Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi

Kapsam

Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi yönünden başvuru yollarının tüketilmesi, nihai karar ve tebliğ, başvuru süresi, kabul edilebilirlik, ihlal iddiasının temellendirilmesi, giderim ve varsa istisnai geçici tedbir koşulları birlikte ele alınır. Türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, yabancı hukukun uygulanmasında kamu düzeni müdahalesi konusunda 17 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Başvurunun Konusu ve Korunan Temel Hak

İncelemenin ilk ölçütü “türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır” kuralıdır. Yabancı düzenlemenin Türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli değildir; uygulanacak kural, somut sonuç, temel hak etkisi ve Türk hukukunun yerine geçme ölçüsü gerekçelendirilmelidir. Ayrıca “yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun: m.2, 5, 7 ve 24

Yabancı hukukun uygulanmasında kamu düzeni müdahalesi kapsamında m.2, 5, 7 ve 24 hükümleri yabancı hukukun tespiti, kamu düzeni ve hukuk seçimi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.33, 190 ve 266-293

Yabancı hukukun uygulanmasında kamu düzeni müdahalesi kapsamında m.33, 190 ve 266-293 hükümleri hukukun uygulanması, ispat ve uzman incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36 ve 90

Yabancı hukukun uygulanmasında kamu düzeni müdahalesi kapsamında m.36 ve 90 hükümleri adil yargılanma ve milletlerarası hukuk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kabul Edilebilirlik ve İhlal Ölçütleri

Türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Yabancı düzenlemenin Türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli değildir; uygulanacak kural, somut sonuç, temel hak etkisi ve Türk hukukunun yerine geçme ölçüsü gerekçelendirilmelidir.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden yabancı düzenlemenin Türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli değildir; uygulanacak kural, somut sonuç, temel hak etkisi ve Türk hukukunun yerine geçme ölçüsü gerekçelendirilmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi yönünden yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar üzerinden sınanır. Başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Nihai Karar, Mağduriyet ve Başvuru Ekleri

Yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu.

Bu delil öncelikle “türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar.

“Resmî Gazete yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi yönünden tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar” kaydı, “yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Başvuru Yollarının Tüketilmesi ve Form Usulü

Kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak.

Bu aşamada yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu ile ileri sürülen temel hak ihlali arasındaki bağ kurulmalıdır. “Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak” adımından sonra form, ekler, gönderim ve özel süre kaydı ayrı tutulmalıdır.

Olağan ve etkili başvuru yollarının tüketilmesi, nihai kararın belirlenmesi ve tebliğden başlayan özel sürenin belgelenmesi.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden olağan ve etkili başvuru yollarının tüketilmesi, nihai kararın belirlenmesi ve tebliğden başlayan özel sürenin belgelenmesi” işlemi yürütülürken yetki, süre, kabul edilebilirlik ve esas incelemesi birbirine karıştırılmaz. Eksik bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi, bu başvurunun kabul edilebilirlik koşulları ve esas yönünden incelenmesi talebinin incelenmesini engelleyebilir.

Başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi.

“Resmî Gazete yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi yönünden başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi” işlemi, bireysel başvurunun ayrı bir kabul edilebilirlik aşamasıdır. Tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar dosyaya alınmalı; olağan yolların tüketildiği, nihai karar ve kişisel-güncel mağduriyet gösterilmelidir.

Nihai Karar, Tebliğ ve Başvuru Süresi

Yabancı hukukun içeriğine ilişkin belge sunma, bilirkişi, istinaf ve temyiz süreleri usul takviminde korunmalı; kamu düzeni itirazı mümkün olan en erken aşamada somutlaştırılmalıdır.

“Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden yabancı hukukun içeriğine ilişkin belge sunma, bilirkişi, istinaf ve temyiz süreleri usul takviminde korunmalı; kamu düzeni itirazı mümkün olan en erken aşamada somutlaştırılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İhlal Tespiti, Giderim ve İstisnai Tedbir

Yabancı hukukun uygulanması veya kamu düzeni nedeniyle ilgili hükmünün dışlanması, Türk hukukunun gerekli ölçüde uygulanması, tespit, ifa ve kanun yolu.

“Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden yabancı hukukun uygulanması veya kamu düzeni nedeniyle ilgili hükmünün dışlanması, Türk hukukunun gerekli ölçüde uygulanması, tespit, ifa ve kanun yolu” sonucu isteniyorsa kişisel ve güncel mağduriyet ile ihlal arasındaki bağ açıkça gösterilmelidir. Dayanak belge yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu, temel ölçüt ise “türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır” olacaktır.

Bu Başvurunun Kabul Edilebilirlik Koşulları ve Esas Yönünden İncelenmesi.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden bu başvurunun kabul edilebilirlik koşulları ve esas yönünden incelenmesi” isteminin başvuru formundaki olay ve hak şikâyetiyle uyumu açıklanmalıdır. Bu başvuru bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi bulunmadığında giderim talebi varsayımla genişletilmemelidir.

İhlal tespit edilirse ihlalin niteliğine uygun yeniden yargılama, tazminat veya diğer giderimin uygulanması.

