İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre

Kapsam

İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. Kesinleşmiş idari yargı kararına karşı İYUK'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, idari yargıda yargılamanın yenilenmesi ve altmış günlük süre konusunda 8 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “kesinleşmiş idari yargı kararına karşı iyuk'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür” kuralıdır. Kararın hukuken yanlış olduğu iddiası tek başına yenileme nedeni değildir; yeni belge, sahtelik, ortadan kalkan ilam, bilirkişi gerçeğe aykırılığı, hile, temsil, yasaklı hâkim, çelişik karar ve AİHM nedenleri ayrıştırılmalıdır. Ayrıca “esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, aihm kararı ve öğrenme tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.53-55

İdari yargıda yargılamanın yenilenmesi ve altmış günlük süre kapsamında m.53-55 hükümleri yargılamanın yenilenmesi ve inceleme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36, 40 ve 138

İdari yargıda yargılamanın yenilenmesi ve altmış günlük süre kapsamında m.36, 40 ve 138 hükümleri adil yargılanma ve kararların bağlayıcılığı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tebligat Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu: m.10-32

İdari yargıda yargılamanın yenilenmesi ve altmış günlük süre kapsamında m.10-32 hükümleri öğrenme ve tebliğ bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Kesinleşmiş idari yargı kararına karşı İYUK'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden kesinleşmiş idari yargı kararına karşı İYUK'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Kararın hukuken yanlış olduğu iddiası tek başına yenileme nedeni değildir; yeni belge, sahtelik, ortadan kalkan ilam, bilirkişi gerçeğe aykırılığı, hile, temsil, yasaklı hâkim, çelişik karar ve AİHM nedenleri ayrıştırılmalıdır.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden kararın hukuken yanlış olduğu iddiası tek başına yenileme nedeni değildir; yeni belge, sahtelik, ortadan kalkan ilam, bilirkişi gerçeğe aykırılığı, hile, temsil, yasaklı hâkim, çelişik karar ve AİHM nedenleri ayrıştırılmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi yönünden esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları üzerinden sınanır. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi.

Bu delil öncelikle “kesinleşmiş idari yargı kararına karşı iyuk'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

“Resmî Gazete idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” kaydı, “esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek.

Bu aşamada esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

“Resmî Gazete idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Çelişik karar nedeni için on yıl, AİHM nedeni için kesinleşmeden itibaren bir yıl ve diğer nedenler için öğrenmeden itibaren altmış günlük süre ayrı hesaplanmalıdır.

“Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden çelişik karar nedeni için on yıl, AİHM nedeni için kesinleşmeden itibaren bir yıl ve diğer nedenler için öğrenmeden itibaren altmış günlük süre ayrı hesaplanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Yargılamanın yenilenmesi, önceki kararın kaldırılması veya değiştirilmesi, yeniden inceleme, yürütmenin durdurulması, gider ve vekâlet ücreti.

“Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden yargılamanın yenilenmesi, önceki kararın kaldırılması veya değiştirilmesi, yeniden inceleme, yürütmenin durdurulması, gider ve vekâlet ücreti” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi, temel ölçüt ise “kesinleşmiş idari yargı kararına karşı iyuk'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür” olacaktır.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” istemi, “esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay — İdari Yargıda Günlük Süre Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda günlük süre resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından kesinleşmiş idari yargı kararına karşı iyuk'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — İdari Yargıda Günlük Süre Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda günlük süre emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; kararın hukuken yanlış olduğu iddiası tek başına yenileme nedeni değildir; yeni belge, sahtelik, ortadan kalkan ilam, bilirkişi gerçeğe aykırılığı, hile, temsil, yasaklı hâkim, çelişik karar ve aihm nedenleri ayrıştırılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İdari Yargıda Günlük Süre Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

İstinaf veya temyizde ileri sürülmüş ve reddedilmiş aynı hukuki eleştiriyi yenileme nedeni olarak tekrarlamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay idari yargıda günlük süre resmî kayıtları yönünden istinaf veya temyizde ileri sürülmüş ve reddedilmiş aynı hukuki eleştiriyi yenileme nedeni olarak tekrarlamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi delili ve “Kesinleşmiş idari yargı kararına karşı İYUK'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Danıştay idari yargıda günlük süre emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi aşamasında zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi
• İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Çelişik karar nedeni için on yıl, AİHM nedeni için kesinleşmeden itibaren bir yıl ve diğer nedenler için öğrenmeden itibaren altmış günlük süre ayrı hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

İdari yargıda yargılamanın yenilenmesi ve altmış günlük süre bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Çelişik karar nedeni için on yıl, AİHM nedeni için kesinleşmeden itibaren bir yıl ve diğer nedenler için öğrenmeden itibaren altmış günlük süre ayrı hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargılamanın yenilenmesi, önceki kararın kaldırılması veya değiştirilmesi, yeniden inceleme, yürütmenin durdurulması, gider ve vekâlet ücreti hangi delillere dayanmalıdır?

Yargılamanın yenilenmesi, önceki kararın kaldırılması veya değiştirilmesi, yeniden inceleme, yürütmenin durdurulması, gider ve vekâlet ücreti, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kesinleşmiş idari yargı kararına karşı İYUK'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür.

Dosyanın ilk önceliği dayanılan olguyu İYUK 53'teki kapalı nedenlerden biriyle eşleştirip sebebin gerçekleşme ve öğrenme tarihini bağımsız belgeyle sabitlemek, delil omurgası ise esas ve kanun yolu kararları, kesinleşme ve tebligat, yeni belgenin elde edilme kaydı, sahtelik veya ceza hükmü, bilirkişi kararı, hile delilleri, temsil belgeleri, çelişik ilamlar, AİHM kararı ve öğrenme tarihi ile İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi ve Altmış Günlük Süre konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Çelişik karar nedeni için on yıl, AİHM nedeni için kesinleşmeden itibaren bir yıl ve diğer nedenler için öğrenmeden itibaren altmış günlük süre ayrı hesaplanmalıdır. Yargılamanın yenilenmesi, önceki kararın kaldırılması veya değiştirilmesi, yeniden inceleme, yürütmenin durdurulması, gider ve vekâlet ücreti talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; istinaf veya temyizde ileri sürülmüş ve reddedilmiş aynı hukuki eleştiriyi yenileme nedeni olarak tekrarlamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay — idari yargıda günlük süre resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından kesinleşmiş idari yargı kararına karşı iyuk'ta sınırlı sayılan nedenlerle esas kararı veren mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenebilir; çoğu neden için süre öğrenmeyi izleyen günden itibaren altmış gündür yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — idari yargıda günlük süre emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; kararın hukuken yanlış olduğu iddiası tek başına yenileme nedeni değildir; yeni belge, sahtelik, ortadan kalkan ilam, bilirkişi gerçeğe aykırılığı, hile, temsil, yasaklı hâkim, çelişik karar ve aihm nedenleri ayrıştırılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — idari yargıda günlük süre yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.53-55
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36, 40 ve 138
• 7201 Sayılı Tebligat Kanunu — m.10-32
• Danıştay Karar Arama