Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası

Kapsam

Taraflar, mevcut ve müstakbel borç, taşınır varlık, işletmenin bütünü, alacak rehni, sözleşme, TARES, aleniyet, derece, değer tespiti, temerrüt, mülkiyet devri ve terkin incelenir. 6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “6750 sayılı kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin rehinli taşınır siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir” kuralıdır. Rehin konusu varlık tür, ayırt edici özellik ve miktarla belirlenmeli; borç, azami miktar, derece sistemi ve tescil bilgileri sözleşmeyle sicilde uyumlu olmalıdır. Ayrıca “her taşınır veya hak 6750 sayılı kanuna tabi değildir; mevduat, araç, gemi, hava aracı ve diğer özel sicilli teminatlar kendi rejimlerinde kalabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6750 Sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu: m.11/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Aynı taşınır varlık üzerinde derece sırası belirtilmeksizin birden fazla rehin hakkı tesis edilmesi hâlinde alacaklıların öncelik hakkı, rehnin kurulma anına göre belirlenir.” — Alıntının yeri: Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.11/1, ilk cümle

Bu alıntı, TBMM, 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu kabul metni, m.11/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası kapsamında m.11/1 hükümleri kuruluş, öncelik, temerrüt ve terkin bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.939-953

Ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası kapsamında m.939-953 hükümleri taşınır rehni genel hükümleri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.145-153

Ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası kapsamında m.145-153 hükümleri rehinin paraya çevrilmesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Kübra Yıldız: Ticari İşlemlerde Taşınır Rehinleri Arasında Sıra

Öncelik, sözleşmede derece belirtilip belirtilmediğine göre sabit derece veya kuruluş zamanı esasına bağlanır; boşalan dereceye ilerleme ve getiriler ayrıca incelenir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“6750 sayılı Kanunda hem sabit derece sistemi hem de ilerleme sistemine yer verildiği görülmektedir.” — Alıntının yeri: Öz

Ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası konusunda yararlanılan eser: Kübra Yıldız, “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehinleri Arasında Sıra”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2022, C. 71, S. 1, s. 129-166. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Rehin sözleşmesi ve TARES tescili, varlık tanımı, derece ve tescil zamanı birlikte incelenir. Uyuşmazlık ticari nitelikteyse görev asliye ticaret mahkemesindedir; para alacağı veya tazminat isteminden önce dava şartı arabuluculuk gerekir. Salt sicil kaydının düzeltilmesi, rehnin paraya çevrilmesi ve sıra cetveline itiraz yolları aynı usule tabi değildir; özel süreler tebliğ ve satış dosyasından hesaplanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

6750 Sayılı Kanun Kapsamındaki Teslimsiz Rehin, Geçerli Sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline Tesciliyle Kurulur; Öncelik Derece Sistemi Seçimine ve Tescil Anına Göre Belirlenir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden 6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir. Bu ölçüt özellikle rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları üzerinden sınanır. Taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, özel sicile tabi varlığı 6750 sayılı Kanun kapsamında TARES'e kaydetmenin tek başına geçerli rehin doğuracağını varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Rehin Konusu Varlık Tür, Ayırt Edici Özellik ve Miktarla Belirlenmeli; Borç, Azami Miktar, Derece Sistemi ve Tescil Bilgileri Sözleşmeyle Sicilde Uyumlu Olmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için TARES tescil ve sorgu belgesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin konusu varlık tür, ayırt edici özellik ve miktarla belirlenmeli; borç, azami miktar, derece sistemi ve tescil bilgileri sözleşmeyle sicilde uyumlu olmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Her Taşınır veya Hak 6750 Sayılı Kanuna Tabi Değildir; Mevduat, Araç, Gemi, Hava Aracı ve Diğer Özel Sicilli Teminatlar Kendi Rejimlerinde Kalabilir.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden her taşınır veya hak 6750 sayılı Kanuna tabi değildir; mevduat, araç, gemi, hava aracı ve diğer özel sicilli teminatlar kendi rejimlerinde kalabilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok rehin konusu varlığın envanter kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir. Bu ölçüt özellikle borç sözleşmesi ile ödeme planı üzerinden sınanır. Sözleşmenin TARES üzerinden tescili tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Rehin Sözleşmesi ve Güvenli İmza Kayıtları.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları” kaydı, “6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

TARES Tescil ve Sorgu Belgesi.

Bu delil öncelikle “rehin konusu varlık tür, ayırt edici özellik ve miktarla belirlenmeli; borç, azami miktar, derece sistemi ve tescil bilgileri sözleşmeyle sicilde uyumlu olmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden TARES tescil ve sorgu belgesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Rehin Konusu Varlığın Envanter Kayıtları.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin konusu varlığın envanter kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken rehin konusu varlığın envanter kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Borç Sözleşmesi ile Ödeme Planı.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden borç sözleşmesi ile ödeme planı” kaydı, “somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Değer Tespit Raporu ve Temerrüt Bildirimi.

Bu delil öncelikle “6750 sayılı kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin rehinli taşınır siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden değer tespit raporu ve temerrüt bildirimi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Taraf ve Borcun Kanun Kapsamına Girdiğinin Denetlenmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları dosyaya alınmalı ve rehin hakkının ve önceliğinin tespiti ile temerrüt sonrası kanuni tahsil yolunun uygulanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Rehin Konusunun Ayırt Edici Biçimde Tanımlanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; TARES tescil ve sorgu belgesi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin konusunun ayırt edici biçimde tanımlanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Derece Sistemi ile Öncelik Tercihlerinin Yazılması.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden derece sistemi ile öncelik tercihlerinin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik rehin konusu varlığın envanter kayıtları, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sözleşmenin TARES Üzerinden Tescili.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden sözleşmenin TARES üzerinden tescili” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Borç sözleşmesi ile ödeme planı dosyaya alınmalı ve rehin hakkının ve önceliğinin tespiti ile temerrüt sonrası kanuni tahsil yolunun uygulanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Temerrüt Sonrası Değer Tespiti ve Kanuni Yolların İşletilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; değer tespit raporu ve temerrüt bildirimi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden temerrüt sonrası değer tespiti ve kanuni yolların işletilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Rehin Tescil, Değişiklik ve Terkin İşlemleri Borcun ve Varlığın Durumuna Göre Gecikmeden Yapılmalı; Temerrüt Sonrası Bildirim ve İtiraz Süreleri İlgili Yönetmelikten Doğrulanmalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin tescil, değişiklik ve terkin işlemleri borcun ve varlığın durumuna göre gecikmeden yapılmalı; temerrüt sonrası bildirim ve itiraz süreleri ilgili yönetmelikten doğrulanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Rehin konusunun ayırt edici biçimde tanımlanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Rehin Hakkının ve Önceliğinin Tespiti ile Temerrüt Sonrası Kanuni Tahsil Yolunun Uygulanması.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden rehin hakkının ve önceliğinin tespiti ile temerrüt sonrası kanuni tahsil yolunun uygulanması” talebi, “6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir” koşuluyla ve rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil TARES tescil ve sorgu belgesi, temel ölçüt ise “rehin konusu varlık tür, ayırt edici özellik ve miktarla belirlenmeli; borç, azami miktar, derece sistemi ve tescil bilgileri sözleşmeyle sicilde uyumlu olmalıdır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Rehin konusu varlığın envanter kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/735, K. 2020/445, 23.06.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Ticari işletme rehni de diğer rehin hakları gibi rehinli alacaklıya ticari işletme veya belirli unsurlarına başvurarak alacağını öncelikle elde etme imkânı sağlayan” — Alıntının yeri: Gerekçe, § 16; ticari işletme rehninin ayni hak ve öncelik etkisi paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Ticari işlemlerde taşınır rehni ve öncelik sırası bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Sicilli ticari işletme rehni, rehinli alacaklıya işletme veya belirli unsurlarından öncelikle tatmin yetkisi verir; hacizde rehin hakkı istihkak davasıyla ileri sürülebilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Ticari işletme rehni kapsamındaki malların başka alacaklılarca haczi ve rehinli üçüncü kişinin istihkak davası açabilmesi incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Somut rehin, 6750 sayılı Kanundan önceki 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu döneminde kurulmuştur; güncel derece/sabit derece sistemi ve TARES kayıt önceliği ayrıca incelenmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Özel Sicile Tabi Varlığı 6750 Sayılı Kanun Kapsamında TARES'e Kaydetmenin Tek Başına Geçerli Rehin Doğuracağını Varsaymak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden özel sicile tabi varlığı 6750 sayılı Kanun kapsamında TARES'e kaydetmenin tek başına geçerli rehin doğuracağını varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi aşamasında rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, TARES tescil ve sorgu belgesi delili ve “Rehin konusu varlık tür, ayırt edici özellik ve miktarla belirlenmeli; borç, azami miktar, derece sistemi ve tescil bilgileri sözleşmeyle sicilde uyumlu olmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Sözleşmenin TARES üzerinden tescili aşamasında borç sözleşmesi ile ödeme planı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/735, K. 2020/445 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, değer tespit raporu ve temerrüt bildirimi delili ve “6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları
• TARES tescil ve sorgu belgesi
• rehin konusu varlığın envanter kayıtları
• borç sözleşmesi ile ödeme planı
• değer tespit raporu ve temerrüt bildirimi

• taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi
• rehin konusunun ayırt edici biçimde tanımlanması
• derece sistemi ile öncelik tercihlerinin yazılması
• sözleşmenin TARES üzerinden tescili
• temerrüt sonrası değer tespiti ve kanuni yolların işletilmesi

• Süre çizelgesinde Rehin tescil, değişiklik ve terkin işlemleri borcun ve varlığın durumuna göre gecikmeden yapılmalı; temerrüt sonrası bildirim ve itiraz süreleri ilgili yönetmelikten doğrulanmalıdır. Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Makine, Stok, Alacak veya Fikri Hak Üzerinde Teslimsiz Rehin Nasıl Kurulur ve Aynı Varlıktaki Birden Fazla Alacaklı Arasında Öncelik Hangi Kayda Göre Belirlenir?

6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Rehin Sözleşmesi ve Güvenli İmza Kayıtları ile Karşılaştırılmalıdır?

Rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları, TARES tescil ve sorgu belgesi, rehin konusu varlığın envanter kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi; rehin konusunun ayırt edici biçimde tanımlanması; derece sistemi ile öncelik tercihlerinin yazılması; sözleşmenin TARES üzerinden tescili; temerrüt sonrası değer tespiti ve kanuni yolların işletilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Öncelik Sırası Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Rehin tescil, değişiklik ve terkin işlemleri borcun ve varlığın durumuna göre gecikmeden yapılmalı; temerrüt sonrası bildirim ve itiraz süreleri ilgili yönetmelikten doğrulanmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Rehin Hakkının ve Önceliğinin Tespiti ile Temerrüt Sonrası Kanuni Tahsil Yolunun Uygulanması İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Rehin hakkının ve önceliğinin tespiti ile temerrüt sonrası kanuni tahsil yolunun uygulanması, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Makine, stok, alacak veya fikri hak üzerinde teslimsiz rehin nasıl kurulur ve aynı varlıktaki birden fazla alacaklı arasında öncelik hangi kayda göre belirlenir” sorusu, 6750 Sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. 6750 sayılı Kanun kapsamındaki teslimsiz rehin, geçerli sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline tesciliyle kurulur; öncelik derece sistemi seçimine ve tescil anına göre belirlenir.

Dosyanın ilk önceliği taraf ve borcun kanun kapsamına girdiğinin denetlenmesi, delil omurgası ise rehin sözleşmesi ve güvenli imza kayıtları ile TARES tescil ve sorgu belgesi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Rehin tescil, değişiklik ve terkin işlemleri borcun ve varlığın durumuna göre gecikmeden yapılmalı; temerrüt sonrası bildirim ve itiraz süreleri ilgili yönetmelikten doğrulanmalıdır. Rehin hakkının ve önceliğinin tespiti ile temerrüt sonrası kanuni tahsil yolunun uygulanması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; özel sicile tabi varlığı 6750 sayılı Kanun kapsamında TARES'e kaydetmenin tek başına geçerli rehin doğuracağını varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/735, K. 2020/445, 23.06.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Sicilli ticari işletme rehni, rehinli alacaklıya işletme veya belirli unsurlarından öncelikle tatmin yetkisi verir; hacizde rehin hakkı istihkak davasıyla ileri sürülebilir.
• 6750 Sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu — m.11/1
• TBMM, 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu kabul metni, m.11/1 — alıntı yeri: Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.11/1, ilk cümle
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.939-953
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.145-153
• Kübra Yıldız, “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehinleri Arasında Sıra”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2022, C. 71, S. 1, s. 129-166
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru