesinde veya C ve D hizmet grubunda ise talebi hâlinde yerinde bırakılır. Aksi hâlde eski görev yerine veya eski görev yerleri esas alınarak, 26’ncı madde hükümlerine göre atanırlar. Eski görev yeri bulunmayanlar ise; görev yaptıkları yer esas alınarak 26’ncı madde hükümlerine göre atanırlar. Ayrıca, Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlamadan sağlık ve aile birliği mazereti sona eren Devlet hizmeti yükümlüleri, tercihleri alınarak ilk Devlet hizmeti yükümlüsü kurasıyla atanırlar." kuralına yer verilmiştir. Hukuki Değerlendirme : Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmede; 31/10/2016 tarihli Devlet Hizmet Yükümlülüğü kurasına katılan ve eş durumu mazereti nedeniyle 24/11/2016 tarihinde İstanbul

iline atanan davacının, 15/01/2017-31/12/2018 tarihlerinde görev yapmak üzere aile hekimliği hizmet sözleşmesi imzalayarak aile hekimliği statüsüne geçtiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının talebi doğrultusunda eski kadrosuna iadesi söz konusu olmadığı takdirde, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasına ve davacının İstanbul iline atanmasına dayanak teşkil eden eş durumu mazereti ortadan kalktığından bahisle aile hekimliği statüsünü re'sen sona erdirecek şekilde hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu hukuki durum karşısında, belirtilen husus göz ardı edilmek suretiyle, davacının istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda verilen İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Karar Sonucu : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince verilen 09/07/2019 günlü, E:2019/347, K:2019/590 sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 6545 sayılı Kanun'la değişik 2/b fıkrası uyarınca bozulmasına, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07/07/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.