İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu

Kapsam

İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. İdari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, idari eylem nedeniyle tam yargıda ön karar başvurusu konusunda 6 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “idari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir” kuralıdır. Her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir. Ayrıca “olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7, 12 ve Özellikle 13

İdari eylem nedeniyle tam yargıda ön karar başvurusu kapsamında m.2, 7, 12 ve özellikle 13 hükümleri tam yargı ve ön karar başvurusu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.40 ve 125

İdari eylem nedeniyle tam yargıda ön karar başvurusu kapsamında m.40 ve 125 hükümleri etkili başvuru ve idarenin sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.50-55

İdari eylem nedeniyle tam yargıda ön karar başvurusu kapsamında m.50-55 hükümleri zarar ve tazminat hesabı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

İdari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden idari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve zarar bir idari işlemden kaynaklandığı hâlde eylem başvurusu yapmak veya bir yıllık sürenin yalnız kesin zarar hesabı alındığında başlayacağını varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir.

Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir. Bu ölçüt özellikle bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu üzerinden sınanır. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi yönünden olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” kaydı, “Her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

Bu delil öncelikle “olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Eylemi, zararın ilk ortaya çıktığı anı, zararın kapsamının öğrenildiği tarihi ve sorumlu idareyi ayrı satırlarda belirleyip ön karar başvurusunu talepler ve hesapla birlikte kayıt altına aldırmak.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden eylemi, zararın ilk ortaya çıktığı anı, zararın kapsamının öğrenildiği tarihi ve sorumlu idareyi ayrı satırlarda belirleyip ön karar başvurusunu talepler ve hesapla birlikte kayıt altına aldırmak” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri, ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

Bu aşamada zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Resmî Gazete idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler hak kaybı riski taşır; idarenin cevabı veya cevap vermemesi sonrasında dava süresi ayrıca ve gün gün hesaplanmalıdır.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler hak kaybı riski taşır; idarenin cevabı veya cevap vermemesi sonrasında dava süresi ayrıca ve gün gün hesaplanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” istemi, “Her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir” koşuluyla ve bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, temel ölçüt ise “olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay — İdari Eylem Karar Başvurusu Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından idari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — İdari Eylem Karar Başvurusu Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylem karar başvurusu emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İdari Eylem Karar Başvurusu Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Zarar bir idari işlemden kaynaklandığı hâlde eylem başvurusu yapmak veya bir yıllık sürenin yalnız kesin zarar hesabı alındığında başlayacağını varsaymak.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları yönünden zarar bir idari işlemden kaynaklandığı hâlde eylem başvurusu yapmak veya bir yıllık sürenin yalnız kesin zarar hesabı alındığında başlayacağını varsaymak” riski gerçekleşirse ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Danıştay idari eylem karar başvurusu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması aşamasında bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları delili ve “olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri
• İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• eylemi, zararın ilk ortaya çıktığı anı, zararın kapsamının öğrenildiği tarihi ve sorumlu idareyi ayrı satırlarda belirleyip ön karar başvurusunu talepler ve hesapla birlikte kayıt altına aldırmak
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler hak kaybı riski taşır; idarenin cevabı veya cevap vermemesi sonrasında dava süresi ayrıca ve gün gün hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdari eylem nedeniyle tam yargıda ön karar başvurusu bakımından ilk usul adımından sonra hangi işlemler yapılmalıdır?

Eylemi, zararın ilk ortaya çıktığı anı, zararın kapsamının öğrenildiği tarihi ve sorumlu idareyi ayrı satırlarda belirleyip ön karar başvurusunu talepler ve hesapla birlikte kayıt altına aldırmak; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler hak kaybı riski taşır; idarenin cevabı veya cevap vermemesi sonrasında dava süresi ayrıca ve gün gün hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri talebi hangi vakıa ve delillerle somutlaştırılmalıdır?

Ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. İdari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir.

Dosyanın ilk önceliği eylemi, zararın ilk ortaya çıktığı anı, zararın kapsamının öğrenildiği tarihi ve sorumlu idareyi ayrı satırlarda belirleyip ön karar başvurusunu talepler ve hesapla birlikte kayıt altına aldırmak, delil omurgası ise olay ve müdahale tutanakları, idari kayıtlar, sağlık ve ekspertiz raporları, fotoğraf ve görüntüler, tanık anlatımları, zararın öğrenildiğini gösteren belgeler, idareye başvuru ve evrak kayıt numarası, tebligat, cevap yazısı, gider ve kazanç kaybı belgeleri ile İdari Eylem Nedeniyle Tam Yargıda Ön Karar Başvurusu konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler hak kaybı riski taşır; idarenin cevabı veya cevap vermemesi sonrasında dava süresi ayrıca ve gün gün hesaplanmalıdır. Ön karar başvurusunun kabulü, maddi ve manevi tazminat, tedavi ve bakım gideri, destekten yoksun kalma veya kazanç kaybı, faiz, bilirkişi-keşif, yürütmenin durdurulması gerektiren bağlantılı işlem ve yargılama gideri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; zarar bir idari işlemden kaynaklandığı hâlde eylem başvurusu yapmak veya bir yıllık sürenin yalnız kesin zarar hesabı alındığında başlayacağını varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay — idari eylem karar başvurusu resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından idari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hak ihlalinin giderilmesi amacıyla başvurması gerekir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — idari eylem karar başvurusu emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her zarar idari eylem kaynaklı değildir; işlem-eylem ayrımı, zararın ve idari failin öğrenilme tarihi, devam eden zarar, sağlık zararının belirginleşmesi, başvurunun yetkili idareye yapılması, cevap veya zımni ret ve görevli yargı kolu ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — idari eylem karar başvurusu yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7, 12 ve özellikle 13
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.40 ve 125
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.50-55
• Danıştay Karar Arama