10. Daire: Ecrimisil Bedeli, Emlak Ecrimisil, İhale Bedeli

T.C. D A N I Ş T A Y Onuncu Daire Esas No : 2018/4471 Karar No : 2020/2670 Anahtar Kelimeler : -Ecrimisil Bedeli, -Emlak Ecrimisil, -İhale Bedeli Özeti : Davacının ecrimisil bedelinin fahişliğine ilişkin iddiaları, aynı taşınmaz içerisindeki yargı kararıyla kesinleşmiş olan emsal ecrimisil bedeli ve ihale bedelleri dikkate alınarak; davalı idarenin de işgal alanına yönelik iddiası değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği hakkında. Temyiz Eden (Davacı) : … Gıda Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. … Temyiz Eden (Davalı) : İstanbul Valiliği Vekili : Av. … İstemlerin Konusu : İstanbul 1. İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolundaki 13/06/2018 tarih ve

E:2018/456, K:2018/1056 sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci : Dava Konusu İstem : İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, Kartaltepe Mahallesinde bulunan … pafta, … ada, … parsel numaralı tamamı Hazineye ait 789.738,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 480 m²'lik kısmının 22/12/2008-09/10/2009 tarihleri arasındaki dönemde kantin alanı yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacıdan 337.252,31 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 22/02/2010 tarih ve 17783 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İstanbul 1. İdare Mahkemesinin 13/06/2018 tarih ve E:2018/456, K:2018/1056 sayılı kararıyla; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin bozma kararına uyularak dosya içinde bulunan 05/10/2009 tarihli Bakırköy Kaymakamlığınca düzenlenmiş tutanaktan, taşınmazın 05/10/2009 tarihi itibariyle tahliye edildiği, anılan tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak, davacı tarafın fuzuli işgalinden söz edilemeyeceği, bilirkişi heyetince 06/10/2009-04/10/2009 tarihleri için hesaplama yapılmış olmasının yerinde olduğu, usul ve yasaya uygun, denetime ve hükme esas almaya elverişli bulunan bilirkişi raporunun dosyadaki belge ve bilgilerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda dava konusu işlemin 275.792,85TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, 61.459,30TL'lik kısmı yönünden ise dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine karar verilmiştir. Temyiz Edenlerin İddiaları : Davalı idare tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, emsal olarak belirlenen 400,00 m² yüzölçümlü taşınmazın kira bedelinin, uyuşmazlığa konu 480,00 m²'lik alana, hatalı olarak işgal miktarı gözönünde bulundurulmadan uygulandığı; davacı tarafından ise, işgale konu alanın bilirkişi heyetince yanlış ölçüm yapılmak suretiyle fazla tespit edildiği ve 2009 yılı ihale bedeli emsal alınmak suretiyle ecrimisil bedelinin fahiş olarak belirlendiği ileri sürülmektedir. Tarafların Savunmaları : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, davacı tarafından ise savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi : Abdullah Gögbulut Düşüncesi : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra,

22/01/2019 tarihli ara kararına cevabın geldiği ve dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe : Maddi Olay : İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, Kartaltepe Mahallesinde bulunan … pafta, … ada, … parsel numaralı tamamı Hazineye ait 789.738,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 480 m²'lik kısmının 22/12/2008-09/10/2009 tarihleri arasındaki dönemde kantin alanı yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacıdan 337.252,31 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 22/02/2010 tarih ve 17783 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İlgili Mevzuat: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13’üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. Maddesinde, "ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın İdarenin bu taşınmazdan işgalden önceki hâliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi

gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır. Bu itibarla, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren ecrimisil tutarının hesaplanmasında bilirkişinin oy ve görüşünün alınması ve görevlendiren bilirkişilerin de taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörleri dikkate alarak rayiç kira bedelini saptayabilecek uzmanlığa sahip kişiler olması, başka bir ifadeyle seçilecek bilirkişinin, uyuşmazlığın niteliğine uygun özel ve teknik bilgiye sahip bulunması gerekmektedir. Hukuki Değerlendirme: Dosyanın incelenmesinden; davacının Hazineye ait taşınmaz içerisindeki 400,00 m²'lik kantin alanını ihale sonucu kiraladığı ve kira süresinin 22/12/2008 tarihinde sona erdiği, anılan kantin alanının 23/07/2009 tarihinde yapılan ihale ile … isimli şahsa 2009 yılı için 351.000,00 TL bedelle kiralandığı, davacının kira sözleşmesinin bittiği tarih ile taşınmazı tahliye ettiği iddia olunan 09/10/2009 tarihleri arasındaki dönemde kantin alanını kullanmaya devam ettiğinden ve işgal alanının 480,00 m² olduğundan bahisle, 2009 yılı için ihale sonucu belirlenen 351.000,00 TL'lik kira bedeli üzerinden ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin düzenlendiği, İdare Mahkemesince yapılan yargılamada, uyuşmazlığa konu kantin alanının 05/10/2009 tarihinde tahliye edildiğine ilişkin Bakırköy Kaymakamlığının tespit tutanağı ile 22/12/2008-05/10/2009 tarihleri arasındaki dönemde davacının işgalci olduğu, ecrimisil bedelinin belirlenmesi amacıyla mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 22/10/2010 tarihli bilirkişi raporunda, yapılan ölçümde işgal alanının 480,00 m² olarak tespit edildiği ve Hazineye ait aynı taşınmaz içerisindeki bir başka kantin alanı için düzenlenen ihbarnamenin iptali istemiyle açılan davada düzenlenen bilirkişi raporunun ecrimisil birim bedeli yönünden emsal alındığı, anılan bilirkişi raporu uyarınca da dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddine karar verildiği, Danıştay Onyedinci Dairesince anılan kararın 2009 yılı kira bedeli olan 351.000,00 TL'nin emsal alınması suretiyle yapılacak hesaplama uyarınca bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle 06/10/2015 tarihinde bozulduğu görülmektedir. Bozma üzerine yapılan yargılamada ise, 27/04/2018 tarihli ek bilirkişi raporuyla 400,00 m²'lik kantin alanının 2009 yılı kira bedeli olan 351.000,00 TL'nin emsal alındığı, ancak 480,00 m² olarak ölçülen işgal alanı dikkate alınmaksızın hesaplamanın yapıldığı ve anılan ek bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle de temyize konu kararın verildiği görülmektedir.

Öte yandan, 22/10/2010 tarihli bilirkişi raporunda da emsal alınan, Hazineye ait aynı taşınmaz içerisinde bulunan 400,00 m² yüzölçümlü bir başka kantin alanının işgali nedeniyle düzenlenen ihbarnamenin iptali istemiyle açılan davadaki bilirkişi raporuyla, kantin alanının davacıya 2008 yılı için 58.000,00 TL bedelle kiralandığı, 2009 yılında ise … isimli şahsa yapılan ihale sonucunda yıllık 135.000,00 TL bedelle kiralandığı, 2009 yılı kira bedelinin ecrimisil bedeli olarak belirlenemeyeceği gibi, 2008 yılı kira bedelinin de rayiç bedele yaklaşmadığı kanaatiyle 2008 yılı için 84.000,00 TL, 2009 yılı için ise 94.760,00 TL ecrimisil bedeli olarak belirlenmiş ve anılan raporun hükme esas alınmasıyla verilen karar da Danıştay Onyedinci Dairesince 20/05/2015 tarihinde onanmıştır. Davacının, Danıştay Onyedinci Dairesinin bozma kararı üzerine düzenlenen ek bilirkişi raporunda emsal alınan 351.000,00 TL'lik yeni ihale bedelinin, aynı kantin alanının 2018 yılı kira bedelinin dahi 336.000,00 TL olduğu için fahiş olduğu, ihale tarihinin 23/07/2009 olması nedeniyle ihale bedelinin sadece 23/07/2009-05/10/2009 tarihleri arasındaki dönem için uygulanabileceğine yönelik iddialarının bulunduğu görülmektir. Ayrıca, Hazineye ait aynı taşınmaz içerisinde bulunan 400,00 m² yüzölçümlü, 2009 yılında … isimli şahıs tarafından ihale yoluyla yıllık 135.000,00 TL bedelle kiralanan bir başka kantin alanının işgali nedeniyle düzenlenen ihbarnamenin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın Danıştay Onyedinci Dairesince 20/05/2015 tarihinde onandığı görülmekle birlikte; temyize konu iş bu kararın bozulmadan önceki ilk halinde de, daha önce onanarak kesinleşmiş olan yargı kararıyla belirlenen ecrimisil birim bedeli üzerinden yapılan hesaplamanın hükme esas alındığı, ancak, anılan ilk kararın yine Danıştay Onyedinci Dairesinin 06/10/2015 tarihli daha sonraki bir kararıyla bozulduğu görülmektedir. Davalı idare tarafından ise, işgale konu 480,00 m²'lik alana ilişkin ecrimisil bedelinin, bilirkişi raporuyla hatalı olarak işgale konu alan 400,00 m² yüzölçümüne sahip bir alanmış gibi hesaplandığı ileri sürülmekte ve 27/04/2018 tarihli ek bilirkişi raporunun incelenmesinden davalı idarenin anılan iddiasında haklı olduğunun sabit olduğu anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince, davacının ecrimisil bedelinin fahişliğine ilişkin iddiaları, aynı taşınmaz içerisindeki yargı kararıyla kesinleşmiş olan emsal ecrimisil bedeli ve ihale bedelleri dikkate alınarak; davalı idarenin de işgal alanına yönelik iddiası değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır. Bu itibarla, temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Karar Sonucu : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolundaki temyize konu İstanbul 1. İdare Mahkemesinin 13/06/2018 tarih ve E:2018/456, K:2018/1056 sayılı kararının bozulmasına, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. Kullanılmayan 59,10 TL yürütmenin durdurulması harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08/07/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.