Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması

Kapsam

Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hakim durumun bağlı satış yoluyla kötüye kullanılması konusunda 27 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir” kuralıdır. Birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir. Ayrıca “sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve rekabet kurumu kararları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun: m.6, 9, 16 ve 57-58

Hakim durumun bağlı satış yoluyla kötüye kullanılması kapsamında m.6, 9, 16 ve 57-58 hükümleri hâkim durum, tedbir, yaptırım ve tazminat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.54-63

Hakim durumun bağlı satış yoluyla kötüye kullanılması kapsamında m.54-63 hükümleri haksız rekabet ve piyasa davranışı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 219-222 ve 266-293

Hakim durumun bağlı satış yoluyla kötüye kullanılması kapsamında m.190, 219-222 ve 266-293 hükümleri ispat, ibraz ve uzman incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir.

Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir. Bu ölçüt özellikle sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları üzerinden sınanır. Bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, hâkim durum ve pazar kapama analizini yapmadan her paket ürünü yasak saymak veya teknik bütünlük iddiasını alternatif ve ölçülülük incelemeden nesnel gerekçe kabul etmek ihtimalini güçlendirebilir.

Birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi yönünden sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları.

“Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları” kaydı, “Hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek.

“Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları dosyaya alınmalı ve ihlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, ihlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Kuruma başvuru için deliller bozulmadan korunmalı; soruşturma savunma süreleri, bilgi istemleri, yerinde inceleme, taahhüt imkânı ve özel hukuk tazminat zamanaşımı ayrı izlenmelidir.

Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden kuruma başvuru için deliller bozulmadan korunmalı; soruşturma savunma süreleri, bilgi istemleri, yerinde inceleme, taahhüt imkânı ve özel hukuk tazminat zamanaşımı ayrı izlenmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

İhlalin Tespiti ve Sona Erdirilmesi, Bağlı Satış Koşulunun Kaldırılması, Taahhüt veya Davranışsal Tedbir.

“Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden ihlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir” talebi, “Hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir” koşuluyla ve sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Bağlayan Ürünün Bağlı Ürün Olmadan Da Edinilebilmesini Sağlayan Erişim ve Birlikte İşlerlik Yükümlülüğü.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden bağlayan ürünün bağlı ürün olmadan da edinilebilmesini sağlayan erişim ve birlikte işlerlik yükümlülüğü olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Rekabet Kurulu — Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Hâkim durum ve pazar kapama analizini yapmadan her paket ürünü yasak saymak veya teknik bütünlük iddiasını alternatif ve ölçülülük incelemeden nesnel gerekçe kabul etmek.

“Rekabet Kurulu hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları yönünden hâkim durum ve pazar kapama analizini yapmadan her paket ürünü yasak saymak veya teknik bütünlük iddiasını alternatif ve ölçülülük incelemeden nesnel gerekçe kabul etmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek aşamasında sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse ihlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları
• Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Kuruma başvuru için deliller bozulmadan korunmalı; soruşturma savunma süreleri, bilgi istemleri, yerinde inceleme, taahhüt imkânı ve özel hukuk tazminat zamanaşımı ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hakim durumun bağlı satış yoluyla kötüye kullanılması bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Kuruma başvuru için deliller bozulmadan korunmalı; soruşturma savunma süreleri, bilgi istemleri, yerinde inceleme, taahhüt imkânı ve özel hukuk tazminat zamanaşımı ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İhlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

İhlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir, bağlayan ürünün bağlı ürün olmadan da edinilebilmesini sağlayan erişim ve birlikte işlerlik yükümlülüğü somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir.

Dosyanın ilk önceliği bağlayan ve bağlı ürünleri talep, ayrı tedarik ve teknik kullanım bakımından ayırıp müşterinin asıl ürünü bağlı ürün olmadan fiilen ve ekonomik olarak edinip edinemediğini test etmek, delil omurgası ise sözleşme ve genel şartlar, ürün fiyat listeleri, tekil ve paket satış verileri, pazar payları, müşteri yazışmaları, teknik birlikte işlerlik kayıtları, rakip teklifleri, geçiş maliyetleri, fesih ve ceza koşulları, iç strateji belgeleri, ekonomik analiz ve Rekabet Kurumu kararları ile Hakim Durumun Bağlı Satış Yoluyla Kötüye Kullanılması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Kuruma başvuru için deliller bozulmadan korunmalı; soruşturma savunma süreleri, bilgi istemleri, yerinde inceleme, taahhüt imkânı ve özel hukuk tazminat zamanaşımı ayrı izlenmelidir. İhlalin tespiti ve sona erdirilmesi, bağlı satış koşulunun kaldırılması, taahhüt veya davranışsal tedbir talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; hâkim durum ve pazar kapama analizini yapmadan her paket ürünü yasak saymak veya teknik bütünlük iddiasını alternatif ve ölçülülük incelemeden nesnel gerekçe kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Rekabet Kurulu — hakim durumun kötüye kullanılması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından hâkim durumdaki teşebbüsün asıl ürün veya hizmete erişimi ayrı bir ürünün de alınması şartına bağlaması, ürünlerin ayrı talep görmesi, bağlama gücü, zorlayıcılık ve rekabet karşıtı pazar kapama etkisi bulunduğunda kötüye kullanma oluşturabilir; nesnel gereklilik ve etkinlik savunması ayrıca incelenir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hakim durumun kötüye kullanılması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; birlikte satış veya paket indirimi tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hâkim durum, ayrı ürün testi, teknik entegrasyon, sözleşmesel ya da fiili zorlama, rakiplerin ölçek imkânı, tüketici yararı ve daha az sınırlayıcı seçenekler ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hakim durumun kötüye kullanılması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun — m.6, 9, 16 ve 57-58
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.54-63
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 219-222 ve 266-293
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru