Arama Motorlarında Unutulma Hakkı

Kapsam

Yazı; kaynak içerik ile arama sonucunu, güncellik ve kamusal yarar ölçütlerini, arama motoruna başvuruyu, URL bazlı talebi, delili, veri koruma ve kişilik hakkı yollarını ele alır.

Kısa Cevap

Unutulma hakkı çoğu zaman kaynağın internetten silinmesi değil, kişi adıyla yapılan aramada belirli sonuçların listeden çıkarılmasıdır. İçeriğin doğruluğu, güncelliği, kişinin kamusal rolü ve kamu yararı dengelenir.

Kaynak ile Arama Sonucu Ayrımı

Haber veya karar kaynak sitede hukuka uygun biçimde kalabilirken, kişinin adı yazıldığında yıllar sonra ilk sıralarda görünmesi ayrıca ölçüsüz olabilir. Kaynağın yayından kaldırılması ve arama bağlantısının kişi adıyla ilişkisinin kesilmesi farklı taleplerdir.

Değerlendirme Ölçütleri

İçeriğin doğru olup olmadığı, olayın üzerinden geçen süre, kişinin yaşı, beraat veya borcun ödenmesi gibi sonraki gelişmeler, bilginin hassaslığı ve güncel zarar birlikte incelenir. Tek başına eski olması sonucu çıkarmaya yetmez.

Kamusal Rol ve Haber Değeri

Siyasetçi, üst düzey yönetici veya kamu güvenliğini etkileyen meslek sahibine ilişkin güncel bilgiye erişim daha güçlü korunabilir. Kişinin geçmişte kısa süreli haber konusu olması, bütün özel hayatının sınırsız süre indekslenmesini haklı kılmaz.

Doğruluk ve Bağlam

Gerçek dışı içerikte düzeltme ve kaldırma talepleri öne çıkar; başlangıçta doğru fakat eksik kalan haberde beraat, takipsizlik veya sonraki kararın eklenmesi gerekebilir. Başlık, arama kesiti ve içerik birlikte değerlendirilir.

Başvurunun Kurulması

Arama motoruna yalnız isim yazmak yerine her URL, arama sorgusu, görünen başlık ve neden ölçüsüz olduğu ayrı belirtilir. Talebin dünya çapında mı, belirli ülke uzantılarında mı ve hangi ad varyasyonlarında istendiği açıklanır.

Ret Sonrası Hukukî Yollar

Arama motorunun ret gerekçesi saklanarak kişisel veri otoritesi veya yargı yoluna başvurulabilir. Kaynak yayın ayrıca kişilik hakkını ihlal ediyorsa içerik sağlayıcıya düzeltme, cevap, kaldırma veya tazminat talebi yöneltilebilir.

Delil Planı ve İspat Yükü

Ad-soyad sorgusunu ve sonuç sırasını gösteren tarihli ekran kayıtları ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.

Ad-Soyad Sorgusunu ve Sonuç Sırasını Gösteren Tarihli Ekran Kayıtları

Ad-soyad sorgusunu ve sonuç sırasını gösteren tarihli ekran kayıtları, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.

Her sonucun tam URL'si, başlığı ve kaynak yayın tarihi ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.

Her Sonucun Tam URL'si, Başlığı ve Kaynak Yayın Tarihi

Her sonucun tam URL'si, başlığı ve kaynak yayın tarihi bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.

Bu kayıt, beraat, düzeltme, borç ödeme veya güncelliği değiştiren resmî belgeler ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.

Beraat, Düzeltme, Borç Ödeme veya Güncelliği Değiştiren Resmî Belgeler

Beraat, düzeltme, borç ödeme veya güncelliği değiştiren resmî belgeler, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ad-soyad sorgusunu ve sonuç sırasını gösteren tarihli ekran kayıtları aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.

Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar

• Ad-soyad sorgusunu ve sonuç sırasını gösteren tarihli ekran kayıtları
• Her sonucun tam URL'si, başlığı ve kaynak yayın tarihi
• Beraat, düzeltme, borç ödeme veya güncelliği değiştiren resmî belgeler

Usul ve Başvuru Sırası

İlk usul adımı “arama motorunun başvuru formunda her bağlantı için ayrı ve somut denge gerekçesi sunulur” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.

Usul Adımı: Arama Motorunun Başvuru Formunda Her Bağlantı İçin Ayrı ve Somut Denge Gerekçesi Sunulur

Bu aşamada arama motorunun başvuru formunda her bağlantı için ayrı ve somut denge gerekçesi sunulur. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.

“Arama motorunun başvuru formunda her bağlantı için ayrı ve somut denge gerekçesi sunulur” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.

Usul Adımı: Kaynak İçerik ile İndeks Talebi Ayrılarak Doğru Muhataba Doğru Giderim Yöneltilir

İkinci adımda “kaynak içerik ile indeks talebi ayrılarak doğru muhataba doğru giderim yöneltilir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.

“Kaynak içerik ile indeks talebi ayrılarak doğru muhataba doğru giderim yöneltilir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.

Uygulama Sırası

1. Arama motorunun başvuru formunda her bağlantı için ayrı ve somut denge gerekçesi sunulur.
2. Kaynak içerik ile indeks talebi ayrılarak doğru muhataba doğru giderim yöneltilir.

Süreler ve Hak Kaybı Riski

Süre Uyarısı

İlk yayın, sonraki gelişme, indeksin fark edilmesi ve başvuru-yanıt tarihleri kaydedilir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.

“İlk yayın, sonraki gelişme, indeksin fark edilmesi ve başvuru-yanıt tarihleri kaydedilir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.

Süre Uyarısı

Veri sorumlusuna başvuru ve otoriteye şikâyet süreleri yanıt veya yanıtsız kalma tarihine göre izlenir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.

“Veri sorumlusuna başvuru ve otoriteye şikâyet süreleri yanıt veya yanıtsız kalma tarihine göre izlenir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.

İleri Sürülebilecek Talepler

Kişi adıyla yapılan aramada belirli URL'lerin sonuçlardan çıkarılması ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.

Kişi Adıyla Yapılan Aramada Belirli URL'lerin Sonuçlardan Çıkarılması

Kişi adıyla yapılan aramada belirli URL'lerin sonuçlardan çıkarılması talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.

Yanlış veya güncelliğini yitirmiş kaynak içeriğin düzeltilmesi, kaldırılması ve koşulları varsa tazminat ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.

Yanlış veya Güncelliğini Yitirmiş Kaynak İçeriğin Düzeltilmesi, Kaldırılması ve Koşulları Varsa Tazminat

Yanlış veya güncelliğini yitirmiş kaynak içeriğin düzeltilmesi, kaldırılması ve koşulları varsa tazminat isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.

Bu sonuç, kişi adıyla yapılan aramada belirli URL'lerin sonuçlardan çıkarılması talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.

Talep Kontrolü

• Kişi adıyla yapılan aramada belirli URL'lerin sonuçlardan çıkarılması
• Yanlış veya güncelliğini yitirmiş kaynak içeriğin düzeltilmesi, kaldırılması ve koşulları varsa tazminat

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Sonuç Kaldırılırsa Haber İnternetten Silinir Mi?

Genellikle hayır. Belirli ad sorgusuyla bağlantı kesilir; kaynak sayfa başka yollarla erişilebilir kalabilir.

Doğru Bir Haber İçin Unutulma Hakkı Olur Mu?

Olabilir. Zaman, güncellik, hassasiyet ve kamu yararı dengesi doğru içeriğin indekslenmesini de ölçüsüz kılabilir.

Bütün Arama Sonuçlarını Tek Taleple Kaldırabilir Miyim?

Her bağlantının içeriği ve gerekçesi farklıdır; URL bazlı açıklama daha etkili ve denetlenebilirdir.

Kamu Görevlileri Bu Hakkı Kullanamaz Mı?

Kullanabilir; fakat görevle bağlantı ve güncel kamu yararı daha ağır tartılır.

Doğrulanmış Kanun Dayanağı

6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — m.7/1

“işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir” — Alıntının yeri: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.7/1, orta bölüm.

Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kabul metni, m.7/1 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Başvuruda arama sorgusu, sonuç URL'si, içeriğin tarihi, kişinin kamusal rolü, güncellik ve kamu yararı ayrı açıklanmalı; kaynak sayfadan silme ile arama sonucundan çıkarma talepleri karıştırılmamalıdır. Kanun alıntısı kabul metnindendir; güncel MBS metni ve Kurul ölçütleri yeniden denetlenmelidir.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Peri Uran Murphy: Avrupa ve Amerikan Yargı Sistemlerinin ‘unutulma Hakkı-İfade Özgürlüğü’ Çatışmasına Yaklaşımı

Unutulma hakkı otomatik içerik silme yetkisi değildir; kişinin özel hayatı ve güncelliğini yitiren veriye ilişkin menfaati, kamunun bilgi alma ve ifade özgürlüğüyle somut olayda dengelenmelidir.

“Kişinin kendisine ait bilgiyi tashih etme, silinmesini istemeyi de kapsayan unutulma hakkı, kişinin geçmişinden ibaret olmadığını ortaya koymaktadır.” — Alıntının yeri: Öz, ikinci paragrafın son cümlesi.

Künye: Peri Uran Murphy, “Avrupa ve Amerikan Yargı Sistemlerinin ‘Unutulma Hakkı-İfade Özgürlüğü’ Çatışmasına Yaklaşımı”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2024, S. 58, s. 103-146. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.

Doğrulanmış İçtihat

Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kurul, K. 2020/481, 23.06.2020

“arama motorlarından ad ve soyadı ile yapılan aramalarda kişinin kendisiyle bağlantılı sonuçlara ulaşılmamasını isteme hakkının indeksten çıkarılma talebi olarak nitelendirildiği” — Alıntının yeri: Karar sonucu, ikinci bent.

Kararın sonucu: Arama motorları veri sorumlusu kabul edildi; ilgili kişinin önce arama motoruna başvurması, ret veya cevapsızlık hâlinde Kurula şikâyet ya da doğrudan yargı yoluna gitmesi ve menfaat dengelemesi yapılması benimsendi. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.

Somut olayla benzerlik: Karar, ad-soyad aramasında çıkan sonuçların indeksten çıkarılmasını, başvuru sırasını ve temel haklar ile kamunun bilgi menfaati arasındaki denge testini doğrudan düzenler.

Kararın uygulanma sınırı: İndeksten çıkarma, kaynak internet sayfasının silinmesi anlamına gelmez; karar otomatik bir görünmezlik hakkı tanımayıp her somut olayda menfaat dengesi kurulmasını ister.

Kaynakça

• Güncel mevzuat, karar ve öğretideki görüşler somut olayın tarihi esas alınarak ayrıca doğrulanmalıdır.