1. Daire: 3194 Sayılı Kanun Geçici 16’ncı Madde, Yıkım Kararı

T.C. D A N I Ş T A Y Birinci Daire Esas No : 2019/1432 Karar No : 2019/1646 Anahtar Kelimeler : -3194 Sayılı Kanun Geçici 16’ncı Madde, -Yıkım Kararı Özeti : 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi alınan yapılarla ilgili olarak bu hükmün yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen yıkım kararlarının Kanun gereğince iptal edildiği ve uygulanamayacağı hakkında. KARAR Hakkında Ön İnceleme Yapılanlar : 1- … - Edirne Belediye Başkanı 2- … - Edirne Belediye Başkanı 3- … - Aynı Belediyede Başkan Vekili 4- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi 5- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi 6- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi

7- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi/İmar ve Şehircilik Müdür Vekili 8- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi 9- … - Aynı Belediyede Encümen Üyesi İtiraz Edilen Karar : Haklarında ön inceleme yapılanlardan …ve … için kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine, diğerleri için soruşturma izni verilmemesine ilişkin İçişleri Bakanının 4.2.2019 tarih ve Kont. Bşk. 2019/2 sayılı kararı. Karara İtiraz Edenler : Haklarında soruşturma izni verilenlerin tümü. İçişleri Bakanının 4.2.2019 tarih ve Kont. Bşk. 2019/2 sayılı kararına yapılan itirazlar bağlamında, soruşturulacak eylemler ve ilgilileri aşağıdaki şekilde belirtilmiştir. Soruşturulacak Eylemler : … ve …'ın; 1/a-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … tarafından mevzuata aykırı inşa edilen yapıyla ilgili mühürleme yapıldığı, Belediye Encümenince de yapı sahibine idari para cezası uygulandığı halde, söz konusu yapı hakkında uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı almak ve yapı sahibine yedi gün süre vererek zaman kazanmaya çalışmak. 1/b-Edirne İli, Merkez İlçe, …, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … tarafından mevzuata aykırı inşa edilen yapıyla ilgili mühürleme yapıldığı, Belediye Encümenince de yapı sahibine idari para cezası uygulandığı halde, söz konusu yapı hakkında uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı almak ve yapı sahibine yedi gün süre vererek zaman kazanmaya çalışmak. 1/c-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda …Yönetim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından mevzuata aykırı inşa edilen yapıyla ilgili mühürleme yapıldığı, Belediye Encümenince de yapı sahibine idari para cezası uygulandığı halde, söz konusu yapı hakkında uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı almak ve yapı sahibine yedi gün süre vererek zaman kazanmaya çalışmak. 1/d-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … Özel Eğitim Hiz. Tic. A.Ş. tarafından mevzuata aykırı inşa edilen yapıyla ilgili mühürleme yapıldığı, Belediye Encümenince de yapı

sahibine idari para cezası uygulandığı halde, söz konusu yapı hakkında uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı almak ve yapı sahibine yedi gün süre vererek zaman kazanmaya çalışmak. 1/e-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlarda … tarafından mevzuata aykırı inşa edilen yapıyla ilgili mühürleme yapıldığı, Belediye Encümenince de yapı sahibine idari para cezası uygulandığı halde, söz konusu yapı hakkında uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı almak ve yapı sahibine yedi gün süre vererek zaman kazanmaya çalışmak. 1/f-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda …, … ve … tarafından ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapıyla ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca alınan yıkım kararını uygulamamak. 1/g-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … İnş. Taah. Müt. ve Gıda Tic. Ltd. Şti. tarafından ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapıyla ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca alınan yıkım kararını uygulamamak. 1/h-Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … tarafından ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapıyla ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca alınan yıkım kararını uygulamamak. 2- Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda … tarafından ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapının bir kısmı 22.9.2017 ve 27.9.2017 tarihlerinde Belediyece yıkıldığı, kalan kısmının yıkımı için de …'ye 30.11.2017 tarihine kadar süre verildiği halde, sürenin bitiminde yıkılmayan imalatların yıkımını yapmamak. Eylem Tarihi : 2014 Yılı ve sonrası. İçişleri Bakanlığının 4.9.2019 tarih ve 18206 sayılı yazısı ekinde gönderilen dosya, İçişleri Bakanının 4.2.2019 tarih ve Kont.Bşk.2019/2 sayılı kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararı ve bu kararın soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmına yapılan itirazlar, Tetkik Hakimi Kübra Kayabaşı'nın açıklamaları dinlenildikten sonra 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca incelendi. Gereği Görüşülüp Düşünüldü : 1/a maddesinden ilgililere isnat edilen eylemle ilgili olarak, Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı, taşınmazda … tarafından

işletilen … isimli işyerinde ruhsata aykırı olarak yapılan dış cephe kaplamasının ve tabelasının kaldırılması için Edirne Belediye Encümeninin 31.7.2018 tarih ve 2018/878 sayılı kararının alındığı, bu durumun adı geçene bildirilmesi üzerine 25.8.2019 ve 26.8.2019 tarihlerinde İşletme sahibi tarafından ruhsata aykırı imalatların söküldüğü, Belediye görevlilerince de aykırılıkların kaldırıldığının fotoğraflarla aynı tarihlerde tutanak altına alındığı, dolayısıyla yapıdaki ruhsata aykırılıkların giderildiği, Diğer taraftan, 1/e maddesinden ilgililere isnat edilen eylemle ilgili olarak, Edirne İli, Merkez İlçe, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı, birinci derece kentsel sit alanı içinde kalan taşınmazlardaki iki adet binada … tarafından ruhsata aykırı olarak kompozit dış cephe kaplamaları yapılması üzerine bu aykırılıkların mühürlendiği, Belediye Encümeninin 23.11.2017 tarih ve 2017/1360 sayılı kararıyla da kaplamaların sökülmesine karar verildiği, ancak söküm işleminin yapılabilmesi için gerekli ekip ve ekipmanın Fen İşleri Müdürlüğü bünyesinde bulunmaması nedeniyle hizmet alımı yoluyla bu işin alımının gerçekleştirildiği, yüklenici … Yapı İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından da 9.11.2018 tarihinde dış cephe kaplamalarının söküldüğü, dolayısıyla yapıdaki ruhsata aykırılıkların giderildiği görülmüştür. Öte yandan, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinde, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hüküm altına alınmıştır. Bu bağlamda, 1/b, 1/c, 1/d, 1/f, 1/g, 1/h ve 2’nci maddelerden ilgililere isnat edilen eylemlerle ilgili olarak, söz konusu taşınmazlarda ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında Belediye görevlilerince yapı tatil tutanakları düzenlendiği, Belediye Encümeni tarafından yapı sahiplerine idari para cezaları uygulandığı halde, bu yapılarla ilgili olarak uzun zaman geçtikten sonra 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararları alındığı, yapı sahiplerine yedi gün süre vererek zaman kazanılmaya çalışıldığı belirtilerek ilgililer hakkında soruşturma izni verilmişse de, yapılarla ilgili tespitlerden sonra yıkım kararlarının alındığı, mevzuatta tespitten ne kadar süre sonra yıkım kararı alınması gerektiğine dair bir hüküm bulunmadığı, aykırılıkların giderilmesi için yapı sahiplerine süre verilmesinde sakınca olmadığı, kaldı ki, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesi gereğince 1/b maddesinde belirtilen yapı için 11.12.2018 tarihli, 1/c maddesinde belirtilen yapı için 6.1.2019 tarihli, 1/d maddesinde belirtilen yapı için 27.9.2018 tarihli, 1/f maddesinde belirtilen

yapı için 18.8.2018 tarihli, 1/g maddesinde belirtilen yapı için 28.8.2018 tarihli, 1/h maddesinde belirtilen yapı için 13.10.2018 tarihli, 2’nci maddede belirtilen yapı için de 21.8.2019 tarihli yapı kayıt belgelerinin düzenlendiği, yapı kayıt belgesi verilen bu yapılarla ilgili yıkım kararlarının da mevzuat gereğince iptal olduğu, söz konusu hüküm uyarınca yapıların yıkımının yapılamayacağı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 1/a, 1/b, 1/c, 1/d, 1/e, 1/f, 1/g, 1/h ve 2’nci maddelerden ilgililere isnat edilen eylemlerin, haklarında soruşturma yapılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, itirazların kabulüyle İçişleri Bakanının 4.2.2019 tarih ve Kont.Bşk.2019/2 sayılı kararının; 1/a, 1/b, 1/c, 1/d, 1/e, 1/f, 1/g, 1/h ve 2’nci maddelerden … ve … için soruşturma izni verilmesine ilişkin kısımlarının kaldırılmasına, dosyanın karar ekli olarak İçişleri Bakanlığına, kararın birer örneğinin itiraz edenlere gönderilmesine 19.11.2019 tarihinde 1/a ve 1/e maddelerinden oybirliğiyle, diğer maddelerden oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY 2709 sayılı T.C. Anayasasının 38 inci maddesinin birinci fıkrasında, ''Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.'', aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise '' Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.'' hükümleri yer almıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 2’nci maddesinde de, Anayasadaki düzenlemeye uygun olarak kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemeyeceği ve güvenlik tedbiri uygulanamayacağı, kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamayacağı, idarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamayacağı, kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamayacağı, suç ve ceza içeren hükümlerin kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 257’nci maddesinin birinci fıkrasında, '' Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat, sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare: 08/12/2010- 6086 S.K./1.mad.) altı aydan iki yıla kadar, hapis cezası ile cezalandırılır.'' aynı maddenin ikinci fıkrasında ise '' Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan

hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat, sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.'' hükümleri yer almıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında, ''Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.'' ve aynı maddenin dördüncü fıkrasında da, '' Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.'' hükümlerine yer verildiği, Cumhurbaşkanının 30.6.2019 tarih ve 1267 sayılı kararının birinci maddesinde de, "31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi almak üzere 15/6/2019 tarihine kadar başvuruda bulunmuş olanların yapı kayıt bedeli ödeme süresi; yapı kayıt bedelinin en az %25'inin 31/7/2019 tarihinde kadar peşin olarak, kalan kısmının ise takip eden aylarda taksitli olarak ve her ayın birinde kalan kısmının %2 oranında artırılması suretiyle hesaplanacak miktarın yatırılması şartıyla 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmıştır." hükmüyle 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinin belirtilen sürelerin uzatılmasına karar verilmiştir. Bu bağlamda, Anayasa ve anılan Kanun hükümleri uyarınca, suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan bir kanun hükmüne göre suç sayılan bir fiilin ancak kanunla suç olmaktan çıkartılabileceği, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesinde de, yapı kayıt belgesi alınması şartıyla taşınmaza ilişkin sadece yıkım ve idari para cezalarının iptal edileceği hükmüne yer verildiği, bu yasal düzenlemede 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257’nci maddesinde suç sayılan fiili suç olmaktan çıkartan herhangi bir hükme yer verilmediği, kanunların ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yoluna başvurulmasının kanunilik ilkesine aykırı olacağı sonucuna varılmıştır. Bu durumda 1/b, 1/c, 1/d, 1/f, 1/g, 1/h ve 2’nci maddelerden ilgililere isnat edilen eylemlerle ilgili olarak, 2014 ve 2015 Yıllarında söz konusu taşınmazlardaki ruhsata aykırılıklar nedeniyle Belediye görevlilerince

yapı tatil tutanakları düzenlendiği ve bu yapılara ilişkin Belediye Encümeni tarafından yapı sahiplerine idari para cezaları uygulandığı halde, ilgililer hakkında ön inceleme başlayana kadar söz konusu ruhsata aykırılıkların yıkımı için 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararı alınmadığı, bu yapılara ilişkin ön inceleme başlaması üzerine söz konusu yapılar hakkında Belediye Encümeni tarafından yıkım kararları alındığı, hakkında soruşturma izni verilenler tarafından yapılan itirazlarda, söz konusu yapılar için 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16’ncı maddesi gereğince yapı sahiplerince yapı kayıt belgeleri alındığı, bu nedenle yıkım işlemlerinin gerçekleştirilemediği belirtilmişse de, söz konusu yapılardaki ruhsata aykırı imalatların tespiti ile yıkım kararları arasında makul bir süre olmadığı, bu aykırılıkların tespitinden itibaren Belediyenin dört yılı aşkın bir süreyle ruhsata aykırı imalatlara göz yumduğu, söz konusu yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca yasal işlem yapmadığı, bu nedenlerle İçişleri Bakanının 4.2.2019 tarih ve Kont. Bşk. 2019/2 sayılı kararının; 1/b, 1/c, 1/d, 1/f, 1/g, 1/h ve 2’nci maddelerden … ve … için soruşturma izni verilmesine ilişkin kısımlarına yapılan itirazların reddi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına bu maddeler yönünden karşıyız.