1. Daire: 2942 Sayılı Kanunun 30’uncu Maddesi, Ayni Hakkın Niteliği

T.C. D A N I Ş T A Y Birinci Daire Esas No : 2020/574 Karar No : 2020/398 Anahtar Kelimeler : -2942 Sayılı Kanunun 30’uncu Maddesi, -Ayni Hakkın Niteliği Özeti : 2942 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi uyarınca devir isteminde bulunulabilmesi için hem mal sahibi idarenin, hem de ihtiyaç duyulan taşınmazda istenilen ayni hakkın (mülkiyet, irtifak, üst hakkı gibi) niteliğinin açıkça belirtilmesi gerektiği hakkında. K A R A R Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) Genel Müdürlüğü ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında çıkan uyuşmazlığın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30’uncu maddesi hükmüne göre çözümlenmesi isteğine ilişkin TEDAŞ Genel Müdürlüğünün tarihsiz dilekçesinde aynen; "AÇIKLAMALAR Müvekkil kurum 233 sayılı KHK hükümlerine göre kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi kamu tüzel kişisi sıfatına sahip bir iktisadi Devlet Teşekkülüdür. Elektrik enerjisinin nihai, ticari ve sanai tüketicilere, kesintisiz, verimli ve kaliteli bir şekilde ulaştırılması kamu hizmetinin yerine getirilmesi amacını taşımaktadır. Vaki kamu yararı maksadını gerçekleştirmek amacıyla, … Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin elektrik dağıtım faaliyetleri kapsamında, Çanakkale ili hudutları dahilindeki Çanakkale TM-Kirazlı KÖK Kablo güzergahı Enerji Nakil Hattı güzergahına isabet eden taşınmazlardan, mülkiyeti Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'ne ait, Merkez ilçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel nolu 40,76 m² yüz ölçümlü ve … ada, … parsel nolu 34,69 m² yüz ölçümlü taşınmazların tamamı üzerinde müvekkil kurum

lehine irtifak hakkı tesis edilebilmesi için, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30. Maddesi gereğince gerekli İşlemlere, 6446 sayılı Enerji Piyasası Kanununun 19. Maddesinin 7. Fıkrası hükmünce Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından alman 23.05.2019 tarih ve 8625-85 nolu devir kararı ile başlanmıştır. Söz konusu enerji nakil hattı güzergahında bulunan talep konusu taşınmazların tamamı üzerinde toplam 680,12 TL bedel karşılığında, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun 30. Maddesi kapsamında müvekkil kurum lehine irtifak hakkı tesis edilebilmesi için 15.11.2019 tarih ve E.99217 sayılı yazı ile davalı Devlet Hava günlük yasal süre içerisinde davalı yanca herhangi bir cevap verilmemek suretiyle, talebimiz zımnen reddedilmiştir. İnşa edilecek enerji nakil hattının plan ve projeler ile hattın bütünlüğünün bozulmaması ve güzergah değişikliğinin oldukça maliyetli olması, en uygun ve ekonomik güzergahın davalı tarafın mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde geçme durumunun söz konusu olması karşısında müvekkil kurumun tesis edilecek irtifak hakkına olan ihtiyacı tartışmasızdır. Kaliteli, verimli ve kesintisiz elektrik enerjisi hizmetinin verilmesinde dava konusu irtifak hakkı ihtiyacı, bu kamu hizmetinin tamamlayıcısı, hatta zorunlu bir parçasıdır. Elektrik enerjisi dağıtım faaliyeti müvekkil kurumca yapılması zorunlu bir kamu hizmetidir. Davalı Belediye Başkanlığı tarafından bahse konu talebimizin sonuçta reddedilmesi vakıası, vurguladığımız kamu hizmetini aksatarak ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan artık zamanın saniyeler derecesinden ölçülen öneminin göz ardı edilmesi sonucunu doğuracaktır. İrtifak hakkının müvekkil Kurum lehine dava konusu taşınmaz üzerinde tesis edilmemesi halinde bahse konu kamu hizmeti, sürekli, düzenli ve sistemli bir şekilde kamu yararı amacıyla zamanında teknik olarak yerine getirilemeyecektir. Bu durumda kamu hizmetinin geç işlemesi sonucu hasıl olacaktır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak ve irtifak haklarının, diğer bir kamu tüzel kişisi ya da kurumunca kamulaştırılmayacağı, bunlara ihtiyacı olan idarenin 8. Maddeye göre tespit edilen bedeli ödeyeceğini de belirtecek mal sahibi idareye yazılı olarak başvuracağı, mal sahibi idare devre muvafakat etmez veya 60 gün içinde cevap vermez ise anlaşmazlığın alıcı idarenin başvurusu üzerine Danıştay ilgili idari dairesince incelenerek kesin karara bağlanacağı hükmü yer almıştır. Bahsi geçen yasal yükümlülük nedeniyle yüce Mahkemeye başvurma zarureti hasıl olmuştur.

Hukuki Nedenler : 2942 sayılı K.K.'nu, 6446 sayılı E.P.K.'nu, Danıştay Kanunu ve ilgili mevzuat. Deliller : Elektrik Piyasası Düzenleme kurulu'nun 23.05.2019 tarih ve 8625-85 nolu kararı ve eki TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 15.11.2019 tarih ve 99217 E. Sayılı yazısı ve ekleri, TEDAŞ Genel Müdürlüğü, Varlık Yönetimi Daire Başkanlığı'nın 17.02.2020 tarih ve E.15944 nolu yazısı, TEDAŞ Yönetim Kurulunun 29.05.2019 tarih ve 17-612 nolu Kamulaştırma Kararı. Sonuç ve İstem : Yukarıda açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle müvekkil Kurum ile Çanakkale Belediye Başkanlığı arasındaki uyuşmazlığın giderilerek; Çanakkale TM-Kirazlı Kök Kablo Güzergahı Enerji Nakil Hattı güzergahına isabet eden Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürülüğü'ne ait Merkez İlçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel nolu 40,76 m2 yüz ölçümlü … ada, … parsel nolu 34,69 m2 yüz ölçümlü taşınmazların tümü üzerine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30. Maddesi gereğince müvekkil Kurum lehine irtifak hakkı tesisine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz." denilmekte olduğundan konu incelenerek; Gereği Görüşülüp Düşünüldü: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30’uncu maddesinde, kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak haklarının diğer bir kamu tüzel kişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamayacağı, taşınmaz mala, kaynağa veya irtifak hakkına ihtiyacı olan idarenin 8’inci madde uyarınca bedelini tespit edeceği, bu bedel esas alınarak ödeyeceği bedeli de belirterek mal sahibi idareye yazılı olarak başvuracağı, mal sahibi idare devire muvafakat etmez veya altmış gün içinde cevap vermez ise anlaşmazlığın, alıcı idarenin başvurusu üzerine Danıştayın ilgili idari dairesince incelenerek kesin karara bağlanacağı hükmü yer aldığından, uyuşmazlığın karara bağlanabilmesi için bu taşınmaz mala hangi kamu tüzel kişisinin veya kurumunun daha fazla ihtiyacı olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 19’uncu maddesinin yedinci fıkrasında, özel hukuk tüzel kişilerince yürütülen üretim veya dağıtım faaliyetleri için gerekli olan Hazineye ait taşınmazlar dışındaki kamu kurum veya kuruluşlarına ait taşınmazların, Kurul tarafından verilecek kamulaştırma kararı uyarınca üretim faaliyetlerinde bulunan ön lisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri için Maliye Bakanlığınca, dağıtım

faaliyetlerinde bulunan lisans sahipleri için TEDAŞ tarafından, 2942 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi uygulanarak temin edileceği, bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderlerin, kamulaştırma talebinde bulunan özel hukuk tüzel kişisi tarafından ödeneceği, bu taşınmazların mülkiyetinin üretim veya dağıtım tesislerinin mülkiyetine sahip olan ilgili kamu kurum veya kuruluşuna, bunların bulunmaması halinde ise Hazineye ait olacağı hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 23.5.2019 tarih ve 8625-85 sayılı kamu yararı kararı uyarınca Çanakkale TM- Kirazlı Kök Kablo Güzergahı Enerji Nakil Hattı güzergahında kalan taşınmazların kamulaştırma işlemlerine başlanıldığı, bu kapsamda TEDAŞ Genel Müdürlüğü Uludağ Bölge Müdürlüğünün 15.11.2019 tarih ve E.99217 sayılı yazısıyla Çanakkale Belediye Başkanlığından, Çanakkale TM- Kirazlı Kök Kablo Güzergahı Enerji Nakil Hattına isabet eden Çanakkale İli, Merkez İlçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel sayılı 40,76 m2 yüzölçümlü taşınmaz ile … ada, … parsel sayılı 34,69 m2 yüzölçümlü taşınmazın tamamının devrinin istenildiği, bu istemin Çanakkale Belediye Başkanlığınca cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine uyuşmazlığın çözümlenmesi için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30’uncu maddesi hükmüne göre Dairemize başvurulduğu görülmüştür. Ancak, TEDAŞ Genel Müdürlüğü tarafından Danıştay Birinci Daire Başkanlığına gönderilmek üzere Bursa Nöbetçi İdare Mahkemesine hitaben yazılan tarihsiz dilekçenin "Davalı" kısmında davalı olarak Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünün belirtildiği, dilekçenin "Konu" ve "Açıklamalar" kısmında da, Çanakkale İli, Merkez İlçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel sayılı, 40,76 m2 yüzölçümlü taşınmaz ile … ada, … parsel sayılı 34,69 m2 yüzölçümlü taşınmazın mülkiyetinin DHMİ Genel Müdürlüğüne ait olduğunun, söz konusu taşınmazların tamamı üzerinde 680,12 TL bedel karşılığında irtifak hakkı tesisi için 15.11.2019 tarih ve E.99217 sayılı yazıyla davalı DHMİ Genel Müdürlüğüne başvurulduğunun belirtildiği, ancak dilekçenin "Açıklamalar" kısmının devamında "...Davalı Belediye Başkanlığı tarafından" bahse konu talebin reddedildiğinden bahsedildiği, dilekçenin "Sonuç ve İstem" kısmında ise, " Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne ait Merkez İlçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel nolu, 40,76 m² yüz ölçümlü … ada, … parsel nolu, 34.69 m² yüz ölçümlü taşınmazların tümü üzerine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30. Maddesi gereğince müvekkil Kurum lehine irtifak hakkı tesisine karar verilmesini..." şeklinde ifadelere yer

