Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci

Kapsam

Ölüm tehlikesi, son haber tarihi, bir ve beş yıllık bekleme, ilan, ilgililer, yetki, evlilik, mirasın açılması, teminat süresi, gaibin dönmesi ve vergi bildirimi ele alınır. Gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, gaiplik kararı, miras ve teminat süreci konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır” kuralıdır. Mahkeme olayın ölüm tehlikesi mi yoksa uzun haber alınamama mı olduğunu belirleyerek kanuni bekleme süresini buna göre hesaplamalı ve ilanla bilgi sahibi olanları çağırmalıdır. Ayrıca “gaiplik kararı ölüm kaydıyla aynı bütün sonuçları kendiliğinden üretmez; evlilik, miras teslimi ve teminat için özel hükümler ayrıca uygulanır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.584/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimsenin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olan kişiler, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.584/1, başlangıç

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.584/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Gaiplik kararı, miras ve teminat süreci kapsamında m.584/1 hükümleri gaiplik, evlilik ve miras bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Nüfus Hizmetleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu: m.14 ve İlgili Hükümler

Gaiplik kararı, miras ve teminat süreci kapsamında m.14 ve ilgili hükümler hükümleri gaiplik kaydının nüfusa işlenmesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu: m.9

Gaiplik kararı, miras ve teminat süreci kapsamında m.9 hükümleri gaiplik halinde beyan süresi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Kemale Leyla Aslan Bingöl: Gaipliğin Miras Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi

Gaiplik kararı geçmişe etkili miras sonuçları doğurur; kesin ölüm bilinmediğinden terekenin teslimi, gaibin veya üstün hak sahibinin dönüş riskine karşı güvenceye bağlanır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“gaibin ortaya çıkması veya kesin ölüm tarihinin belli olmasıyla hak sahiplerinin değişmesi ihtimallerini göz önünde tutarak mirasçıların ve mirasta hak sahibi olan kişilerin güvence göstermelerini” — Alıntının yeri: Tam metin, s. 324

Gaiplik kararı, miras ve teminat süreci konusunda yararlanılan eser: Kemale Leyla Aslan Bingöl, “Gaipliğin Miras Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2021, S. 48, s. 313-334. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Gaiplik, HMK m.382 kapsamındaki çekişmesiz yargı işi olarak sulh hukuk mahkemesinde; TMK m.32-33'teki yer bakımından yetki ve en az altı aylık ilan süresi gözetilerek yürütülür. Ölüm tehlikesinden bir, son haberden beş yıl geçmeden talep edilemez. Terekenin tesliminde güvence ölüm tehlikesinde beş, uzun haber alınamamadaysa on beş yıl ve her hâlde gaibin yüz yaşına kadar değerlendirilir; arabuluculuk yoktur. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından bu doğrulama güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Gaiplik, Ölümün Kesin İspatı Değil Kuvvetli Ölüm Olasılığına Dayalı Yargısal Statüdür; İlan, Bekleme Süresi ve Mirasın Teminat Karşılığı Teslimi Ayrı Aşamalardır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Mahkeme Olayın Ölüm Tehlikesi Mi Yoksa Uzun Haber Alınamama Mı Olduğunu Belirleyerek Kanuni Bekleme Süresini Buna Göre Hesaplamalı ve İlanla Bilgi Sahibi Olanları Çağırmalıdır.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden mahkeme olayın ölüm tehlikesi mi yoksa uzun haber alınamama mı olduğunu belirleyerek kanuni bekleme süresini buna göre hesaplamalı ve ilanla bilgi sahibi olanları çağırmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Gaiplik Kararı Ölüm Kaydıyla Aynı Bütün Sonuçları Kendiliğinden Üretmez; Evlilik, Miras Teslimi ve Teminat İçin Özel Hükümler Ayrıca Uygulanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden gaiplik kararı ölüm kaydıyla aynı bütün sonuçları kendiliğinden üretmez; evlilik, miras teslimi ve teminat için özel hükümler ayrıca uygulanır. Bu ölçüt özellikle arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları üzerinden sınanır. Yetkili mahkemede ilanlı başvuru tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ölüm tehlikesini gösteren olay belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Son Yerleşim Yeri ve Nüfus Kayıtları.

Bu delil öncelikle “gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Son Haber Tarihini Gösteren Yazışma ve Tanıklar.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Arama-Kurtarma, Kolluk ve Sınır Kayıtları.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları” kaydı, “Gaiplik kararı ölüm kaydıyla aynı bütün sonuçları kendiliğinden üretmez; evlilik, miras teslimi ve teminat için özel hükümler ayrıca uygulanır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Ölüm Tehlikesini Gösteren Olay Belgeleri.

