2. Daire: Aile Hekimi, Defin Ruhsatı Nöbet Listesi, Nöbet Görevi

T.C. D A N I Ş T A Y İkinci Daire Esas No : 2016/12311 Karar No : 2019/7498 Anahtar Kelimeler : -Aile Hekimi, -Defin Ruhsatı Nöbet Listesi, -Nöbet Görevi Özeti : Mesai saatleri dışında verilecek olan ölüm belgelerinin düzenlenmesi işi ilçe bazında, belediye tabibi, toplum sağlığı merkezi hekimi ve aile hekimlerinin dahil olduğu nöbet sistemi ile verileceği hakkında. Temyiz Eden (Davalı) : Güngören Kaymakamlığı Karşı Taraf (Davacı) : … Vekili : Av. … İstemin Konusu : İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen 24/02/2015 günlü, E:2014/1893, K:2015/240 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. Yargılama Süreci : Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Güngören ilçesi, A. Nafiz Gürman Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davacı tarafından, Güngören Toplum Sağlığı Merkezince düzenlenen 04/09/2014 tarih ve 4967 sayılı 2014 yılı Ekim ayı defin ruhsatı nöbet listesine dahil edilerek görevlendirilmesine ilişkin tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İstanbul 10. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; ilgili mevzuat hükümleriyle, defin ruhsatı düzenleme görev ve yetkisinin, mesai saati içinde ya da mesai saatleri dışında herhangi bir ayrıma gidilmeksizin belediye tabibinde olduğu, belediye tabibinin bulunmadığı yerlerde ise bu hizmetin aile hekimliğinin uygulandığı illerde toplum sağlığı hekimi veya aile sağlığı hekimi tarafından yerine getirileceği, otopsi hizmetlerinin ise adli tıp kurumunun doğrudan hizmet verdiği yerler var ise bu yerler tarafından, yok ise hastaneler tarafından verilmesi gerektiği, toplum sağlığı hekimleri ya da aile hekimlerinin hastane bulunan ilçe merkezlerinde adli tıp hizmetlerini

vermekle yükümlü olmadığı, hastane bulunmayan yerlerde ise bu hizmetin mesai saatleri içinde aile hekimleri, mesai saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde ise toplum sağlığı merkezi hekimleri tarafından yerine getirileceği, ölü muayenesi hizmetlerinin ise, hastane bulunan ilçelerde ölü muayene hizmetini sunmakla görevli hekimlerin mesai saatleri içinde her halde toplum sağlığı hekimleri olduğu, mesai saatleri dışında ise söz konusu hizmetin öncelikle toplum sağlığı hekimleri tarafından verilmesi, yeterli hekim bulunmaması durumunda ise icap nöbeti sistemi ile hizmetin verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline hükmedilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları : Davalı idare tarafından, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri gereği aile hekimlerinin defin ruhsat nöbeti ile görevlendirilebileceği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülerek Mahkeme kararının bozulması istenilmektedir. Karşı Tarafın Cevabı : Cevap verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi : Betül Sultan Yahyalı Düşüncesi : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe : Maddi Olay İstanbul ili, Güngören ilçesi, A. Nafiz Gürman Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davacının, Güngören Toplum Sağlığı Merkezince düzenlenen 04/09/2014 tarih ve 4967 sayılı yazı ile 2014 yılı Ekim ayı defin ruhsatı nöbet listesinde adına yer verilmek suretiyle nöbet görevi ile görevlendirilmesine ilişkin Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesisi üzerine temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İlgili Mevzuat : 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 8. maddesinde, "Her kazada ve icabı takdirinde nahiye merkezlerinde bir veya mütaaddit Hükümet tabipleri istihdam olunur. Hükümet tabipleri doğrudan doğruya vilayet sıhhiye müdürünün emri altında olup memur oldukları mahallerin sıhhi umur ve muamelelerinden mesuldür ve kaymakamın sıhhi hususatta sıhhi müşaviridir. Hükümet tabiplerinin maiyyetlerinde sıhhi işlerde kendilerine muavenette bulunmak üzere küçük sıhhat memurları istihdam edilir.", 216. maddesinde, "Belediye tabipleri olan yerlerde defin ruhsatiyeleri bu tabipler tarafından, bulunmadığı takdirde Hükümet tabipleri tarafından mevtanın muayenesinden sonra verilir. Ölümüne sebep olan hastalık esnasında tedavi eden tabibin verdiği ruhsatname resmi tabipler tarafından tasdik edilmek şartiyle muteberdir.", 218. maddesinde, "Bütün hastane ve sair sıhhi müesseselerde ölenlere ait defin ruhsatiyeleri o müessesenin müdür ve baştabibi tarafından verilir ve usulü dairesinde resmi tabipler tarafından tasdik edilir. Kendine ait hususi mezarlığı olan müesseselerdeki ölülerin ismi ve hüviyeti sebebi vefatiyle birlikte yirmidört saat zarfında belediye dairesine bildirilir.", 219. maddesinde ise, "Tabip bulunmayan yerlerde ölülerin muayeneleri küçük sıhhat memurları veya bu iş için yetiştirilmiş veya tavzif edilmiş memurin tarafından icra ve ruhsatnameleri verilir. Bunların bulunmadığı yerlerde defin ruhsatiyesi ya jandarma karakol kumandanları veya köy muhtarları tarafından ita olunur. Her şehir, kasaba veya köyde ölü muayenesi yapacak ve defin ruhsatını verecek olanlar en büyük mülkiye memuru tarafından tayin ve ilan olunur." hükümlerine yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükteki şekliyle, anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4/1. maddesinde, "...ç) Cenaze (Ölü): Tıbben beyin ve kalp ölümü gerçekleşen kişiyi ---- e) Defin: Cenazelerin şartlarına uygun olarak gömülmesini, ...Ölüm belgesi: Tabip veya ölüm belgesi düzenleme yetkilisi tarafından verilen, cenazenin defninin yapılmasının uygun olduğunu gösteren Ek- 2’deki belgeyi, ğ) Ölüm belgesi düzenleme yetkilisi: Ölüm belgesi vermeye yetkili tabip bulunmaması halinde bahse konu belgeyi düzenlemekle yetkilendirilmiş görevliyi, h) Hükümet tabibi: Toplum sağlığı merkezi hekimini veya aile hekimini.... ifade eder", hükmüne yer verilmiş; aynı Yönetmeliğin "Ölüm Belgesi Verilmesi" başlıklı 16. maddesinde ise; "(1) Ölüm resmî sağlık kurumlarında gerçekleşmiş veya cenaze resmî sağlık kurumuna getirilmiş ise, ölüm belgesi sağlık kurumunca düzenlenir ve

kurumun müdür veya baştabibi tarafından tasdik edilir. (2) Ölüm, özel sağlık kuruluşlarında gerçekleşmiş ise, ölüme sebep olan hastalık esnasında tedavi eden tabibin verdiği ölüm belgesi varsa bu belge belediye tabibi, yoksa toplum sağlığı merkezi hekimi veya aile hekimi tarafından tasdik edilmek şartıyla geçerli olur. Tasdik işlemi elektronik ortamda da yapılabilir. (3) Ölümün sağlık kurumları dışında gerçekleşmesi durumunda ölüm belgesi cenazenin bulunduğu yerdeki belediye tabibi tarafından, belediye tabibi bulunmayan yerlerde toplum sağlığı merkezi hekimi yoksa aile hekimi tarafından, bunların bulunmaması halinde ise ölüm belgesi düzenleme yetkilisi tarafından verilir. (4) Ölüm belgesi düzenleme yetkilisi bulunmayan veya makul sürede ulaşılamadığı yerlerde ise bu belge jandarma karakol komutanları veya köy muhtarları tarafından verilir. Mesai saatleri dışında verilecek olan ölüm belgelerinin düzenlenmesi işi ilçe bazında, belediye tabibi, toplum sağlığı merkezi hekimi ve aile hekimlerinin dahil olduğu nöbet sistemi ile verilir. Bu nöbet listesi toplum sağlığı merkezlerince oluşturulur, mahalli mülki amir tarafından onaylanır. Nöbet listesi oluşturulurken coğrafi şartlar göz önünde bulundurularak ilçeler birleştirilebilir. Mesai saatleri dışında ölüm belgesi düzenlenmesine ilişkin nöbet, adli hizmet nöbetleri ile birlikte verilebilir. 112 acil sağlık istasyonu görevlileri vakaya gittiklerinde ölüm gerçekleşmiş ise doğrudan ölüm belgesi düzenleyebilir. Bu nöbet uygulamasında ihtiyaç duyulan lojistik hizmetler halk sağlığı müdürlüklerince verilir." düzenlemeleri yer almıştır. Hukuki Değerlendirme : Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; ölüm belgesi hizmetlerinin yerine getirilmesi konusunda birinci derecede aile hekimlerinin görevli ve yetkili olmadığı ve söz konusu hizmetlerin hizmetin türüne göre ilgili hekimler ve kurumlar (belediye hekimi, toplum sağlığı hekimi, adli tıp kurumu ve hastaneler) tarafından yerine getirileceği anlaşılmakla birlikte, ölüm belgesi düzenleme hizmetlerinin yürütülmesi noktasında, bu hizmetlerin yürütülmesine ihtiyaç duyulan yerlerde hizmetin aksamadan devamlılığı açısından ve iş yükü gözetilerek ilgili hekim veya kurumların bulunmaması durumunda aile hekimlerinin de görevlendirilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda; belli şartların varlığı halinde aile hekimlerinin defin ruhsatı nöbetinde görevlendirilebilecekleri açık olup, olayda aile hekimi olan davacının 2014 yılı Ekim ayı defin ruhsatı nöbet listesine dahil edilerek görevlendirilmesine ilişkin tesis edilen işlemde hukuka aykırılık, İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/11/2018 günlü, E:2016/3091, K:2018/4806 sayılı kararı da bu yöndedir. Karar Sonucu : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen 24/02/2015 günlü, E:2014/1893, K:2015/240 sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca bozulmasına, 3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.