verildiği, öte yandan, istem dilekçesine eklenen 15.11.2019 tarih ve E.99217sayılı başvurunun Çanakkale Belediye Başkanlığına yapıldığının görüldüğü, ayrıca bu başvuruya eklenen kıymet takdir raporlarında istem konusu taşınmazların ada, parsel bilgilerinin bulunmadığının saptandığı, Uludağ Bölge Müdürlüğünün 15.11.2019 tarih ve E.99217 sayılı yazısıyla Çanakkale Belediye Başkanlığına yapılan başvuruda, ekli listede görülen Belediyeye ait söz konusu taşınmazların belirtilen bedellerle hak tesisi ve devrinin, yani mülkiyet devri istenilmiş iken, Dairemize yapılan başvuruda 2942 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi kapsamında bu taşınmazların tamamı üzerinde irtifak hakkı tesisinin istenildiği, dolayısıyla taşınmazın ilgili kısmına ilişkin talebin açıkça belli olmadığı, bu bağlamda Danıştaya yapılan başvuruda mal sahibi idareyle ilgili çelişkili ifadeler kullanıldığı, mal sahibi idareye devir istemiyle yapılan başvuruda da eksiklikler bulunduğu, anılan taşınmazların mülkiyetinin devrinin mi yoksa taşınmazlarda irtifak hakkı tesisinin mi talep edildiğinin açıkça anlaşılamadığı, ortaya çıkan uyuşmazlığın niteliği belli olmadığı gibi bu uyuşmazlığın hangi kamu tüzel kişisiyle yaşandığı hususunda da tereddüt oluşmuştur. Oysa, 2942 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi uyarınca taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı talebinde bulunan idarenin, Kamulaştırma Kanununun 8’inci maddesi uyarınca belirlediği bedeli de belirtilen mülkiyet devri ya da ayni hak tesisi talebiyle mal sahibi idareye başvurmasını, bu başvurunun altmış gün içerisinde reddedilmesi veya bu süre içerisinde başvuruya cevap verilmemesi halinde taşınmazla ilgili olarak Danıştaya başvurması, Danıştaya sunduğu istem dilekçesinde de, konunun ve yüzölçümünü belirttiği taşınmazların mülkiyetinin hangi kuruma ait olduğunu, söz konusu taşınmazlarda mülkiyet hakkı, üst hakkı veya irtifak hakkı gibi ne tür ve hangi miktarda ayni hak talebinde bulunduğunu belirtmesi gerektiği açıktır. Açıklanan nedenlerle, TEDAŞ Genel Müdürlüğünün Çanakkale İli, Merkez İlçesi, Barbaros Mahallesi, … ada, … parsel sayılı, 40,76 m2 yüzölçümlü taşınmaz ile … ada, … parsel sayılı, 34,69 m2 yüzölçümlü taşınmazla ilgili istemine dair Danıştaya sunulan başvuru dilekçesindeki çelişkilerin ve eksikliklerin giderilerek mal sahibi kamu kurumunun, istem konusu taşınmazların ve bu taşınmazlarda mülkiyet, kaynak veya irtifak hakkı istenildiği açıkça belirtilmek suretiyle yeni bir başvuru dilekçesi sunulması, her bir taşınmaza hangi amaçla ve taşınmazda ne kadar miktarda ihtiyaç duyulduğu, taşınmazların her biri için ayrı ayrı takdir edilen bedeller belirtilmek suretiyle taşınmazların tapu kayıtlarında malik olarak belirtilen

taşınmaz mal sahibi kamu tüzel kişisine mülkiyet devri ya da irtifak hakkı tesisi istemiyle yukarıda açıklanan hususlara dikkat edilerek usulüne uygun bir başvuruda bulunulması mal sahibi idare tarafından bu talebe muvafakat edilmemesi veya altmış gün içinde bu başvuruya cevap verilmemesi halinde ortaya çıkan uyuşmazlığın çözümü için başvuru dilekçesinde hangi idareden hangi taşınmazların ne suretle istenildiği açıkça ifade edilerek Dairemize müracaat edilmesi gerektiği anlaşıldığından, dosyanın TEDAŞ Genel Müdürlüğüne iade edilmek üzere Danıştay Başkanlığına sunulmasına 22.5.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.