Bu delil öncelikle “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden ölüm tehlikesini gösteren olay belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Mirasçılık, Tereke ve Teminat Kayıtları.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden mirasçılık, tereke ve teminat kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken mirasçılık, tereke ve teminat kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Gaiplik Sebebinin Sınıflandırılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden gaiplik sebebinin sınıflandırılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kanuni Bekleme Süresinin Hesaplanması.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden kanuni bekleme süresinin hesaplanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Yetkili Mahkemede İlanlı Başvuru.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden yetkili mahkemede ilanlı başvuru” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Gaiplik ve Gerekiyorsa Evliliğin Feshi Kararlarının Ayrılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ölüm tehlikesini gösteren olay belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden gaiplik ve gerekiyorsa evliliğin feshi kararlarının ayrılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Mirasın Teminat Karşılığı Teslimi ve İade Riskinin Yönetilmesi.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden mirasın teminat karşılığı teslimi ve iade riskinin yönetilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik mirasçılık, tereke ve teminat kayıtları, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Ölüm Tehlikesinin Üzerinden En Az Bir Yıl veya Son Haber Tarihinin Üzerinden En Az Beş Yıl Geçmeden Gaiplik İstenemez; İlan Süresi Ayrıca Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmeden gaiplik istenemez; ilan süresi ayrıca tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Gaiplik sebebinin sınıflandırılması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru, Özel Şikayet veya İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce ve Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmi Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Gaiplik Kararı Verilmesi ve Kararın Nüfus ile Miras İşlemlerinde Uygulanması.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden gaiplik kararı verilmesi ve kararın nüfus ile miras işlemlerinde uygulanması olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları, temel ölçüt ise “gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” talebi, “Gaiplik kararı ölüm kaydıyla aynı bütün sonuçları kendiliğinden üretmez; evlilik, miras teslimi ve teminat için özel hükümler ayrıca uygulanır” koşuluyla ve arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/7651, K. 2022/7777, 05.10.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“haklarında gaiplik kararı verilmesi talep edilen kişilerin hisselerinin on yıldan fazla süredir kayyım tarafından yönetildiği” — Alıntının yeri: Gerekçe; TMK m.588 koşullarının somut olaya uygulandığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Gaiplik kararı, miras ve teminat süreci bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Uzun süredir kayyımla yönetilen ve maliklerine ulaşılamayan malvarlığında TMK m.588 koşulları oluşmuşsa Hazine istemiyle gaiplik ve intikal kararı verilebilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Kimlik ve adres kaydı bulunamayan kişilerin hisselerinin on yıldan uzun süre yönetim kayyımıyla idaresi ve gaiplik kararı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar Hazine lehine TMK m.588 sürecine ilişkindir; sıradan ilgilinin TMK m.32 başvurusu, mirasçıların gaibin mirasına girmesi ve teminat süreleri yönünden komşu içtihattır.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Son Haber Alınamama ile Somut Ölüm Tehlikesini Aynı Bekleme Süresine Tabi Tutmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden son haber alınamama ile somut ölüm tehlikesini aynı bekleme süresine tabi tutmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları delili ve “Gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Yetkili mahkemede ilanlı başvuru aşamasında arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmi Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmi metin yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ölüm tehlikesini gösteren olay belgeleri delili ve “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/7651, K. 2022/7777 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları
• son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar
• arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları
• ölüm tehlikesini gösteren olay belgeleri
• mirasçılık, tereke ve teminat kayıtları

• gaiplik sebebinin sınıflandırılması
• kanuni bekleme süresinin hesaplanması
• yetkili mahkemede ilanlı başvuru
• gaiplik ve gerekiyorsa evliliğin feshi kararlarının ayrılması
• mirasın teminat karşılığı teslimi ve iade riskinin yönetilmesi

• Süre çizelgesinde Ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmeden gaiplik istenemez; ilan süresi ayrıca tamamlanmalıdır. Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Kendisinden Uzun Süredir Haber Alınamayan Kişi Hakkında Ne Zaman Gaiplik İstenir ve Mirasçılar Terekeyi Hangi Teminatla Teslim Alabilir?

Gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Son Yerleşim Yeri ve Nüfus Kayıtları ile Karşılaştırılmalıdır?

Son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları, son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar, arama-kurtarma, kolluk ve sınır kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Gaiplik sebebinin sınıflandırılması; kanuni bekleme süresinin hesaplanması; yetkili mahkemede ilanlı başvuru; gaiplik ve gerekiyorsa evliliğin feshi kararlarının ayrılması; mirasın teminat karşılığı teslimi ve iade riskinin yönetilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Gaiplik Kararı, Miras ve Teminat Süreci Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmeden gaiplik istenemez; ilan süresi ayrıca tamamlanmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Gaiplik Kararı Verilmesi ve Kararın Nüfus ile Miras İşlemlerinde Uygulanması İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Gaiplik kararı verilmesi ve kararın nüfus ile miras işlemlerinde uygulanması, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Kendisinden uzun süredir haber alınamayan kişi hakkında ne zaman gaiplik istenir ve mirasçılar terekeyi hangi teminatla teslim alabilir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Gaiplik, ölümün kesin ispatı değil kuvvetli ölüm olasılığına dayalı yargısal statüdür; ilan, bekleme süresi ve mirasın teminat karşılığı teslimi ayrı aşamalardır.

Dosyanın ilk önceliği gaiplik sebebinin sınıflandırılması, delil omurgası ise son yerleşim yeri ve nüfus kayıtları ile son haber tarihini gösteren yazışma ve tanıklar arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmeden gaiplik istenemez; ilan süresi ayrıca tamamlanmalıdır. Gaiplik kararı verilmesi ve kararın nüfus ile miras işlemlerinde uygulanması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; son haber alınamama ile somut ölüm tehlikesini aynı bekleme süresine tabi tutmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/7651, K. 2022/7777, 05.10.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Uzun süredir kayyımla yönetilen ve maliklerine ulaşılamayan malvarlığında TMK m.588 koşulları oluşmuşsa Hazine istemiyle gaiplik ve intikal kararı verilebilir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.584/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.584/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.584/1, başlangıç
• 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — m.14 ve ilgili hükümler
• 7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu — m.9
• Kemale Leyla Aslan Bingöl, “Gaipliğin Miras Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2021, S. 48, s. 313-334
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru