10. Daire: Çalışma Özgürlüğü/Hakkı, İşyeri Ruhsatı

T.C. D A N I Ş T A Y Onuncu Daire Esas No : 2020/472 Karar No : 2020/2681 Anahtar Kelimeler : -Çalışma Özgürlüğü/Hakkı, -İşyeri Ruhsatı Özeti : Hukuken geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden yürütülen faaliyetin, ruhsatlandırılan alan dışında yürütülen ruhsatsız bir faaliyet nedeni ile engellenmesi Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde tanınmış ve güvence altına alınmış olan çalışma hakkının özüne aykırı olduğu hakkında. Temyiz Eden (Davacı) : … Vekili : Av. … Karşı Taraf (Davalı) : Marmaris Belediye Başkanlığı Vekili : Av. … Müdahil (Davalı Yanında) : … Vekili : Av. …

İstemin Konusu : İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 17/10/2019 tarih ve E:2019/1006, K:2019/967 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci: Dava Konusu İstem : Muğla İli, Marmaris İlçesi, Beldibi Mahallesi, … Bulvarı, No: … adresinde faaliyet göstermekte olan davacıya ait manav işletmesinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin 28/11/2018 tarih ve 21782 sayılı Marmaris Belediye Başkanlığı işlemi ile işyerinin tahliyesi maksadıyla davacıya 3 gün süre verilmesine ve süre bitiminde işyerinin mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin 03/12/2018 tarihli ruhsatsız işyeri tespit ve tebliğ tutanağının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Muğla 1. İdare Mahkemesi 24/04/2019 tarih ve E:2018/1493, K:2019/715 sayılı kararıyla; davacıya ait manav işletmesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet kapsamının aşılarak toptan sebze ve meyve satışı yapıldığının davalı idare personelince somut verilerle ortaya konulamadığı değerlendirildiğinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemde ve işletmenin ruhsatsız olduğundan bahisle tahliyesi maksadıyla davacıya 3 gün süre verilmesine ve süre bitiminde işyerinin mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin ruhsatsız işyeri tespit ve tebliğ tutanağında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesince; Marmaris Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 11/02/2015 tarih ve 2015/685 sayılı Ticaret Sicil Tasdiknamesinde davacıya ait işletmenin konu kısmında ''4 Mevsim Manav Toptan ve Perakende Sebze ve Meyve Ticareti'' olduğu, davalı idare ekiplerince yapılan denetimlerde ve çekilen fotoğraflardan perakende satıştan ziyade davacının toptan satış faaliyetinde bulunduğunun anlaşıldığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının konusunun manav olmasına rağmen toptan sebze ve meyve satışı yapılması nedeniyle ruhsat dışı faaliyette bulunduğundan bahisle davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüyle istinafa konu idare mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. Temyiz Edenin İddiaları : Davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu, o bölgede toptan satış yapmaya ihtiyaç duymadığı, tutanağın objektif düzenlenmediği, fotoğrafların gerçek durumu yansıtmadığı ileri sürülerek İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Karşı Tarafın Savunması : Davalı idare tarafından, işlemde kamusal yararın gözetildiği, işletmenin bulunduğu çevreden kamyon gürültüsü nedeniyle çok sayıda şikayet aldıkları belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Müdahil Savunması : Müdahil tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Danıştay Tetkik Hâkimi : Hacı Ali Alga Düşüncesi : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe : Maddi Olay : Davacıya ait Muğla ili, Marmaris ilçesi, Beldibi Mahallesi, … Bulvarı, No: … adresinde faaliyet gösteren … isimli işyeri hakkında gelen şikayetler üzerine yapılan denetimler neticesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının konusunun manav olmasına rağmen davacı tarafından toptan sebze ve meyve satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle idari para cezası uygulandığı, dava konusu işlemler tesis edilmeden önce 09/11/2018 tarihinde yerinde yapılan denetimde işyerinde toptan sebze ve meyve satışına devam edildiği, işyerinin ön ve yan cephelerinde toptan satışa sunulmak üzere kasalarla dolu meyve ve sebze olduğu, tespit edilen hususun giderilmesi maksadıyla davacıya 15 gün süre verildiği, verilen süre içerisinde aykırılıkların giderilmemesi üzerine 28/11/2018 tarih ve 21782 sayılı Marmaris Belediye Başkanlığı işlemiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verildiği, 03/12/2018 tarihli denetimde ise işletmenin ruhsatının bulunmadığı görülerek işyerinin tahliye edilmesi için davacıya 3 gün süre verildiği, bakılan davanın ise anılan işlemlerin iptali istemiyle açıldığı görülmüştür. İlgili Mevzuat: 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesi, "3'üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre

düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmünü taşımaktadır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddenin 2. fıkrasında; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır" düzenlemesi yer verilmiştir. Hukuki Değerlendirme: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, işyerinde yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ifade edilmekle birlikte, hüküm uygulanırken tespit edilen noksanlığın niteliği önem arz etmektedir. Nitekim işletmenin tamamını etkileyen bir eksiklik halinde veya ruhsatlı faaliyet konusu dışında tamamen başka bir faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebileceği açıktır. Dava konusu olayda, 28/08/2018 tarih ve E.15244 sayılı işlemle davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının faaliyet konusunun manav olmasına rağmen toptan meyve ve sebze satışı olarak faaliyette bulunduğundan bahisle aykırılığın giderilmesi için 15 gün süre verildiği görülmekle birlikte, dosyaya sunulan satış fişleri ile bir kısım fotoğraflardan davacının toptan satış yanında, perakende satış yapmaya da devam ettiği yani ruhsatlı faaliyet konusu olan manav faaliyetine devam ettiği görülmüştür. Geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden yürütülen faaliyetin, ruhsatlandırılan alan dışında yürütülen ruhsatsız bir faaliyet nedeni ile engellenmesi Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde tanınmış ve güvence altına alınmış olan çalışma hakkının özüne aykırı bir durum yaratacaktır. Bu durumda idarenin işletmenin mevcut işyeri açma ve çalışma ruhsatı faaliyet konusu dışında kalan faaliyetini engellemesi gerekirken, usulüne uygun alınmış ruhsatının iptal edildiği, oysa davacının anılan

işyerinde ruhsatlı faaliyet alanının tamamen dışında bir başka faaliyette bulunduğundan bahsedilemeyeceği, bu nedenle verilen süreye rağmen mevzuatta aranan eksiklik giderilmediğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek, işyerinin tahliyesi maksadıyla davacıya 3 gün süre verilmesi ve süre bitiminde işyerinin mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki Muğla 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Karar Sonucu: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Muğla 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 17/10/2019 tarih ve E:2019/1006, K:2019/967 sayılı kararının bozulmasına, 3. Kullanılmayan 73,10 TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/07/2020 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.