1. Daire: 3194 Sayılı Kanun, Geçici 16’ncı Madde, Yapı Kayıt Belgesi

T.C. D A N I Ş T A Y Birinci Daire Esas No : 2020/491 Karar No : 2020/779 Anahtar Kelimeler : -3194 Sayılı Kanun, -Geçici 16’ncı Madde, -Yapı Kayıt Belgesi Özeti : 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ıncı maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi alan mevzuata aykırı yapılarla ilgili olarak anılan hükmün yürürlüğünden önce verilmiş olan yıkım ve para cezalarının iptali gerektiği hakkında. K A R A R Haklarında Ön İnceleme Yapılanlar : 1- … - İstanbul İli, Şişli Belediye Başkanı 2- … - İstanbul İli, Şişli Belediye Başkanı 3- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 4-_… - Aynı Belediyede İmar ve Şehircilik Müdür V. - Başkan Yardımcısı 5- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 6- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 7- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 8- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 9- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı

10- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 11- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 12- … - Aynı Belediyede Başkan Yardımcısı 13- … - Aynı Belediyede Yapı Kontrol Müdür Vekili 14- … - Aynı Belediyede Yapı Kontrol Müdür Vekili - Şef 15- … - Aynı Belediyede Yapı Kontrol Müdürü 16- … - Aynı Belediyede Yapı Kontrol Müdür Vekili 17- … - Aynı Belediyede Yapı Kontrol Müdür Vekili 18- … - Aynı Belediyede Büro Sorumlusu - Yapı Kontrol Müdür Yardımcısı 19- … - Aynı Belediyede Şef 20- … - Aynı Belediyede Şef 21- … - Aynı Belediyede Mıntıka Mühendisi 22- … - Aynı Belediyede Mimari Teknik Eleman 23- … - Aynı Belediyede Raportör 24- … - Aynı Belediyede Mıntıka Mühendisi 25- … - Aynı Belediyede Raportör - İnşaat Mühendisi 26- … - Aynı Belediyede Mimar 27- … - Aynı Belediyede Raportör 28- … - Aynı Belediyede Statik Raportör 29- … - Aynı Belediyede Mıntıka Mühendisi 30- … - Aynı Belediyede Mıntıka Mühendisi 31- … - Aynı Belediyede Büro Sorumlusu İtiraz Edilen Kararlar: 1- Haklarında ön inceleme yapılanlardan …, …, …, … ve … için kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine, …, …, …, …, …, …, …, … ve … için soruşturma izni verilmemesine, diğerleri için soruşturma izni verilmesine ilişkin İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı kararı. 2- Haklarında ön inceleme yapılanlardan … için soruşturma izni verilmemesine, … ve … için soruşturma izni verilmesine ilişkin İçişleri Bakanının 10.6.2019 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2019/67 sayılı kararı. Karara İtiraz Edenler : … ve … dışında haklarında soruşturma izni verilenlerin tümü. Karara İtiraz Etmeyenler : Haklarında soruşturma izni verilen … ve ….

İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı ile İçişleri Bakanının 10.6.2019 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2019/67 sayılı ek kararına yapılan itirazlar bağlamında, soruşturulacak eylemler ve ilgilileri aşağıda belirtilmiştir. Soruşturulacak Eylemler : …, … ve …'ın; 1/a- Şişli İlçesi, Halil Rıfat Paşa Mahallesi, … Sokak, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki mevzuata aykırı inşa edilen yapı %80 seviyesine ulaştığı halde, inşaatın %60 seviyesinde olduğuna dair 15.6.2015 tarihli hak ediş raporunu onaylamak ve yapının inşasına devam edilmesine göz yummak. …, …, … ve …'ın; 1/b- Söz konusu yapının mevzuata aykırı inşasına göz yumarak yapının %80 seviyesine ulaştığını gösteren 3.8.2015 tarihli hak ediş raporunu onaylamak. …, … ve …'un; 1/c- Söz konusu yapının mimari projesine aykırı olduğu yolunda 7.10.2015 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlendiği halde, yapının inşasına göz yumarak 30.12.2016 tarihli iş bitirme tutanağını düzenlemek. …, …, …, … ve …'nin; 1/d- Mevzuata aykırı inşa edilen söz konusu yapı için 2.1.2017 tarihli yapı kullanma izin belgesini düzenlemek. …, …, … ve …'nin; 1/e- Söz konusu yapıya ilişkin 7.10.2015 tarihli yapı tatil tutanağında belirtilen mevzuata aykırılıklar giderilmediği halde, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen 17.10.2017 tarihli cevabi yazıda bu aykırılıkların giderildiği yolunda beyanda bulunmak. …'nün; 1/f- Söz konusu yapıdaki mevzuata aykırılıkların yıkımına ilişkin Belediye Encümeninin 27.1.2016 tarihli kararının uygulanması konusundaki takip ve denetim görevlerini gereği gibi yerine getirmemek. …, … ve …'nun; 2/a- Şişli İlçesi, Halil Rıfat Paşa Mahallesi, … Sokak, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki yapıya ait mevzuata aykırı hazırlanan mimari projeyi onaylayıp yapı için 15.6.2017 tarihli mevzuata aykırı yapı ruhsatını düzenlemek.

…, …, … ve …'in; 2/b- Söz konusu yapıdaki aykırılıklarla ilgili olarak 12.3.2018 tarihli yapı tatil tutanağı tanzim edilip yapı sahibine imar para cezası uygulandığı halde, bu yapı için yıkım kararı almayıp yapının inşasına devam edilmesine göz yummak. … ve …'ın; 3/a- Şişli İlçesi, Halil Rıfat Paşa Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki yapıya ilişkin mevzuata aykırı düzenlenen 8.3.2011 tarihli mimari projeyi onaylamak. …, … ve …'in; 3/b- Söz konusu mimari projeye aykırı olarak yapıda 10 m2 ve 20 m2 ilave kapalı çıkma yapıldığı halde, bu aykırılıkların tespitini ve bunlarla ilgili yasal işlem yapmamak. … ve …'nin; 3/c- Söz konusu taşınmazdaki mevzuata aykırılıkların yıkımına ilişkin Belediye Encümeninin 2.10.2012 tarih ve 602 sayılı kararını uygulamamak. …, …, … ve …'un; 3/d- Söz konusu yapının mevzuata uygun inşasını sağlamamak ve mevzuata aykırı inşa edilen kısımları için yasal işlem yapmamak. …, …'nün; 3/e- Belediye teşkilatının en üst amiri sıfatıyla yönetim ve denetim görevlerini gereği gibi yerine getirmeyerek söz konusu yapıdaki mevzuata aykırılıkların gereği işlemlerin yerine getirilmesini sağlamamak. … ve …'in; 4/a- Şişli İlçesi, Halil Rıfat Paşa Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki yapıda mevcut mevzuata aykırılıkları, 9.8.2012 tarihli yapı tatil tutanağında göstermemek. …, …, …, …, … ve …'un; 4/b- Söz konusu yapıdaki mevzuata aykırılıkların yıkımına ilişkin Belediye Encümeninin 2.10.2012 tarih ve 600 sayılı kararını uygulamamak. … ve …'nün; 4/c- Belediye teşkilatının en üst amiri sıfatıyla yönetim ve denetim görevlerini gereği gibi yerine getirmeyerek söz konusu yapıdaki mevzuata aykırılıkların gereği işlemlerin yerine getirilmesini sağlamamak. Eylem Tarihi : 2011 Yılı ve sonrası. İçişleri Bakanlığının 2.3.2020 tarih ve 4883 sayılı yazısı ekinde gönderilen dosya, İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı kısmen soruşturma izni verilmesine,

kısmen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararı ile İçişleri Bakanının 10.6.2019 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2019/67 sayılı kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararı ve bu kararların soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmına yapılan itirazlar, Tetkik Hakimi Turgut Kılınç'ın açıklamaları dinlenildikten sonra, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca incelendi; Gereği Görüşülüp Düşünüldü: 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ıncı maddesinde, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde yapı kayıt belgesi verilebileceği, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği, üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapıların bu madde hükümlerinden yararlandırılmayacağı hüküm altına alınmış, 30.6.2019 tarih ve 1267 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla yapı kayıt belgesi almak üzere 15.6.2019 tarihine kadar başvuruda bulunmuş olanların yapı kayıt bedeli ödeme süresi, yapı kayıt bedelinin en az %25'inin 31.7.2019 tarihine kadar peşin olarak, kalan kısmının ise takip eden aylarda taksitli olarak ve her ayın birinde kalan kısmın %2 oranında artırılması suretiyle hesaplanacak miktarın yatırılması şartıyla 31.12.2019 tarihine kadar uzatılmıştır. Dosyanın incelenmesinden, 2/a maddesinden … dışındaki ilgililere, 1/a, 1/b, 1/c, 1/d, 1/e, 1/f ve 2/b maddelerinden de tüm ilgililere isnat edilen eylemlerle ilgili olarak, söz konusu taşınmazlar üzerindeki yapılar için 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesi gereğince 15.8.2018 tarih, E6AFEFJH belge numaralı ve 14.7.2018 tarih, BNYTMBF3 belge numaralı yapı kayıt belgelerinin alındığı, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16’ncı maddesi gereğince anılan yapılarla ilgili alınmış yıkım kararlarının iptal edilmesi gerektiği, bu nedenlerle ilgililere isnat edilen eylemlerin, haklarında soruşturma yapılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, itirazların kabulü ile İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve

Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı kararının; 1/a maddesinden …, … ve …, 1/b maddesinden …, …, … ve …, 1/c maddesinden …, … ve …, 1/d maddesinden …, …, …, … ve …, 1/e maddesinden …, …, … ve …, 1/f maddesinden …, 2/a maddesinden …, … ve …, 2/b maddesinden de …, …, … ve … için soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, Diğer taraftan, 3/a maddesinden … ile 3/c maddesinden … dışındaki ilgililere, 3/b, 3/d, 3/e, 4/a, 4/b ve 4/c maddelerinden de tüm ilgililere isnat edilen eylemlerle ilgili olarak, söz konusu yapılar için yapı kayıt belgesi/belgeleri alınıp alınmadığı hususu araştırılıp ortaya konularak 3194 sayılı Kanunun Geçici 16’ncı maddesi çerçevesinde söz konusu eylemlerin ve bu eylemlerdeki ilgililerin sorumluluklarının yeniden irdelenip değerlendirilmesi, bu suretle anılan maddeler yönünden tekrar ön inceleme yapılıp yetkili merci kararı verilmesi gerektiği anlaşıldığından, itirazların kabulüyle İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı kararının; 3/a maddesinden … ve …, 3/b maddesinden …, … ve …, 3/c maddesinden … ve …, 3/d maddesinden …, …, … ve …, 3/e ve 4/c maddelerinden … ve …, 4/a maddesinden … ve …, 4/b maddesinden …, …, …, …, … ve …, için soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmı ile İçişleri Bakanının 10.6.2019 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2019/67 sayılı kararının; 4/b maddesinden … ve … için soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmının eksik inceleme nedeniyle kaldırılmasına, Yukarıda belirtilen eksiklik giderilmek suretiyle 3/a, 3/b, 3/c, 3/d, 3/e, 4/a, 4/b ve 4/c maddelerinden yeniden yapılacak ön inceleme üzerine düzenlenecek ön inceleme raporu dikkate alınarak söz konusu maddeler yönünden yetkili merci tarafından bir karar verilmesi, verilecek kararın türüne göre on günlük itiraz süresini ve itiraz yerini belirten gerekli bildirimler yapılarak karara itiraz edilmesi halinde yazılı bildirim alındıları ile birlikte itiraz dilekçeleri de eklenerek Dairemize gönderilmesi, öte yandan, İçişleri Bakanının 22.5.2018 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2018/157 sayılı kararında haklarında soruşturma izni verilmekle birlikte bu dosyada itirazları bulunmayan 2/a ve 3/a maddelerinden …, 3/c maddesinden de … yönünden evrakın tefrik edilerek gereği yapılmak üzere İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına iletilmesi için dosyanın karar ekli olarak İçişleri Bakanlığına iadesine, kararın birer örneğinin itiraz edenlere gönderilmesine 25.6.2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY 2709 sayılı T.C. Anayasasının 38’inci maddesinin birinci fıkrasında "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez." aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise ''Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.'' hükümleri yer almaktadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 2’nci maddesinde de, Anayasadaki düzenlemeye uygun olarak kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemeyeceği ve güvenlik tedbiri uygulanamayacağı, kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamayacağı, idarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamayacağı, kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamayacağı, suç ve ceza içeren hükümlerin kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamayacağı hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanunun 257’nci maddesinin birinci fıkrasında "Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat, sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) altı aydan iki yıla kadar, hapis cezası ile cezalandırılır." aynı maddenin ikinci fıkrasında ise ''Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat, sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.'' hükümleri yer almaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir." ve aynı maddenin dördüncü fıkrasında da "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükümlerine yer verildiği, Cumhurbaşkanının 30.6.2019 tarih ve 1267 sayılı

kararının birinci maddesinde de, "31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi almak üzere 15/6/2019 tarihine kadar başvuruda bulunmuş olanların yapı kayıt bedeli ödeme süresi; yapı kayıt bedelinin en az %25'inin 31/7/2019 tarihinde kadar peşin olarak, kalan kısmının ise takip eden aylarda taksitli olarak ve her ayın birinde kalan kısmının %2 oranında artırılması suretiyle hesaplanacak miktarın yatırılması şartıyla 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmıştır." hükmüyle 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinin belirtilen sürelerin uzatılmasına karar verilmiştir. Bu bağlamda, anılan Anayasa ve Kanun hükümleri uyarınca, suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan bir kanun hükmüne göre suç sayılan bir fiilin ancak kanunla suç olmaktan çıkartılabileceği, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinde yer alan hükümlerde de yapı kayıt belgesi alınması şartıyla taşınmaza ilişkin sadece yıkım ve idari para cezalarının iptal edileceği hükmüne yer verildiği, bu kanuni düzenlemede 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257’nci maddesinde suç sayılan fiili suç olmaktan çıkartan herhangi bir hüküm bulunmadığı, kanunların ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında da kıyas yoluna başvurulmasının kanunilik ilkesine aykırı olacağı, ilgililerin eylemlerinin 3194 sayılı Kanunun Geçici 16’ncı maddesi kapsamında irdelenmesi gereken eylemler olmadığı sonucuna varılmıştır. Buna göre, 3/a maddesinden … ile 3/c maddesinden … dışındaki ilgililere, 3/b, 3/d, 3/e, 4/a, 4/b ve 4/c maddelerinden de tüm ilgililere isnat edilen eylemlerle ilgili olarak, dosyadaki bilgi ve belgelerin itirazların esastan karara bağlanması için yeterli olduğu, dosyada usuli bir eksiklik bulunmadığı, dolayısıyla ilgililerin itirazlarının esastan görüşülerek karara bağlanması gerektiği, diğer taraftan, 2/a maddesinden … dışındaki ilgililere 1/a, 1/b, 1/c, 1/d, 1/e, 1/f ve 2/b maddelerinden de tüm ilgililere isnat edilen eylemlerin ilgililer hakkında soruşturma yapılmasını gerektirecek nitelikte bulunduğu anlaşıldığından söz konusu maddelerden ilgililer için soruşturma izni verilmesine ilişkin karara yapılan itirazların reddi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.