Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk

Kapsam

Ticari işletme bütünlüğü, devir sözleşmesi, yazılı şekil, sicil tescil ve ilanı, alacaklı bildirimi, devralanın borçları, devredenin iki yıllık sorumluluğu, muacceliyet, çalışanlar, vergi-SGK ve sözleşme geçişi ele alınır. Malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir” kuralıdır. Sözleşmede borçların devralınmadığının yazılması üçüncü kişi alacaklılara karşı TBK m.202'nin emredici sonuçlarını her durumda bertaraf etmez. Ayrıca “tek tek mal satışı veya marka-kira devri her zaman bütün ticari işletme devri değildir; ekonomik bütünlüğün ve faaliyetin devamının gerçekten geçip geçmediği incelenir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.202/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde” — Alıntının yeri: Türk Borçlar Kanunu m.202/1, başlangıç

Bu alıntı, TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.202/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk kapsamında m.202/1 hükümleri malvarlığı ve işletme devri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.11, 18, 194

Ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk kapsamında m.11, 18, 194 hükümleri ticari işletme ve devir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4857 Sayılı İş Kanunu: m.6

Ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk kapsamında m.6 hükümleri işyeri devrinde çalışan hakları bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Ahmet Baybars Özşahin: Türk Borçlar Kanunu m.202 Kapsamında Ticari İşletmenin Pasiflerinin Devrinde Müteselsil Sorumluluk Düzenlemesinin Değerlendirmesi ile Kefil ve Kefaletin Durumu

İşletme devrinde borçların devralana geçişi, alacaklılara bildirim veya ilanla sonuç doğurur; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve kefalet ayrıca incelenmelidir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“TBK m. 202’de ticari işletmenin devri açısından borcun devri zamanı, müteselsil sorumluluk ve borcun üstlenilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmektedir.” — Alıntının yeri: Öz

Ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk konusunda yararlanılan eser: Ahmet Baybars Özşahin, “Türk Borçlar Kanunu m.202 Kapsamında Ticari İşletmenin Pasiflerinin Devrinde Müteselsil Sorumluluk Düzenlemesinin Değerlendirmesi ile Kefil ve Kefaletin Durumu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 25, S. 2, s. 311-339. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Ticari işletme devrinden doğan uyuşmazlıkta görev kural olarak asliye ticaret mahkemesinde; para alacağı talebi için dava şartı arabuluculuk tamamlanmalıdır. Devir sözleşmesinin TTK m.11/3 uyarınca şekli ve tescili, TBK m.202 bildirim/ilan tarihi ve devredenin iki yıllık müteselsil sorumluluk dönemi ayrı hesaplanır. İşçi, vergi ve SGK borçlarının özel devir hükümleri genel borç rejiminden ayrı incelenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından bu doğrulama güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Malvarlığı veya İşletmenin Aktif ve Pasifleriyle Devrinde Devralan, Alacaklılara Bildirim veya İlanla Borçlardan Sorumlu Olur; Devreden De Kanundaki İki Yıllık Dönemde Müteselsilen Sorumlu Kalabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ticari işletme devir sözleşmesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Sözleşmede Borçların Devralınmadığının Yazılması Üçüncü Kişi Alacaklılara Karşı TBK m.202'nin Emredici Sonuçlarını Her Durumda Bertaraf Etmez.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden sözleşmede borçların devralınmadığının yazılması üçüncü kişi alacaklılara karşı TBK m.202'nin emredici sonuçlarını her durumda bertaraf etmez” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Tek Tek Mal Satışı veya Marka-Kira Devri Her Zaman Bütün Ticari İşletme Devri Değildir; Ekonomik Bütünlüğün ve Faaliyetin Devamının Gerçekten Geçip Geçmediği İncelenir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden tek tek mal satışı veya marka-kira devri her zaman bütün ticari işletme devri değildir; ekonomik bütünlüğün ve faaliyetin devamının gerçekten geçip geçmediği incelenir. Bu ölçüt özellikle envanter, bilanço ve borç listesi üzerinden sınanır. Borçların doğum ve muacceliyet tarihlerinin ayrılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için alacaklılara bildirim ve tebliğ belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Ticari İşletme Devir Sözleşmesi.

Bu delil öncelikle “malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden ticari işletme devir sözleşmesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Ticaret Sicili Tescil ve İlan Kayıtları.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Envanter, Bilanço ve Borç Listesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden envanter, bilanço ve borç listesi” kaydı, “Tek tek mal satışı veya marka-kira devri her zaman bütün ticari işletme devri değildir; ekonomik bütünlüğün ve faaliyetin devamının gerçekten geçip geçmediği incelenir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Alacaklılara Bildirim ve Tebliğ Belgeleri.

Bu delil öncelikle “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden alacaklılara bildirim ve tebliğ belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Faaliyetin, Çalışanların ve Müşteri Çevresinin Geçiş Kayıtları.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden faaliyetin, çalışanların ve müşteri çevresinin geçiş kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken faaliyetin, çalışanların ve müşteri çevresinin geçiş kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Devrin İşletme Bütünlüğünü Kapsayıp Kapsamadığının Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ticari işletme devir sözleşmesi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden devrin işletme bütünlüğünü kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Şekil, Tescil ve İlan Koşullarının Denetlenmesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden şekil, tescil ve ilan koşullarının denetlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Borçların Doğum ve Muacceliyet Tarihlerinin Ayrılması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden borçların doğum ve muacceliyet tarihlerinin ayrılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Envanter, bilanço ve borç listesi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

İki Yıllık Sorumluluk Süresinin Her Alacak İçin Hesaplanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; alacaklılara bildirim ve tebliğ belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden iki yıllık sorumluluk süresinin her alacak için hesaplanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Devreden, Devralan ve Özel Borçlulara Yöneltilecek Taleplerin Kurulması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden devreden, devralan ve özel borçlulara yöneltilecek taleplerin kurulması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik faaliyetin, çalışanların ve müşteri çevresinin geçiş kayıtları, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Devredenin İki Yıllık Müteselsil Sorumluluğu Muaccel Borçlarda Bildirim veya İlan; Sonradan Muaccel Olacak Borçlarda Muacceliyet Tarihinden İtibaren Hesaplanır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden devredenin iki yıllık müteselsil sorumluluğu muaccel borçlarda bildirim veya ilan; sonradan muaccel olacak borçlarda muacceliyet tarihinden itibaren hesaplanır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Devrin işletme bütünlüğünü kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru, Özel Şikayet veya İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce ve Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmi Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

İşletme Borcunun Devreden ve Devralandan Müteselsilen Tahsili.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden işletme borcunun devreden ve devralandan müteselsilen tahsili olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ticari işletme devir sözleşmesi, temel ölçüt ise “malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” talebi, “Tek tek mal satışı veya marka-kira devri her zaman bütün ticari işletme devri değildir; ekonomik bütünlüğün ve faaliyetin devamının gerçekten geçip geçmediği incelenir” koşuluyla ve envanter, bilanço ve borç listesi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2015/21315, K. 2016/10654, 27.06.2016 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Kural olarak, ihbar veya ilandan itibaren iki yıl boyunca işletmeyi ya da malvarlığını devreden devralanla birlikte müteselsil borçlu olacaktır.” — Alıntının yeri: Gerekçe; mülga BK m.179 kapsamında ihbar, ilan ve iki yıllık müteselsil sorumluluk paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Ticari işletme devrinde borçlardan sorumluluk bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde sorumluluk ihbar veya ilanla doğar; devreden, bu tarihten itibaren iki yıl devralanla birlikte müteselsilen sorumludur. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: İşletme devrinin pasif borçlara etkisi, alacaklıya ihbar veya ilan ve devreden-devralanın müteselsil sorumluluğu doğrudan değerlendirilmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Somut olay elektrik dağıtım işletmesinin kamu teşebbüsleri arasındaki devri ve SGK rücu alacağıdır; karar mülga BK m.179'u uygular, güncel karşılık TBK m.202'dir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Devir Sözleşmesindeki İç İlişki Hükmünü Alacaklıya Karşı Sorumluluğu Kaldıran Kayıt Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden devir sözleşmesindeki iç ilişki hükmünü alacaklıya karşı sorumluluğu kaldıran kayıt saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, ticari işletme devir sözleşmesi delili ve “Malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Borçların doğum ve muacceliyet tarihlerinin ayrılması aşamasında envanter, bilanço ve borç listesi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmi Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmi metin yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, alacaklılara bildirim ve tebliğ belgeleri delili ve “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2015/21315, K. 2016/10654 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ticari işletme devir sözleşmesi
• ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları
• envanter, bilanço ve borç listesi
• alacaklılara bildirim ve tebliğ belgeleri
• faaliyetin, çalışanların ve müşteri çevresinin geçiş kayıtları

• devrin işletme bütünlüğünü kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi
• şekil, tescil ve ilan koşullarının denetlenmesi
• borçların doğum ve muacceliyet tarihlerinin ayrılması
• iki yıllık sorumluluk süresinin her alacak için hesaplanması
• devreden, devralan ve özel borçlulara yöneltilecek taleplerin kurulması

• Süre çizelgesinde Devredenin iki yıllık müteselsil sorumluluğu muaccel borçlarda bildirim veya ilan; sonradan muaccel olacak borçlarda muacceliyet tarihinden itibaren hesaplanır. Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Ticari İşletmeyi Devralan Kişi Eski Borçlardan Ne Zaman Sorumlu Olur ve Devredenin Alacaklılara Karşı Sorumluluğu Hangi Tarihe Kadar Devam Eder?

Malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; ticari işletme devir sözleşmesi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Ticari İşletme Devir Sözleşmesi ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Ticari işletme devir sözleşmesi, ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları, envanter, bilanço ve borç listesi birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Devrin işletme bütünlüğünü kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi; şekil, tescil ve ilan koşullarının denetlenmesi; borçların doğum ve muacceliyet tarihlerinin ayrılması; iki yıllık sorumluluk süresinin her alacak için hesaplanması; devreden, devralan ve özel borçlulara yöneltilecek taleplerin kurulması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari İşletme Devrinde Borçlardan Sorumluluk Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Devredenin iki yıllık müteselsil sorumluluğu muaccel borçlarda bildirim veya ilan; sonradan muaccel olacak borçlarda muacceliyet tarihinden itibaren hesaplanır. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

İşletme Borcunun Devreden ve Devralandan Müteselsilen Tahsili ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

İşletme borcunun devreden ve devralandan müteselsilen tahsili, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Ticari işletmeyi devralan kişi eski borçlardan ne zaman sorumlu olur ve devredenin alacaklılara karşı sorumluluğu hangi tarihe kadar devam eder” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Malvarlığı veya işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; devreden de kanundaki iki yıllık dönemde müteselsilen sorumlu kalabilir.

Dosyanın ilk önceliği devrin işletme bütünlüğünü kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, delil omurgası ise ticari işletme devir sözleşmesi ile ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Devredenin iki yıllık müteselsil sorumluluğu muaccel borçlarda bildirim veya ilan; sonradan muaccel olacak borçlarda muacceliyet tarihinden itibaren hesaplanır. İşletme borcunun devreden ve devralandan müteselsilen tahsili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; devir sözleşmesindeki iç ilişki hükmünü alacaklıya karşı sorumluluğu kaldıran kayıt saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2015/21315, K. 2016/10654, 27.06.2016 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde sorumluluk ihbar veya ilanla doğar; devreden, bu tarihten itibaren iki yıl devralanla birlikte müteselsilen sorumludur.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.202/1
• TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.202/1 — alıntı yeri: Türk Borçlar Kanunu m.202/1, başlangıç
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.11, 18, 194
• 4857 Sayılı İş Kanunu — m.6
• Ahmet Baybars Özşahin, “Türk Borçlar Kanunu m.202 Kapsamında Ticari İşletmenin Pasiflerinin Devrinde Müteselsil Sorumluluk Düzenlemesinin Değerlendirmesi ile Kefil ve Kefaletin Durumu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 25, S. 2, s. 311-339
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru