İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı

Kapsam

İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. Malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, imar planı değişikliğinde değer artış payı konusunda 19 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir” kuralıdır. Her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir. Ayrıca “tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

3194 Sayılı İmar Kanunu: Ek m.8 ve İlgili Plan Hükümleri

İmar planı değişikliğinde değer artış payı kapsamında Ek m.8 ve ilgili plan hükümleri değer artış payı ve plan değişikliği bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.7, 10, 11 ve 27

İmar planı değişikliğinde değer artış payı kapsamında m.7, 10, 11 ve 27 hükümleri başvuru, dava ve yürütmenin durdurulması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.35, 73 ve 125

İmar planı değişikliğinde değer artış payı kapsamında m.35, 73 ve 125 hükümleri mülkiyet, mali yükümlülük ve denetim bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İmar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir. Bu ölçüt özellikle tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı üzerinden sınanır. Plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak tamamlanmadan sonuca gidilmesi, plan değişikliğinin sağladığı gerçek değer artışını incelemeden emsal satış değerini doğrudan pay matrahı kabul etmek veya plan işlemiyle tahakkuku tek işlem saymak ihtimalini güçlendirebilir.

Her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete imar planı artış payı yürürlük denetimi yönünden tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı” kaydı, “Malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

Bu delil öncelikle “her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

“Resmî Gazete imar planı artış payı yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

Bu aşamada bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

“Resmî Gazete imar planı artış payı yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Değerleme raporuna itiraz, payın kesinleşmesi ve ödeme takvimi ile plan ve tahakkuk işlemlerine karşı dava süreleri ayrı ayrı tebliğ veya ilan tarihinden izlenmelidir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden değerleme raporuna itiraz, payın kesinleşmesi ve ödeme takvimi ile plan ve tahakkuk işlemlerine karşı dava süreleri ayrı ayrı tebliğ veya ilan tarihinden izlenmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Kapsam dışılığın veya muafiyetin tespiti, değerlemenin yenilenmesi, payın düzeltilmesi veya iptali, yürütmenin durdurulması ve yersiz ödemenin iadesi.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden kapsam dışılığın veya muafiyetin tespiti, değerlemenin yenilenmesi, payın düzeltilmesi veya iptali, yürütmenin durdurulması ve yersiz ödemenin iadesi” istemi, “Malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir” koşuluyla ve tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, temel ölçüt ise “her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir” olacaktır.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete imar planı artış payı yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — İmar Planı Artış Payı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “imar planı artış payı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — İmar Planı Artış Payı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “imar planı artış payı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İmar Planı Artış Payı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “imar planı artış payı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Plan değişikliğinin sağladığı gerçek değer artışını incelemeden emsal satış değerini doğrudan pay matrahı kabul etmek veya plan işlemiyle tahakkuku tek işlem saymak.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı imar planı artış payı resmî kayıtları yönünden plan değişikliğinin sağladığı gerçek değer artışını incelemeden emsal satış değerini doğrudan pay matrahı kabul etmek veya plan işlemiyle tahakkuku tek işlem saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak aşamasında tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay imar planı artış payı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu delili ve “Her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete imar planı artış payı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı
• İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Değerleme raporuna itiraz, payın kesinleşmesi ve ödeme takvimi ile plan ve tahakkuk işlemlerine karşı dava süreleri ayrı ayrı tebliğ veya ilan tarihinden izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

İmar planı değişikliğinde değer artış payı bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Değerleme raporuna itiraz, payın kesinleşmesi ve ödeme takvimi ile plan ve tahakkuk işlemlerine karşı dava süreleri ayrı ayrı tebliğ veya ilan tarihinden izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kapsam dışılığın veya muafiyetin tespiti, değerlemenin yenilenmesi, payın düzeltilmesi veya iptali, yürütmenin durdurulması ve yersiz ödemenin iadesi ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Kapsam dışılığın veya muafiyetin tespiti, değerlemenin yenilenmesi, payın düzeltilmesi veya iptali, yürütmenin durdurulması ve yersiz ödemenin iadesi, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 3194 Sayılı İmar Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir.

Dosyanın ilk önceliği plan değişikliğinin talep sahibini, sağladığı ilave yapılaşma veya kullanım avantajını ve kanuni muafiyet durumunu resmi dosya üzerinden sınıflandırmak, delil omurgası ise tapu ve kadastro kayıtları, malik plan değişikliği talebi, önceki ve yeni plan paftaları ile notları, belediye ve meclis kararları, değerleme raporları, komisyon tutanağı, ilan ve tebligat, ödeme-eminat belgeleri, yapılaşma hesabı ile İmar Planı Değişikliğinde Değer Artış Payı konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Değerleme raporuna itiraz, payın kesinleşmesi ve ödeme takvimi ile plan ve tahakkuk işlemlerine karşı dava süreleri ayrı ayrı tebliğ veya ilan tarihinden izlenmelidir. Kapsam dışılığın veya muafiyetin tespiti, değerlemenin yenilenmesi, payın düzeltilmesi veya iptali, yürütmenin durdurulması ve yersiz ödemenin iadesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; plan değişikliğinin sağladığı gerçek değer artışını incelemeden emsal satış değerini doğrudan pay matrahı kabul etmek veya plan işlemiyle tahakkuku tek işlem saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — imar planı artış payı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından malik talebiyle yapılan belirli imar planı değişikliklerinden doğan taşınmaz değer artışı, kanun ve ikincil düzenlemedeki kapsam, değerleme ve kesinleşme usulüne göre kamuya değer artış payı olarak aktarılabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — imar planı artış payı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her plan değişikliği değer artış payına tabi değildir; değişikliğin idare veya malik kaynaklı olması, plan kademesi, ada-parsel kapsamı, kamu yatırımı, kullanım kararı, muafiyet ve önceki haklar ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — imar planı artış payı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 3194 Sayılı İmar Kanunu — Ek m.8 ve ilgili plan hükümleri
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.7, 10, 11 ve 27
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.35, 73 ve 125
• Danıştay Karar Arama