İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru

Kapsam

İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. İdari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, idari eylemden doğan tam yargı davasında ön başvuru konusunda 8 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “idari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır” kuralıdır. İdari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır. Ayrıca “olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7, 12-13 ve 28

İdari eylemden doğan tam yargı davasında ön başvuru kapsamında m.2, 7, 12-13 ve 28 hükümleri tam yargı, ön başvuru ve icra bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.40, 125 ve 129

İdari eylemden doğan tam yargı davasında ön başvuru kapsamında m.40, 125 ve 129 hükümleri etkili başvuru ve idarenin sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 266-293

İdari eylemden doğan tam yargı davasında ön başvuru kapsamında m.190, 199 ve 266-293 hükümleri zarar ispatı ve bilirkişi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

İdari Eylem Nedeniyle Hakkı İhlal Edilen Kişi, Dava Açmadan Önce Kanundaki Süre İçinde İlgili İdareye Başvurarak Zararın Giderilmesini İstemeli; Ret veya Zımni Ret Üzerine Tam Yargı Davası Açmalıdır.

Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden idari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır. Bu ölçüt özellikle olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri üzerinden sınanır. Zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, zorunlu ön başvuruyu yalnız bilgi edinme dilekçesiyle yapılmış saymak veya talep miktarı ve zarar kalemlerini belirsiz bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İdari İşlem ile İdari Eylem Aynı Başvuru Rejimine Tabi Değildir; Zararın ve Fail İdarenin Öğrenilmesi, Devam Eden Eylem ve Görevli Yargı Yeri Somut Olayda Ayrılmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden idari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Olay ve Müdahale Tutanakları, Sağlık ve Zarar Belgeleri, İdareye Başvuru ve Teslim Kaydı, Açık veya Zımni Ret, Hizmet Kayıtları, Uzman Raporu, Ödeme ve Kazanç Kaybı Belgeleri Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi yönünden olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Olay ve Müdahale Tutanakları, Sağlık ve Zarar Belgeleri, İdareye Başvuru ve Teslim Kaydı, Açık veya Zımni Ret, Hizmet Kayıtları, Uzman Raporu, Ödeme ve Kazanç Kaybı Belgeleri.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri” kaydı, “İdari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Konusu İşlemin Tam Metni, Tebliğ Evrakı, İşlem Dosyası ve Dayanak İnceleme veya Denetim Raporu.

Bu delil öncelikle “idari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

“Resmî Gazete idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Zarara Yol Açan Olgunun İşlem Mi Eylem Mi Olduğunu ve Öğrenme Tarihini Belirleyip Doğru İdareye Açık Tazmin Talebi Yöneltmek.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Kesin ve Yürütülmesi Zorunlu İşlemin, Tebliğ Tarihinin, Zorunlu İdari Başvurunun ve Görevli İdari veya Vergi Yargı Yerinin Doğrulanması.

Bu aşamada bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

İşlemin Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Unsurları ile Maddi Olay ve Teknik Veriler Arasındaki Bağın İncelenmesi.

“Resmî Gazete idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

İdari Eylemin Öğrenilmesinden İtibaren Bir Yıl ve Her Halde Eylemden İtibaren Beş Yıl İçinde Ön Başvuru Yapılmalı; Ret Sonrası Dava Süresi Ayrıca Korunmalıdır.

Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden idari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde ön başvuru yapılmalı; ret sonrası dava süresi ayrıca korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Maddi ve Manevi Zararın Olay Tarihinden veya İdare Temerrüdünden İtibaren Faiziyle Tazmini.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden maddi ve manevi zararın olay tarihinden veya idare temerrüdünden itibaren faiziyle tazmini” istemi, “İdari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır” koşuluyla ve olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Konusu İşlemin Hukuka Aykırı Kısmının İptali ve Gerekli İse Sonuçlarının İdarece Giderilmesi.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, temel ölçüt ise “idari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır” olacaktır.

Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar ile Açık Hukuka Aykırılık Birlikte Gösterilebiliyorsa Yürütmenin Durdurulması.

“Resmî Gazete idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay — İdari Eylemden Ön Başvuru Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından idari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — İdari Eylemden Ön Başvuru Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylemden ön başvuru emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; idari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İdari Eylemden Ön Başvuru Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Zorunlu Ön Başvuruyu Yalnız Bilgi Edinme Dilekçesiyle Yapılmış Saymak veya Talep Miktarı ve Zarar Kalemlerini Belirsiz Bırakmak.

“Danıştay idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları yönünden zorunlu ön başvuruyu yalnız bilgi edinme dilekçesiyle yapılmış saymak veya talep miktarı ve zarar kalemlerini belirsiz bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek aşamasında olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay idari eylemden ön başvuru emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu delili ve “İdari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri
• İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde İdari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde ön başvuru yapılmalı; ret sonrası dava süresi ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

İdari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde ön başvuru yapılmalı; ret sonrası dava süresi ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Maddi ve Manevi Zararın Olay Tarihinden veya İdare Temerrüdünden İtibaren Faiziyle Tazmini İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Maddi ve manevi zararın olay tarihinden veya idare temerrüdünden itibaren faiziyle tazmini, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. İdari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği zarara yol açan olgunun işlem mi eylem mi olduğunu ve öğrenme tarihini belirleyip doğru idareye açık tazmin talebi yöneltmek, delil omurgası ise olay ve müdahale tutanakları, sağlık ve zarar belgeleri, idareye başvuru ve teslim kaydı, açık veya zımni ret, hizmet kayıtları, uzman raporu, ödeme ve kazanç kaybı belgeleri ile İdari Eylemden Doğan Tam Yargı Davasında Ön Başvuru konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İdari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde ön başvuru yapılmalı; ret sonrası dava süresi ayrıca korunmalıdır. Maddi ve manevi zararın olay tarihinden veya idare temerrüdünden itibaren faiziyle tazmini talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; zorunlu ön başvuruyu yalnız bilgi edinme dilekçesiyle yapılmış saymak veya talep miktarı ve zarar kalemlerini belirsiz bırakmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay — idari eylemden ön başvuru resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından idari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, dava açmadan önce kanundaki süre içinde ilgili idareye başvurarak zararın giderilmesini istemeli; ret veya zımni ret üzerine tam yargı davası açmalıdır. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — idari eylemden ön başvuru emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; idari işlem ile idari eylem aynı başvuru rejimine tabi değildir; zararın ve fail idarenin öğrenilmesi, devam eden eylem ve görevli yargı yeri somut olayda ayrılmalıdır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — idari eylemden ön başvuru yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7, 12-13 ve 28
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.40, 125 ve 129
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 266-293
• Danıştay Karar Arama