10. Daire: Ödeme Emri, Alacağın Vadesi, İdari Para Cezası

T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/4599 Karar No : 2023/4621 Anahtar Kelimeler : -Ödeme Emri, -Alacağın Vadesi, -İdari Para Cezası Özeti : Yargı kararıyla kesinleşen idari para cezasının tahsili amacıyla doğrudan düzenlenen ödeme emrinde, idari para cezası verilmesinin dayanağı olan kanunda ve idari para cezası kararında vadeye ilişkin herhangi bir düzenlemenin/belirlemenin bulunmadığı, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine uygun şekilde de vade belirlenmemesi nedeniyle hukuka uygunluk bulunmadığı hakkında. TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : Mersin Vergi Dairesi Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU : Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 06/07/2017 tarih ve E:2017/853, K:2017/782 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Davacı tarafından, Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığının 20/12/2012 tarih ve Soruşturma Numarası: 2012/5802 sayılı idari yaptırım kararı ile verilen 7.421.411,88 TL idari para cezasının tahsili amacıyla Şehitkerim Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen 10/02/2015 tarih ve 20150210665040000001 ana takip dosya numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Mersin 1. İdare Mahkemesinin 01/03/2017 tarih ve E:2015/485, K:2017/357 sayılı kararıyla; Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 20/12/2012 tarih ve Soruşturma Numarası:2012/5802 sayılı kararı ile davacı şirketin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinin 9. fıkrası kapsamında tespit edilen hukuka aykırı fiilleri uyarınca 7.421.411,88 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu karara yapılan itiraz üzerine Bandırma 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 30/07/2013 tarih ve 2013/2 D. İş sayılı kararı ile yeni yasal değişiklikler yapıldığı gerekçesiyle para cezasının 4.947.067,92 TL olarak değiştirilmesine karar verildiği, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine de Bandırma 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 13/09/2013 tarih ve 2013/320 D. İş sayılı kesin kararı ile itirazın reddine karar verildiği, bahse konu idari para cezasının kesinleştiğinden bahisle de dava konusu ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, bu durumda dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan idari para cezasına yapılan itirazlar üzerine verilen mahkeme kararları ile bahse konu kamu alacağının kesinleştiği, söz konusu idari para cezasının tahsil edilmesi amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, aynı fiillere yönelik Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan 2014/5896 sayılı ceza soruşturması kapsamında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, idari yaptırım kararıyla kovuşturmaya yer olmadığı kararı arasında çelişki bulunduğu, idari yaptırıma konu ihracat taahhüdünün yerine getirilememesinin ihraç ülkelerindeki kriz durumundan kaynaklandığı, dolayısıyla taahhüdün bir kısmının yerine getirilememesinin mücbir sebebe

dayandığı, dayanak idari yaptırımın verildiği 5607 sayılı Kanun'un md 3/9. maddesinin 11/04/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6455 sayılı Kanun ile 5607 sayılı Kanun kapsamından çıkarıldığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Atahan Arda Beşiroğlu DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 20/12/2012 tarih ve Soruşturma Numarası:2012/5802 sayılı kararı ile; davacı şirketin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinin 9. fıkrası kapsamında tespit edilen hukuka aykırı fiilleri uyarınca 7.421.411,88 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu karara yapılan itiraz üzerine Bandırma 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 30/07/2013 tarih ve 2013/2 D. İş sayılı kararı ile yeni yasal değişiklikler yapıldığı gerekçesiyle para cezasının 4.947.067,92 TL olarak değiştirildiği, anılan karara yapılan itirazın da Bandırma 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 13/09/2013 tarih ve 2013/320 D. İş sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmesi üzerine, söz konusu para cezasının tahsili amacıyla 10/02/2015 tarih ve 20150210665040000001 ana takip dosya numaralı ödeme emrinin Şehitkerim Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde "Amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu" kuralına yer verilmiş, aynı Kanun'un 'Ödeme Emri' başlıklı 55. maddesinde “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.”

hükmü yer almış, 'Ödeme Emrine İtiraz' başlıklı 58. maddesinde ise "kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunabileceği" hükme bağlanmıştır. Anılan Kanun maddelerinin incelenmesinden; ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları hakkında ödeme emri düzenlenmeden önce Maliye Vekaletince borcu ödemesi için borçluya bir ay süre verilmesi gerektiği, ancak bu süre içerisinde borç ödenmezse ödeme emri düzenlenebileceği anlaşılmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre, ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacağının takibine geçilebilmesi için alacağın usulüne uygun bir şekilde ilgiliye tebliğ edilmesi ve ödeme için bir aylık süre tanınması gerekmektedir. 6183 sayılı Kanun hükmü uyarınca takip işlemlerini yürüten davalı idarenin, Kanun'da belirtilen şekilde ödeme zamanının belirlenip belirlenmediği hususunu re'sen inceleyerek, ödeme zamanı belirlenmemiş alacaklar için 1 aylık ödeme süresi tanıyarak vade tarihini belirlemesi, akabinde süresi içerisinde ödenmeyen alacaklar için ödeme emri düzenlemesi gerektiği açıktır. Uyuşmazlıkta, Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu tarafından 4.947.067,92 TL idari para cezasının tahsil işlemlerinin başlatılması amacıyla Bandırma Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilen 15/07/2014 tarihli yazı üzerine, konunun 02/01/2015 tarihli yazıyla bildirildiği davacı şirketin mükellefi olduğu Şehitkerim Vergi Dairesi Müdürlüğünce, gerek dava konusu ödeme emrinin temeli idari para cezasının dayanağı 5607 sayılı Kanun'da, gerekse idari para cezası kararında vadeye ilişkin herhangi bir belirleme bulunmamasına rağmen, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine uygun şekilde bir vade belirlemesi yapılmaksızın doğrudan ödeme emri düzenlediği ve bu ödeme emrinde amme alacağının vadesi olarak konunun vergi dairesine bildirilmesinden önceki bir tarih olan 06/10/2013 tarihinin gösterildiği anlaşıldığından, 6183 sayılı Kanun uyarınca bir aylık ödeme süresi tanınmadan ve vade tarihi belirlenmeden alacağın tahsili yolunda tesis edilen dava konusu ödeme emrinde ve davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Davanın reddine ilişkin Mersin 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 06/07/2017 tarih ve E:2017/853, K:2017/782 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/09/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.