12. Daire: İş Sonu Tazminatı

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2018/6433 Karar No : 2020/2343 Anahtar Kelimeler : -İş Sonu Tazminatı Özeti: Davacının 01/02/2013 tarihinden sözleşmesinin feshedildiği 17/06/2013 tarihine kadar, hizmet sözleşmesinde de belirtildiği üzere 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi ve 375 sayılı KHK'nın Ek 7. maddesi uyarınca görev yaptığı, bu kapsamda 375 sayılı KHK'nın Ek 7. maddesindeki sözleşmeyle çalıştırılan personel hakkında 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın uygulanacağına ilişkin düzenleme gereğince, iş sonu tazminatının ödenebilmesi için anılan Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 7. maddesindeki şartları taşıması gerektiği, bu şartlardan askerlik ve doğum izni hariç fiilen ve kesintisiz en az 2 hizmet yılı şartını taşımadığı açık olduğundan, davacıya iş sonu tazminatı ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı hakkında.

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Ankara Üniversitesi Rektörlüğü İSTEMİN KONUSU : İzmir 5. İdare Mahkemesinin 28/05/2014 tarih ve E:2013/607, K:2014/945 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem: Ankara Üniversitesi, Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma Merkezi (TÖMER) İzmir Şubesinde almanca öğretim görevlisi olarak görev yapmış olan davacı tarafından, işe başladığı 15/09/1996 tarihi ile işten ayrıldığı 17/06/2013 tarihine kadarki dönem için 42,260,00 TL iş sonu tazminatının 17/06/2013 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İzmir 5. İdare Mahkemesince; davacı ile davalı idare arasında imzalanan iş (hizmet) sözleşmelerinin incelenmesinden, davacının verdiği hizmet diğer bir ifade ile sözleşme uyarınca yaptığı iş, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında olduğundan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Mahiyetteki İşleri Yürütmek Üzere Geçici Personel İstihdamı ve Bu Personele Ödenecek Ücretler Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı'nın 9/1. maddesi uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi kapsamında yapılacak çalışmaların karşılığı olarak ödenecek iş sonu tazminatının davacıya ödenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ders saati karşılığında ücretle çalışmadığı, 15/09/1996-01/02/2013 tarihleri arasında iş sözleşmesi ile 01/02/2013 tarihinden sonra da hizmet sözleşmesi ile çalıştığı, Mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiği, kazanılmış hakkının dikkate alınmadığı ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca ders saati karşılığı ücret ödenmek suretiyle çalıştığı, yapılan sözleşmenin idari sözleşme niteliğinde olduğu ve İş Kanunu çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, kararın onanması gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : Pınar YÜKSEL ÖZBEK DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacının, TÖMER İzmir Şubesinde almanca öğretim görevlisi olarak 15/09/1996 tarihinde göreve başladığı, 31/01/2013 tarihine kadar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 31. maddesi ve Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği'nin 15. maddesi kapsamında çalıştığı, 01/02/2013 tarihinden itibaren 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi ve 375 sayılı KHK'nin ek 7. maddesi uyarınca görev yaptığı, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrası gereğince 15 yıl ve 3600 prim gün sayısını tamamladığını ve bu nedenle kıdem tazminatını alarak işten ayrılmak istediğini belirten 14/05/2013 tarihli dilekçesi üzerine, TÖMER Yönetim Kurulu kararı ile mehil süresinin sonu olan 17/06/2013 tarihinde davacının talebi ile sözleşmesinin sona erdirildiğine karar verildiği, ödeme yapılmaması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Dosyada bulunan, 01/02/2013 ile 31/12/2013 tarihine kadar geçerli olmak üzere davacı tarafından imzalanan hizmet sözleşmesinin 14. maddesinde, bu sözleşmenin, 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi ve 375 sayılı KHK'nin ek 7’nci maddesi uyarınca akdedildiğinin belirtildiği, sözleşmede yer almayan hususlar hakkında 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Kararname hükümleri çerçevesinde işlem yapılacağının düzenlendiği; geçmiş dönemlere ilişkin olarak yapılan sözleşmelerin ise 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesine göre "Ders saati ücretli öğretim görevlisi iş sözleşmesi" olarak imzalandığı ve 2547 sayılı Kanun ile İş Kanununa ilişkin maddelere yer verildiği görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Öğretim görevlileri” başlıklı 31. maddesinde; “Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim - öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler. Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi,

öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır. Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.” düzenlenmesine yer verilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 25/06/2009 tarih ve 5917 sayılı Kanun’un 28. maddesi ile eklenen ve 01/01/2010 tarihinde yürürlüğe giren Ek 7. maddede, “190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde belirtilen kamu idare, kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuatı uyarınca kadro karşılıksız, 657 sayılı Kanunun ek geçici 16 ncı maddesi ile yükseköğretim mevzuatı uyarınca sözleşme ile çalıştırılacak personelin belirlenmesine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadan önce Maliye Bakanlığından izin alınması şarttır. Bu idare, kurum ve kuruluşlarda mali yılla sınırlı olmak üzere sözleşmeyle çalıştırılacak personel pozisyonlarına ilişkin birim, unvan, nitelik, sayı ve/veya isim, ücret ile sözleşme örneği; kadro karşılığı çalıştırılan sözleşmeli personel için sadece sözleşme örneği Maliye Bakanlığının vizesine tabidir. Söz konusu vize işlemlerine ilişkin iptal ve değişiklikler de aynı usule tabidir. Özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla birinci fıkra kapsamında sözleşmeyle çalıştırılan personel hakkında 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uygulanır. (Ek fıkra: 29/6/2012-6338/7 md.) 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (B) fıkrası ile birinci fıkrada belirtilen mevzuat kapsamında, bir önceki mali yılda vizeli mevcut pozisyon ve tip sözleşme örnekleri yeni bir vize yapılmasına gerek kalmaksızın içinde bulunulan mali yılda da kullanılmaya devam olunur. Bu pozisyonlarda bir önceki mali yılda istihdam edilen personelden, içinde bulunulan mali yılda da görevlerine devam etmeleri uygun görülenlerle, mevcut sözleşme ücretlerine içinde bulunulan mali yıl için mevzuat uyarınca yapılacak artışlar ilave edilmek suretiyle yeni sözleşme yapılır. (Ek fıkra: 29/6/2012-6338/7 md.) Kanun, uluslararası anlaşma, Cumhurbaşkanı kararı veya yılı programıyla kurulması veya genişletilmesi öngörülen birimler ile hizmetin gerektirdiği zorunlu hâller için, yılı ödeneğini aşmamak kaydıyla yapılacak yeni vizeler dışında, bir önceki mali

yıl sözleşmeli personel pozisyon sayıları hiçbir şekilde aşılamaz.” şeklinde kurala bağlanmıştır. 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 7. maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personel ile haftalık çalışma saati süresi 40 (kırk) saatin altında bulunan personel (Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşme ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat şartı aranmaz) hariç olmak üzere, ... fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılını tamamlayanlardan; a) (Değişik:22/11/2010-2010/1169) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince sürekli tam iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması, b) Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi, c) İlgilinin ek 6’ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeyi feshetmesi, ç) İlgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, d) İlgilinin ölümü, hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri hizmet sınıfındaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, kurumunda(2)(3) çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık brüt ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır. Bu tazminatın ödenmesinde; daha önce iş sonu tazminatı, ikramiye ve kıdem tazminatı ile benzeri ödemelerde değerlendirilmiş süreler dikkate alınmaz. İş sonu tazminatı ödemesinde dikkate alınmış süreler kıdem tazminatı ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uyarınca ödenecek ikramiye hesabında değerlendirilmez. Ölüm halinde, yukarıdaki fıkra uyarınca hesaplanacak tutar, ölenin kanuni mirasçılarına ödenir.

Bu statüde çalışanların sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle kurum tarafından, sözleşme esasları dışında herhangi bir nedenle çalışanlar tarafından, sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi hallerinde, iş sonu tazminatı ödenmez. İş sonu tazminatı ödemelerinde emsal belirleme hususları ile uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” kuralına yer verilmiştir. Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği’nin 15. maddesi ise, “Merkezin akademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, Müdürün önerisi üzerine 2547 sayılı Kanunun 13’üncü maddesine göre Rektör tarafından görevlendirilecek Üniversite personeli ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilecek personel tarafından karşılanır.” şeklinde düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde de, Kanun'un amacının, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; kıdem tazminatından kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu karar, davacının 01/02/2013 tarihinden 17/06/2013 tarihine kadar olan talebi yönünden incelendiğinde; Bakılan olayda; davacının 01/02/2013 tarihinden sözleşmesinin feshedildiği 17/06/2013 tarihine kadar, hizmet sözleşmesinde de belirtildiği üzere 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi ve 375 sayılı KHK'nin ek 7. maddesi uyarınca görev yaptığı, bu kapsamda 375 sayılı KHK'nin ek 7. maddesindeki sözleşmeyle çalıştırılan personel hakkında 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın uygulanacağına ilişkin düzenleme gereğince, iş sonu tazminatının ödenebilmesi için anılan Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 7. maddesindeki şartları taşıması gerektiği, bu şartlardan askerlik ve doğum izni hariç fiilen ve kesintisiz en az 2 hizmet yılı şartını taşımadığı açık olduğundan, davacıya iş sonu tazminatı ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu durumda; 01/02/2013 tarihinden 17/06/2013 tarihine kadar olan iş sonu tazminatı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

Temyize konu karar, davacının 15/09/1996-31/01/2013 tarihleri arasındaki talebi yönünden incelendiğinde; Davacının, TÖMER İzmir Şubesinde almanca öğretim görevlisi olarak göreve başladığı 15/09/1996 tarihinden 31/01/2013 tarihine kadar olan çalışması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 31. maddesi ve Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında bulunduğundan, uyuşmazlığın 15/09/1996-31/01/2013 tarihleri arasında kalan kısmının ise; adli yargının görev alanında kaldığı görülmektedir. Bu itibarla, uyuşmazlığın 15/09/1996-31/01/2013 tarihleri arasında kalan kısmı yönünden Mahkeme tarafından, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yönünde hüküm kurulmasında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile İzmir 5. İdare Mahkemesince verilen 28/05/2014 tarih ve E:2013/607, K:2014/945 sayılı davanın reddine ilişkin kararın, uyuşmazlığın 15/09/1996-31/01/2013 tarihleri arasında kalan kısmı yönünden BOZULMASINA; 2. Kısmen reddi ile 01/02/2013 tarihinden 17/06/2013 tarihine kadar olan iş sonu tazminatı yönünden yukarıda belirtilen gerekçe ile sonucu itibarıyla ONANMASINA, 3. Dosyanın bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.