İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi

Kapsam

İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. İptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, idari yargıda duruşma talebi ve duruşmanın yenilenmesi konusunda 14 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “iptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir” kuralıdır. Duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler. Ayrıca “dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.16-21 ve 45-49

İdari yargıda duruşma talebi ve duruşmanın yenilenmesi kapsamında m.16-21 ve 45-49 hükümleri duruşma, inceleme ve kanun yolları bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36 ve 125

İdari yargıda duruşma talebi ve duruşmanın yenilenmesi kapsamında m.36 ve 125 hükümleri adil yargılanma ve idarenin yargısal denetimi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.27 ve 30

İdari yargıda duruşma talebi ve duruşmanın yenilenmesi kapsamında m.27 ve 30 hükümleri hukuki dinlenilme ve usul ekonomisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

İptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden iptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve duruşma talebini dilekçe aşamasından sonra gerekçesiz bırakmak veya duruşmayı idari yargıda tanıkla ispatın otomatik yolu saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler.

Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler. Bu ölçüt özellikle bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu üzerinden sınanır. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi yönünden dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” kaydı, “Duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

Bu delil öncelikle “dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Dava türü, güncel parasal eşik ve dosyanın bulunduğu yargı aşamasına göre duruşmanın zorunlu, talebe bağlı veya takdire bağlı olup olmadığını belirlemek.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden dava türü, güncel parasal eşik ve dosyanın bulunduğu yargı aşamasına göre duruşmanın zorunlu, talebe bağlı veya takdire bağlı olup olmadığını belirlemek” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları, duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

Bu aşamada zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Resmî Gazete idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Duruşma talebi dava veya savunma dilekçeleriyle yapılmalı; davetiye, mazeret ve kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden itibaren ayrı ayrı izlenmelidir.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden duruşma talebi dava veya savunma dilekçeleriyle yapılmalı; davetiye, mazeret ve kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden itibaren ayrı ayrı izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” istemi, “Duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler” koşuluyla ve bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, temel ölçüt ise “dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay — İdari Yargıda Duruşmanın Yenilenmesi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından iptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — İdari Yargıda Duruşmanın Yenilenmesi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İdari Yargıda Duruşmanın Yenilenmesi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Duruşma talebini dilekçe aşamasından sonra gerekçesiz bırakmak veya duruşmayı idari yargıda tanıkla ispatın otomatik yolu saymak.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları yönünden duruşma talebini dilekçe aşamasından sonra gerekçesiz bırakmak veya duruşmayı idari yargıda tanıkla ispatın otomatik yolu saymak” riski gerçekleşirse duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Danıştay idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması aşamasında bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları delili ve “dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları
• İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• dava türü, güncel parasal eşik ve dosyanın bulunduğu yargı aşamasına göre duruşmanın zorunlu, talebe bağlı veya takdire bağlı olup olmadığını belirlemek
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Duruşma talebi dava veya savunma dilekçeleriyle yapılmalı; davetiye, mazeret ve kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden itibaren ayrı ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdari yargıda duruşma talebi ve duruşmanın yenilenmesi bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Dava türü, güncel parasal eşik ve dosyanın bulunduğu yargı aşamasına göre duruşmanın zorunlu, talebe bağlı veya takdire bağlı olup olmadığını belirlemek; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Duruşma talebi dava veya savunma dilekçeleriyle yapılmalı; davetiye, mazeret ve kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden itibaren ayrı ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. İptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir.

Dosyanın ilk önceliği dava türü, güncel parasal eşik ve dosyanın bulunduğu yargı aşamasına göre duruşmanın zorunlu, talebe bağlı veya takdire bağlı olup olmadığını belirlemek, delil omurgası ise dava ve savunma dilekçeleri, duruşma talebi, tebligatlar, ara kararlar, dosya işlem çizelgesi, heyet değişikliği kayıtları, duruşma tutanağı, açıklanması istenen teknik belgeler, keşif ve bilirkişi raporları ile İdari Yargıda Duruşma Talebi ve Duruşmanın Yenilenmesi konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Duruşma talebi dava veya savunma dilekçeleriyle yapılmalı; davetiye, mazeret ve kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden itibaren ayrı ayrı izlenmelidir. Duruşma yapılması, heyet değişikliği sonrası duruşmanın yenilenmesi, teknik açıklama ve bilirkişi incelemesi, eksik incelemeli kararın kaldırılması ve yargılama giderleri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; duruşma talebini dilekçe aşamasından sonra gerekçesiz bırakmak veya duruşmayı idari yargıda tanıkla ispatın otomatik yolu saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay — idari yargıda duruşmanın yenilenmesi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından iptal ve tam yargı davalarında kanundaki koşullara göre tarafların talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden duruşma yapılabilir; duruşma talebi dilekçe aşamasında açıkça ileri sürülmeli ve heyet değişirse yenilenme koşulları değerlendirilmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — idari yargıda duruşmanın yenilenmesi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; duruşma yapılması tanık dinleneceği veya her delilin sözlü sunulacağı anlamına gelmez; idari yargının yazılılık ilkesi, dava türü, parasal eşik, dosyanın aydınlanma ihtiyacı ve kanun yolu aşaması sonucu belirler savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — idari yargıda duruşmanın yenilenmesi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.16-21 ve 45-49
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36 ve 125
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.27 ve 30
• Danıştay Karar Arama