Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz

Kapsam

Hizmet kusuru, sosyal risk, tehlike ve fedakarlığın denkleştirilmesi; maddi-manevi zarar, destek kaybı, iş gücü kaybı, faiz ve ıslah ele alınır. Tam yargıda zarar varsayılamaz; hukuka aykırılık, sorumluluk ilkesi, gerçek zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “tam yargıda zarar varsayılamaz; hukuka aykırılık, sorumluluk ilkesi, gerçek zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir” kuralıdır. İdari eylemden doğan zararda süresinde ön karar başvurusu yapılması dava şartı niteliğindeki usuli kapıyı oluşturur. Ayrıca “kişinin veya üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını tamamen kesebileceği gibi yalnız tazminattan indirim nedeni de olabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.13/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.” — Alıntının yeri: İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13/1, ilk cümlenin süre ve ön başvuru bölümü

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 31.08.2026 tarihinde indirilen resmî konsolide PDF, İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13/1, ilk cümlenin süre ve ön başvuru bölümü üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz kapsamında m.13/1 hükümleri tam yargı, ön başvuru ve talep artırımı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-56

Tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz kapsamında m.49-56 hükümleri zarar ve tazminat ilkeleri için karşılaştırmalı çerçeve bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.125

Tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz kapsamında m.125 hükümleri idarenin eylem ve işlemlerinden doğan sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Nazım Taha Koçak: Tam Yargı Davalarında Zararın Hesaplanmasına İlişkin İlkeler

Yazar, idari yargıda zarar, tazmin ilkeleri ve beden bütünlüğü veya ölüm zararının gerçeğe en yakın biçimde hesaplanmasını incelemektedir. Bu yaklaşım, bu idari uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Bu tür davalarda idari yargı mercileri tıpkı adli yargı mercileri gibi bazı varsayımları kabul ederek gerçeğe en yakın maddi zararı tespit ederler.” — Alıntının yeri: Öz

Tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz konusunda yararlanılan eser: Nazım Taha Koçak, “Tam Yargı Davalarında Zararın Hesaplanmasına İlişkin İlkeler”, Adalet Dergisi, 2021, S. 67, s. 325-358. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Görev idare mahkemesi, yetki İYUK m.36'ya göre belirlenir. Arabuluculuk yoktur. İdari eylemden doğan zarar için öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye ön başvuru gerekir; idari işlem kaynaklı zararda İYUK m.12 uygulanır. Zarar, hukuka aykırılık, uygun illiyet ve faiz başlangıcı ayrı gerekçelendirilmelidir.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Tam Yargıda Zarar Varsayılamaz; Hukuka Aykırılık, Sorumluluk İlkesi, Gerçek Zarar ve İlliyet Bağı Ayrı Ayrı Gerekçelendirilmelidir.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden tam yargıda zarar varsayılamaz; hukuka aykırılık, sorumluluk ilkesi, gerçek zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok idari işlem veya olay tutanakları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve hukuka aykırılık tespitini zarar ve illiyet bağının otomatik kanıtı saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İdari Eylemden Doğan Zararda Süresinde Ön Karar Başvurusu Yapılması Dava Şartı Niteliğindeki Usuli Kapıyı Oluşturur.

Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden idari eylemden doğan zararda süresinde ön karar başvurusu yapılması dava şartı niteliğindeki usuli kapıyı oluşturur. Bu ölçüt özellikle sağlık ve maluliyet kayıtları üzerinden sınanır. Uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Kişinin veya Üçüncü Kişinin Kusuru İlliyet Bağını Tamamen Kesebileceği Gibi Yalnız Tazminattan İndirim Nedeni De Olabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için gelir ve destek ilişkisi belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden kişinin veya üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını tamamen kesebileceği gibi yalnız tazminattan indirim nedeni de olabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Bu İdari Uyuşmazlık İncelemesinde Görev, Süre, İspat Yükü, Gerekçe ve Ölçülülük Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok idari işlem veya olay tutanakları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve bu idari uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

İdari İşlem veya Olay Tutanakları.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden idari işlem veya olay tutanakları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken idari işlem veya olay tutanakları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Sağlık ve Maluliyet Kayıtları.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden sağlık ve maluliyet kayıtları” kaydı, “İdari eylemden doğan zararda süresinde ön karar başvurusu yapılması dava şartı niteliğindeki usuli kapıyı oluşturur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Gelir ve Destek İlişkisi Belgeleri.

Bu delil öncelikle “kişinin veya üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını tamamen kesebileceği gibi yalnız tazminattan indirim nedeni de olabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden gelir ve destek ilişkisi belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

İşlem ve Eylem Ayrımının Yapılması.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden işlem ve eylem ayrımının yapılması” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik idari işlem veya olay tutanakları, maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Uygulanacak Sorumluluk İlkesinin Seçilmesi.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Sağlık ve maluliyet kayıtları dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Ön Başvurunun Süre ve Kapsam Denetimi.

Bu aşamada gelir ve destek ilişkisi belgeleri ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden ön başvurunun süre ve kapsam denetimi” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

İdari Eylemden Doğan Tam Yargı İsteminde İYUK m.13'teki Bir ve Beş Yıllık Süreler; İşlemden Doğan Zararda m.12 Uygulanmalıdır.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden idari eylemden doğan tam yargı isteminde İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler; işlemden doğan zararda m.12 uygulanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Bakımından Özel Başvuru veya Ön Karar Yolu Varsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.

Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme ve Elektronik Gönderim Tarihleri Ayrı Belgelerle Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Ön başvurunun süre ve kapsam denetimi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Maddi ve Manevi Tazminatın İdareden Tahsili.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. İdari işlem veya olay tutanakları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Bu İdari Uyuşmazlık Yönünden Geçici Hukuki Koruma.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma” istemi, “İdari eylemden doğan zararda süresinde ön karar başvurusu yapılması dava şartı niteliğindeki usuli kapıyı oluşturur” koşuluyla ve sağlık ve maluliyet kayıtları ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt gelir ve destek ilişkisi belgeleri, temel ölçüt ise “kişinin veya üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını tamamen kesebileceği gibi yalnız tazminattan indirim nedeni de olabilir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay 10. Daire, E. 2021/3359, K. 2025/3281, 26.06.2025 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup” — Alıntının yeri: İnceleme ve Gerekçe, tam yargı ve hizmet kusuru ilkeleri

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Tam yargı davasında zarar, illiyet ve faiz bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: İdarenin tazmin sorumluluğunda yürütülen kamu hizmetiyle zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Zarar, nedensellik ve hizmet kusurunun tam yargı davasındaki işlevini doğrudan ortaya koymaktadır.

Kararın uygulanma sınırı: Polis memuru velinin okulda silahlı saldırısı ve MEB'in de olası müşterek hizmet kusuru nedeniyle hasım alınması söz konusudur; faiz başlangıcı nihai olarak çözülmemiştir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Hukuka Aykırılık Tespitini Zarar ve İlliyet Bağının Otomatik Kanıtı Saymak.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden hukuka aykırılık tespitini zarar ve illiyet bağının otomatik kanıtı saymak” riski gerçekleşirse maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi aşamasında sağlık ve maluliyet kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, gelir ve destek ilişkisi belgeleri delili ve “Kişinin veya üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını tamamen kesebileceği gibi yalnız tazminattan indirim nedeni de olabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bu İdari Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Danıştay 10. Daire E. 2021/3359, K. 2025/3281 yönünden bu idari uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi aşamasında sağlık ve maluliyet kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• idari işlem veya olay tutanakları
• sağlık ve maluliyet kayıtları
• gelir ve destek ilişkisi belgeleri

• işlem ve eylem ayrımının yapılması
• uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi
• ön başvurunun süre ve kapsam denetimi

• Süre çizelgesinde İdari eylemden doğan tam yargı isteminde İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler; işlemden doğan zararda m.12 uygulanmalıdır. Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdarenin İşlem veya Eylemiyle Zarar Arasındaki Uygun İlliyet Nasıl Kurulur ve Tazminat Hangi Tarihteki Verilere Göre Hesaplanır?

Tam yargıda zarar varsayılamaz; hukuka aykırılık, sorumluluk ilkesi, gerçek zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; idari işlem veya olay tutanakları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında İdari İşlem veya Olay Tutanakları Neden Önemlidir?

İdari işlem veya olay tutanakları, sağlık ve maluliyet kayıtları, gelir ve destek ilişkisi belgeleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İşlem ve eylem ayrımının yapılması; uygulanacak sorumluluk ilkesinin seçilmesi; ön başvurunun süre ve kapsam denetimi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

Tam Yargı Davasında Zarar, İlliyet ve Faiz Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

İdari eylemden doğan tam yargı isteminde İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler; işlemden doğan zararda m.12 uygulanmalıdır. Bu idari uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Maddi ve Manevi Tazminatın İdareden Tahsili Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili, bu idari uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma, bu idari uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdarenin işlem veya eylemiyle zarar arasındaki uygun illiyet nasıl kurulur ve tazminat hangi tarihteki verilere göre hesaplanır” sorusu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tam yargıda zarar varsayılamaz; hukuka aykırılık, sorumluluk ilkesi, gerçek zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.

Dosyanın ilk önceliği işlem ve eylem ayrımının yapılması, delil omurgası ise idari işlem veya olay tutanakları ile sağlık ve maluliyet kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İdari eylemden doğan tam yargı isteminde İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler; işlemden doğan zararda m.12 uygulanmalıdır. Maddi ve manevi tazminatın idareden tahsili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; hukuka aykırılık tespitini zarar ve illiyet bağının otomatik kanıtı saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay 10. Daire, E. 2021/3359, K. 2025/3281, 26.06.2025 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: İdarenin tazmin sorumluluğunda yürütülen kamu hizmetiyle zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır.
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.13/1
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-56
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.125
• Nazım Taha Koçak, “Tam Yargı Davalarında Zararın Hesaplanmasına İlişkin İlkeler”, Adalet Dergisi, 2021, S. 67, s. 325-358
• Danıştay Karar Arama