“Resmî Gazete yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi yönünden ihlal tespit edilirse ihlalin niteliğine uygun yeniden yargılama, tazminat veya diğer giderimin uygulanması” istemi, “yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü ve tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar ile ilişkilendirilmelidir. Kabul edilebilirlik, ihlal tespiti ve giderim sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Yabancı Hukukun Düzeni Müdahalesi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu başvuru bakımından türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Anayasa Mahkemesi — Yabancı Hukukun Düzeni Müdahalesi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu başvuru içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; yabancı düzenlemenin türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli değildir; uygulanacak kural, somut sonuç, temel hak etkisi ve türk hukukunun yerine geçme ölçüsü gerekçelendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Yabancı Hukukun Düzeni Müdahalesi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu başvuru için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kabul Edilemezlik ve Temellendirme Riskleri

Kamu düzenini bütün yabancı hukuku devre dışı bırakan genel bir istisna gibi kullanmak veya resmi yabancı hukuk metnini dosyaya sunmamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları yönünden kamu düzenini bütün yabancı hukuku devre dışı bırakan genel bir istisna gibi kullanmak veya resmi yabancı hukuk metnini dosyaya sunmamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu delili ve “Türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Anayasa Mahkemesi yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse bu başvurunun kabul edilebilirlik koşulları ve esas yönünden incelenmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi aşamasında tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu
• Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi
• tüketilen başvuru yollarındaki dilekçeler, esaslı iddia ve itirazlar ile bunlara verilen gerekçeli kararlar

• kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak
• olağan ve etkili başvuru yollarının tüketilmesi, nihai kararın belirlenmesi ve tebliğden başlayan özel sürenin belgelenmesi
• başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi

• Süre çizelgesinde Yabancı hukukun içeriğine ilişkin belge sunma, bilirkişi, istinaf ve temyiz süreleri usul takviminde korunmalı; kamu düzeni itirazı mümkün olan en erken aşamada somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak; olağan ve etkili başvuru yollarının tüketilmesi, nihai kararın belirlenmesi ve tebliğden başlayan özel sürenin belgelenmesi; başvuru formunda her ihlal iddiasının olay, hak, tüketilen yol, kişisel ve güncel mağduriyet ile açıkça ilişkilendirilmesi. Başvuru yollarının tüketilmesi, nihai karar, tebliğ, özel süre, form ve eklerin eksiksizliği ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Yabancı hukukun uygulanmasında kamu düzeni müdahalesi bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Yabancı hukukun içeriğine ilişkin belge sunma, bilirkişi, istinaf ve temyiz süreleri usul takviminde korunmalı; kamu düzeni itirazı mümkün olan en erken aşamada somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yabancı hukukun uygulanması veya kamu düzeni nedeniyle ilgili hükmünün dışlanması, Türk hukukunun gerekli ölçüde uygulanması, tespit, ifa ve kanun yolu hangi delillere dayanmalıdır?

Yabancı hukukun uygulanması veya kamu düzeni nedeniyle ilgili hükmünün dışlanması, Türk hukukunun gerekli ölçüde uygulanması, tespit, ifa ve kanun yolu, bu başvurunun kabul edilebilirlik koşulları ve esas yönünden incelenmesi, ihlal tespit edilirse ihlalin niteliğine uygun yeniden yargılama, tazminat veya diğer giderimin uygulanması kabul edilebilirlik, ihlal ve giderim katmanlarına ayrılmalıdır. Kişisel mağduriyet ve uygun giderim bağı başvuru formunda açıkça kurulmalıdır.

Sonuç

Bu başvuru bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği kanunlar ihtilafı kuralıyla yetkili hukuku belirleyip yabancı kuralın somut sonucunu Türk kamu düzeni değeriyle madde madde karşılaştırmak, delil omurgası ise yabancılık unsurunu gösteren nüfus, yerleşim, sözleşme ve sicil belgeleri, hukuk seçimi kaydı, yabancı mevzuatın resmi metni ve tercümesi, uzman görüşü, emsal kararlar, tarafların temel hak ve sonuç tablosu ile Yabancı Hukukun Uygulanmasında Kamu Düzeni Müdahalesi bakımından olağan başvuru yollarında verilen nihai kararın tam metni ve usulüne uygun tebliğ belgesi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Yabancı hukukun içeriğine ilişkin belge sunma, bilirkişi, istinaf ve temyiz süreleri usul takviminde korunmalı; kamu düzeni itirazı mümkün olan en erken aşamada somutlaştırılmalıdır. Yabancı hukukun uygulanması veya kamu düzeni nedeniyle ilgili hükmünün dışlanması, Türk hukukunun gerekli ölçüde uygulanması, tespit, ifa ve kanun yolu talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; kamu düzenini bütün yabancı hukuku devre dışı bırakan genel bir istisna gibi kullanmak veya resmi yabancı hukuk metnini dosyaya sunmamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — yabancı hukukun düzeni müdahalesi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu başvuru bakımından türk kanunlar ihtilafı kurallarının gösterdiği yabancı hukuk uygulanırken somut sonucunun türk kamu düzenine açıkça aykırı olması halinde ilgili hüküm uygulanmayabilir; müdahale dar ve sonuç odaklı kurulmalıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Anayasa Mahkemesi — yabancı hukukun düzeni müdahalesi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu başvuru içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; yabancı düzenlemenin türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli değildir; uygulanacak kural, somut sonuç, temel hak etkisi ve türk hukukunun yerine geçme ölçüsü gerekçelendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — yabancı hukukun düzeni müdahalesi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu başvuru için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m.2, 5, 7 ve 24
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.33, 190 ve 266-293
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36 ve 90
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru