12. Daire: Sözleşmeli Sahne Uzmanı, Ek Gösterge

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2018/5670 Karar No : 2020/2741 Anahtar Kelimeler: -Sözleşmeli Sahne Uzmanı, -Ek Gösterge Özeti: 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesiyle, "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" olarak istihdam edilen sözleşmeli personelin, Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlanabileceği, bu görev unvanlarını haiz olmayan "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" statüsündeki sözleşmeli personelin ise, anılan ek göstergeden yararlanmalarının mümkün bulunmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : …'i temsilen, Kültür ve Turizm Emekçileri Sendikası VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 27/10/2015 tarih ve E:2014/2312, K:2015/2002 sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünde sözleşmeli statüde sahne uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendislere uygulanan ek göstergeden yararlandırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İstanbul 3. İdare Mahkemesince; 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 12. ve 16. maddeleri uyarınca Devlet Memurları Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulaması dışında bırakılan davacının, 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (c) bendine göre

sözleşmeli statüde uzman memur olarak görev yaptığı ve aynı Kanun'un 14. maddesi uyarınca emeklilik yönünden Devlet Tiyatrosu sanatkârlarının sahip olduğu haklardan yararlandırılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 1309 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile getirilen düzenlemenin sadece emeklilik keseneği açısından getirildiği; öte yandan, 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin son fıkrasındaki düzenlemenin sanatçılara yönelik olup, uzman memurlar ile uygulatıcı uzman memurları kapsamadığı; uzman memur olan ve 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında sanatçı grubunda yer almayan davacının, 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin son fıkrasındaki düzenlemeye göre mühendislere uygulanan ek göstergeden yararlanmasının mümkün olmadığı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : Hüseyin KUNDAK DÜŞÜNCESİ : 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesine göre, sadece "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" olarak istihdam edilen sözleşmeli personelin, Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlanabileceği; 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında "sanatkâr/sanatçı" unvanını haiz olmayan "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" statüsündeki sözleşmeli personelin ise anılan ek göstergeden yararlanmalarının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından; temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Devlet sanatçıları ve sanatkârlar" başlıklı Ek Geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, 13 ve 14’üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm

Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkârları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçıları söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler." hükmüne; 3. fıkrasında, "Yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali haklar; ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır." hükmüne yer verilmiştir. Ek Geçici 16. maddenin, 12/02/1982 tarih ve 2595 sayılı Kanun'la değişik, 4. fıkrasında, "Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Bunlardan, kazanılmış hak aylıkları birinci derecenin son kademesine ulaşmış olanların emeklilik kesenekleri 400 ek gösterge (yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri ise bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergeler) dikkate alınarak kesilir ." düzenlemesi yer almakta iken, bu fıkra, 18/05/1994 tarih ve 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle, "Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, sanatkâr, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. ..." şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanun'un "Tiyatro, opera, bale sanatkârları ve orkestra teknik personeli" başlıklı Ek Geçici 12. maddesinde, "Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkâr olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 10/6/1949 tarihli ve 5441 sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1309 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1310 Sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur..." kuralı yer almıştır. Anılan Kanun'un "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin son fıkrasında; "...Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesi ve Belediye Opera ve tiyatroları ile şehir ve belediye konservatuvar ve orkestralarının sanatkâr memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerleri; ... özel kanunları hükümlerine tabidir." kuralına yer verilmiştir.

14/07/1970 tarih ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (a) bendinde, "Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkârları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkâr memurlarıdır."; (b) bendinde, "Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır." ve (c) bendinde de, "Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar." düzenlemelerine yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin 3. fıkrasına istinaden 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına İlişkin Esaslar'ın 3. maddesinde "sanatçı" tabirinden; "1309 sayılı kanunlardaki sanatçı tanımına giren personel,..."; "Sanat Uygulatıcıları (Uygulatıcı Uzman Memurlar)" tabirinden, "1309 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (b) fıkrasında belirtilen personel,..."; "Sahne Uygulatıcıları (Uzman Memurlar)" tabirinden de, "1309 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin (c) fıkrasında belirtilen personel, ..." anlaşılması gerektiği belirtilmiştir. Diğer taraftan, 1309 sayılı Kanunun 14. maddesinde de, "6388 sayılı Kanun hükümleri, Devlet Opera ve Balesi sanatkârları, uygulatıcı uzmanlar hakkında da uygulanır. Uzman memurlar aynı kanunun 3’üncü maddesi hariç diğer hükümlerinden faydalanırlar." hükmüne yer verilmiştir. 22/03/1954 tarih ve 8754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6388 sayılı Kanun'la, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda bazı değişiklikler yapılmıştır. 6388 sayılı Kanunun

1. maddesiyle, "5441 sayılı kanun hükümlerine istinaden Devlet Tiyatrosunda sözleşme ile çalışan sanatkârların" 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi sayılmaları öngörülmüş; 2. maddesiyle, bu personelin emekli keseneğine esas tutulacak ücretlerin tespitine yönelik düzenleme yapılmış; 3. maddesiyle, Devlet Tiyatrosu sanatkârlığında geçen fiili hizmet sürelerinin her yılı için 3 ay fiili hizmet süresi zammı eklenmesi kurala bağlanmış; 4. maddesiyle de, Devlet Tiyatrosu sanatkârlarının, önceki hizmet sürelerini borçlanabilmeleri yönünde düzenleme yapılmıştır. Bununla birlikte, 6388 sayılı Kanun'da, Devlet tiyatrosu sanatkârlarının ek göstergelerine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 1. maddesinin son fıkrasında; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde istihdam edilen sanatkâr memurlar, uzman memurlar ile uygulatıcı uzman memurların, 657 sayılı Kanun hükümleri kapsamında olmayıp, özel kanunları hükümlerine tabi olduğu kurala bağlanmıştır. Anılan Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinde; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde özel kanun (1309 sayılı Kanun) hükümlerine göre istihdam edilen uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ile sanatkârların sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği ve bu şekilde sözleşmeli istihdam edilenlerin de emeklilik yönünden T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirileceği belirtilmiştir. Aynı düzenlemeyle, "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmenler ile Devlet sanatçılarının" emeklilik yönünden Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden (1. derece için 3600) yararlanmaları öngörülmüştür. Bakılan uyuşmazlık, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesi kapsamında sözleşmeli statüde "sahne uzmanı" olarak görev yapan davacının, emeklilik yönünden Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlanıp yararlanamayacağından kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlığın çözümü için davacının "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi gerekmektedir. 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesine istinaden 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına İlişkin Esaslar'ın 3. maddesinde "sanatçı" tabirinden, "1309 sayılı Kanun'daki sanatçı tanımına giren personelin" anlaşılması gerektiği belirtilmiştir.

1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde ise, sözleşmeli olarak istihdam edilen personelin "sanatkâr memur", "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" şeklinde üçlü bir gruplandırmaya tabi tutulduğu, anılan maddenin (a) bendinde de "sanatkâr memur" kapsamına giren unvanların sayma yoluyla belirlendiği dikkate alındığında; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde sadece 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) bendinde sayılan unvanlara sahip olanların "sanatçı/sanatkâr" olarak kabul edilmesi gerektiği açıktır. Buna göre, 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesiyle, "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" olarak istihdam edilen sözleşmeli personelin, Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlanabileceği, bu görev unvanlarını haiz olmayan "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" statüsündeki sözleşmeli personelin ise, anılan ek göstergeden yararlanmalarının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, 1309 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesindeki sanatkâr, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlar hakkında 6388 sayılı Kanun hükümlerinin de uygulanacağı kurala bağlanmış ise de; 6388 sayılı Kanun hükümlerinin "Devlet Tiyatroları bünyesindeki sanatkâr memurların" emeklilik yönünden T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilmesine, emekli keseneklerine esas alınacak ücretlerin tespitine, fiili hizmet süresi zammına ve önceki hizmet sürelerinin borçlandırılmasına yönelik düzenlemeler olduğu; bununla birlikte, sanatkârların ek göstergelerine yönelik herhangi bir düzenleme içermediği anlaşıldığından; "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" statüsündeki sözleşmeli personele, 6388 sayılı Kanun hükümleri kapsamında, sanatkârlar için öngörülen ek göstergenin uygulanamayacağı açıktır. Bu durumda, davalı idarede 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (c) bendi kapsamında uzman memur statüsünde "sahne uzmanı” olarak görev yapan ve "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" statüsünde olmayan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan mühendislere uygulanan ek göstergeden yararlandırılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir. Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/12/2019 tarih ve E:2018/2063, K:2019/6850 sayılı kararı da bu yöndedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 27/10/2015 tarih ve E:2014/2312, K:2015/2002 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 09/07/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Temyize konu karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla, aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyorum.