10. Daire: Destek İlişkisi, Manevi Tazminat, Destekten Yoksun Kalma

T.C. D A N I Ş T A Y Onuncu Daire Esas No : 2014/6565 Karar No : 2019/8624 Anahtar Kelimeler : -Destek İlişkisi, -Manevi Tazminat, -Destekten Yoksun Kalma Özeti : Destekten yoksun kalan ile farazi destek arasında normal bir baba çocuk ilişkisi bulunmadığı, çocuğun ileride babanın farazi desteği olacağının kabulüne olanak bulunmadığı hakkında. Temyiz Eden Davacı : … Vekili : Av. … Diğer Davacı : … Vekili : Av. … Temyiz Eden Davalı : Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Vekili : Hukuk Müşaviri … İstemin Konusu : Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 17/07/2014 tarih ve E:2013/57, K:2014/891 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Yargılama Süreci: Dava Konusu İstem: Davacılar tarafından, …'ın oğlu, …'ın kardeşi olan …'ın Eskişehir İli, … Mahallesi …Sokak'ta bulunan Sosyal Hizmetler Kampüsü Spor Salonu içerisindeki elektrik panosundan elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek … (baba) için 20.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, … (abla) için 25.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 95.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazmini istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 17/07/2014 tarih ve E:2013/57, K:2014/891 sayılı kararında; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile tazminat istemine

konu edilen olayla ilgili ceza yargılamasına ilişkin dosya birlikte değerlendirildiğinde, çocuk yuvası müdürü …'nin spor salonunun anahtarını müteveffa …'a vererek kusurlu davrandığı, çocukları koruma, kollama ve gözetme görevini yerine getirmediği, elektrik panosu için gerekli önlemlerin alınmadığı davalı idarenin hizmetin işleyişinde kusurlu olduğu, dava konusu olaydan dolayı davacılardan …'ın destekten yoksun kalma zararının tespiti için Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda 19/06/2014 tarihinde Mahkeme kaydına giren bilirkişi raporunda, davacı …'ın destekten yoksun kalma sonucu uğradığı zararının 11.319,28.-TL olarak hesaplandığı, bilirkişi raporunun Mahkemece hükme esas alınabilecek mahiyette görüldüğü gerekçesiyle baba … için 11.319,28.-TL maddi tazminatın davalı idareye başvurunun yapıldığı 25/07/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, olayda davacıların ağır manevi acı ve üzüntü duydukları, bu acı ve üzüntünün karşılığı olarak olayın meydana geliş biçimi ve manevi tazminatın manevi tatmin aracı olmasından dolayı zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği hususları dikkate alınarak … için 25,000,00 TL, … için 25,000,00 TL manevi tazminatın davanın açıldığı 06/11/2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir. Temyiz Eden Davacının İddiaları : Davacılardan baba …'ın maddi imkansızlıklar nedeniyle çocuğunu yanına alamadığı, bilirkişice müteveffanın babasının yanında kalması durumunda 150.923,72 TL maddi tazminatın öngörülüp, yurtta kalması durumunda 11.319,28 TL olarak belirlenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, baba … yönünden Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Temyiz Eden Davalının İddiaları : Davalı idare tarafından davanın süreaşımına uğradığı, ceza dosyasında müteveffanın da tali kusurlu olduğunun belirtildiği halde Mahkemece kusur oranlarına ilişkin inceleme yaptırılmadığı, müteveffanın yüksek öğrenim görmesi durumunda 25 yaşına kadar koruma kararının uzatılabileceği ve 25 yaşından sonra ailesine destek olabileceği hususunun bilirkişi raporunda gözardı edildiği, davacıların müteveffa ile ilişkilerinin kopuk olduğu, babanın İzmir İlinde çalıştığı dönemde baba …'a müteveffanın da İzmir'e gönderilebileceğine ilişkin yapılan teklifin baba tarafından reddedildiği, babaya maddi yardım yapılması ve çocuğu yanına alması teklif edildiğinde dahi çocuğu yanına almak istemediği, yuvada kaldığı dönem içerisinde sadece bir kez 2009 yılında 10 günlüğüne çocuğu yanına aldığı, sağlıklı ebeveyn ilişkisi bulunmayan

babanın manevi tazminat isteminin de yersiz olduğu Mahkeme kararının kabule ilişkin kısımının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Karşı Tarafın Savunması : Davalı idare tarafından davacı …'ın temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı … tarafından savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi : Sema Yeşil Çengel Düşüncesi : Mahkeme kararının … lehine hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmının onanması; … lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminata ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İnceleme ve Gerekçe: İlgili Mevzuat: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır. İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinin üçüncü fıkrasında, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar, ölüm halinde uğranılan zararlar arasında sayılmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 336. maddesinin ikinci fıkrasında, ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hali gerçekleşmişse hakimin velayeti eşlerden birine verebileceği, 346. maddesinde, çocuğun menfaatinin ve gelişmesinin tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve babanın duruma çare bulamaması veya buna güçlerinin yetmemesi halinde hakimin çocuğun korunması için uygun önlemleri alacağı, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasında, koruma ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar anılan Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek

sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararının 03/07/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na göre yetkili ve görevli mahkemece alınacağı, bu karar için gerekli belgelerin Kurumca düzenlenip ilgili mahkemeye gönderileceği hüküm altına alınmıştır. Hukuki Değerlendirme: A)İdare Mahkemesi Kararının, …'ın Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmı ile …'ın Maddi ve Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın …'ın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı ile …'ın maddi ve manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir. B) İdare Mahkemesi Kararının, …'ın Maddi ve Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi: Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin mevcut ya da gelecekte olacak yardımından yoksun kalınmasından kaynaklı kuvvetle muhtemel zararı ifade eder. Ölümü anında olması bile daha sonra diğer kimse veya kimselerin bakımını kısmen veya tamamen karşılaması muhakkak olan kimse farazi destek olarak tanımlanmaktadır. Genel yaşam deneyimleri ve hayatın olağan akışında çocuğun büyüdüğünde anne ve babasına belirli bir düzeyde destek olacağının kabulünden hareketle destekten yoksun kalma davalarında, çocukların anne-babaya destek olduklarının karine olarak kabulünü gerektirmektedir. Dosya kapsamında yer alan Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/01/2003 tarih ve E:2003/43, K:2003/10 sayılı kararında, davacı …'ın çocukları olan müteveffa … ve diğer davacı …'la ilgili koruma kararı verildiği görülmüştür. Dosya kapsamında yer alan; 08/07/2009 tarihli sosyal inceleme raporunda, … ile 07/07/2009 tarihinde yapılan görüşmede kısa bir süre önce İzmir İline yerleştiği, 3-4 ay kadar önce kızı …ile yaşıt … ile evlendiği, görüşme sürecinde alınan izlenim itibariyle …'ın çocukların sosyal sorumluluğunu alabilecek ve çocukları yönlendirebilecek yeterlilikte olmadığının düşünüldüğü, …'ın simit satarak hayatını idame ettirdiği, "Eve Dönüş Projesi" kapsamında çocukları … ve …'i sürekli olarak yanına almak istemediği, İzmir İlinin

büyük olması ve İzmir'de yaşayan akrabalarından çocuklarının olumsuz etkileneceği düşüncesi ile çocuklarının İzmir İline ya da yakınlarına naklinin yapılmasını istemediği, …'in çocukları ile iletişimini sürdürmek istediğini ve yaz aylarında izinli olarak almak istediğini, baba …'in isteksizliği nedeniyle çocukları … ve …'in İzmir İline ya da yakın illere naklinin uygun olmayacağı, yaz aylarında izinli olarak …'ın yanına verilmesinin uygun olacağı rapor edilmiştir. 05/02/2010 tarihli çocuk durum raporunda, müteveffa …'ın ailesinden babası ve kendisi ile aynı şehirde Eskişehir Kız Yetiştirme Yurdunda bulunan ablası … ile görüştüğü, baba …'in …'i izinli aldığı dönemlerde hemen yurda getirmesinin …'in izne gitmek istememesine neden olduğu rapor edilmiştir. 18/12/2010 tarihli değerlendirme komisyonu raporunda, müteveffa …'ın ablası … ile olan ilişkilerinin yüzeysel olduğu, babası …'in Çorum İlinde yaşamasının ve …'i ziyarete gelmemesinin … üzerinde olumsuz etki yaptığı, baba … ile yapılan görüşmelerde bu konuda rehberlik yapıldığı, periyodik olarak babanın çocuğu ile telefon görüşmesinin sağlanmaya çalışıldığı, …'in duygusallığının ve hırçınlığının aile özleminden kaynaklandığı belirtilmiş, baba …'in iş bulamaması ve yeniden evlenmesi nedeniyle İzmir İlinden daha önce yaşadığı Çorum iline gittiği, simitçilik yaptığı, yeniden evlenmesi sonucu ortaya çıkan üvey anne modeli nedeniyle …'in kavram karışıklığı yaşadığı, ablası …'in halen Eskişehir Kız Yetiştirme Yurdunda kalması ve …'in 12 yaşını doldurması nedeniyle Eskişehir Erkek Yetiştirme Yurduna naklinin uygun olacağı rapor edilmiştir. Dava dosyası ile birlikte sosyal inceleme raporlarının incelenmesinden; baba …'ın haklarında koruma kararı verilen ve Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumuna yerleştirilen iki çocuğu konusunda da duyarlı olmadığı, babanın başka ilde olması, ziyaretlere gelememesi ve izinli olduğu dönemlerde de oğlu …'i kısa sürede kuruma getirmesinin …'in izne gitmek istememesine neden olduğu, babanın yeniden evlendiği eşinin kızı … ile aynı yaşta olması nedeniyle çocukların sosyal sorumluluğunu alabilecek ve çocukları yönlendirebilecek yeterlilikte olmadığı, İzmir İline taşındığı dönemde … ile çocuklarını "Eve Dönüş Projesi" kapsamında yanına alması için yapılan görüşmelerde, çocuklarını sürekli olarak alamayacağını, nakillerinin İzmir İline ya da yakın illere yapılmasını istemediğini, yaz aylarında izinli olarak almak istediğini söylediği, babanın çocuklarının sorumluluğunu üstlenmek istemediği, davacı … ile oğlu … arasında normal bir baba-çocuk ilişkisi olmadığı, oğlu ile gerektiği kadar ilgilenmediği, baba ile oğlu arasında normal bir baba-çocuk ilişkisi

bulunmadığından ölenin (çocuğun) ilerde babanın farazi desteği olacağının kabulüne ve çocuğun ölümünden dolayı babaya manevi tazminat ödenmesi koşullarının oluşmadığından baba …'ın maddi ve manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken İdare Mahkemesince …'ın maddi ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. Karar Sonucu: Açıklanan nedenlerle; 1) Davacının temyiz isteminin reddi ve davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddiyle, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 17/07/2014 tarih ve E:2013/57, K:2014/891 sayılı kararının …'ın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı ile …'ın maddi ve manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmının onanmasına, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüyle anılan Mahkeme kararının, …'ın maddi ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulmasına, 2) Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 3) 2577 sayılı Kanun'un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25/11/2019 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.