İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı

Kapsam

Para alacağı, tapu devri, sözleşmenin aynen ifası, şirket kararı, yayın ve kullanım yasağı, üçüncü kişi etkisi, teminat, itiraz ve haksız koruma tazminatı incelenir. Koruma türü talebin adına göre değil nihai istemin hukuki niteliği ve geçici kararın fiili etkisine göre belirlenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz ayrımı konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” kuralıdır. Dava konusu hakta ciddi zarar veya elde edilmenin zorlaşması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir uygulanabilir. Ayrıca “tedbir nihai hükmü peşinen vermemeli ve uyuşmazlık konusu olmayan bütün malvarlığını ölçüsüz sınırlamamalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.389/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi” — Alıntının yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389/1, ilk bölüm

Bu alıntı, TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.389/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz ayrımı kapsamında m.389/1 hükümleri ihtiyati tedbir, teminat ve tazminat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.257-268

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz ayrımı kapsamında m.257-268 hükümleri ihtiyati haciz ve tamamlayıcı işlemler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Nihat Güman: İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz Kararlarında Mahkemelerin Takdir Yetkisi

Tedbirin uyuşmazlık konusu hak üzerinde geçici koruma, haczin ise para alacağının tahsilini güvence altına alan özel koruma olduğunu; yaklaşık ispat ve ölçülülüğün iki kurumda farklılaştığını açıklar. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“yalnızca para alacaklarını teminat altına almayı hedeflemesi bakımından kendine özgü şartlara ve uygulama usullerine sahiptir.” — Alıntının yeri: Öz

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz ayrımı konusunda yararlanılan eser: Nihat Güman, “İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz Kararlarında Mahkemelerin Takdir Yetkisi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2026, C. 84, S. 1, s. 139-166. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Talep para alacağının tahsilini malvarlığı üzerinde güvenceye yöneliyorsa ihtiyati haciz; uyuşmazlık konusu hak veya malın mevcut durumunu korumaya yöneliyorsa ihtiyati tedbir seçilmelidir. Dilekçede korunacak hak, yakın tehlike, yaklaşık ispat delilleri, ölçülü önlem ve teminat ayrı gösterilmeli; karşı taraf dinlenmeden verilen kararda itiraz ve asıl dava süreleri titizlikle izlenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. m.389 ihtiyati tedbirin genel risk ölçütünü gösterir; para alacağı için İİK m.257-265 şartları ve iki korumanın görev, teminat, infaz ve itiraz rejimleri ayrı uygulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Uyuşmazlıkta para alacağını güvencelemek ile dava konusu hakkın mevcut durumunu korumak için hangi geçici koruma seçilmelidir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Her iki korumada yaklaşık ispat, teminat ve karşı tarafın itiraz hakkı somut olay üzerinden değerlendirilir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Temel sözleşme ve ihlal kayıtları hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Vade ile temerrüt belgeleri ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı uyuşmazlığında usul takvimi nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Dava öncesi tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmalı ve belge sunulmalıdır. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Kararın uygulanması ve itiraz aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı yönünden talep stratejisi hazırlanırken ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle her para alacağı için tedbir istemek ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Vadesi Gelmiş Para Alacağının Malvarlığı Üzerinde Güvenceye Alınması Kural Olarak İhtiyati Haczin Konusudur.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur. Bu ölçüt özellikle temel sözleşme ve ihlal kayıtları üzerinden sınanır. Nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, her para alacağı için tedbir istemek ihtimalini güçlendirebilir.

Dava Konusu Hakta Ciddi Zarar veya Elde Edilmenin Zorlaşması Tehlikesi Varsa İhtiyati Tedbir Uygulanabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için vade ile temerrüt belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden dava konusu hakta ciddi zarar veya elde edilmenin zorlaşması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir uygulanabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Tedbir Nihai Hükmü Peşinen Vermemeli ve Uyuşmazlık Konusu Olmayan Bütün Malvarlığını Ölçüsüz Sınırlamamalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden tedbir nihai hükmü peşinen vermemeli ve uyuşmazlık konusu olmayan bütün malvarlığını ölçüsüz sınırlamamalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve tehlikeyi soyut bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Her İki Korumada Yaklaşık İspat, Teminat ve Karşı Tarafın İtiraz Hakkı Somut Olay Üzerinden Değerlendirilir.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden her iki korumada yaklaşık ispat, teminat ve karşı tarafın itiraz hakkı somut olay üzerinden değerlendirilir. Bu ölçüt özellikle malvarlığı ve sicil kayıtları üzerinden sınanır. Teminat ile tedbir kapsamının ölçülmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, üçüncü kişi etkisini değerlendirmemek ihtimalini güçlendirebilir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Temel Sözleşme ve İhlal Kayıtları.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden temel sözleşme ve ihlal kayıtları” kaydı, “Vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Vade ile Temerrüt Belgeleri.

Bu delil öncelikle “dava konusu hakta ciddi zarar veya elde edilmenin zorlaşması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir uygulanabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden vade ile temerrüt belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Yakın ve Ciddi Tehlikeyi Gösteren İşlemler.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Malvarlığı ve Sicil Kayıtları.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden malvarlığı ve sicil kayıtları” kaydı, “Her iki korumada yaklaşık ispat, teminat ve karşı tarafın itiraz hakkı somut olay üzerinden değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Muhtemel Zararın Hesap Belgeleri.

Bu delil öncelikle “vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden muhtemel zararın hesap belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Nihai Talebin Para veya Ayni-Statü Koruması Olarak Nitelendirilmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Temel sözleşme ve ihlal kayıtları dosyaya alınmalı ve ihtiyati tedbir talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Tehlike ve Yaklaşık İspatın Kurulması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; vade ile temerrüt belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden tehlike ve yaklaşık ispatın kurulması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev ve Yetkinin Belirlenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden görev ve yetkinin belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler, teminatın değiştirilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Teminat ile Tedbir Kapsamının Ölçülmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden teminat ile tedbir kapsamının ölçülmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Malvarlığı ve sicil kayıtları dosyaya alınmalı ve koruma kararına itiraz talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Kararın Uygulanması ve İtiraz.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; muhtemel zararın hesap belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden kararın uygulanması ve itiraz” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Dava Öncesi Tedbirde İki Hafta İçinde Esas Dava Açılmalı ve Belge Sunulmalıdır.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden dava öncesi tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmalı ve belge sunulmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İhtiyati Haciz On Gün İçinde İcra Edilmelidir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden ihtiyati haciz on gün içinde icra edilmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Tehlike ve yaklaşık ispatın kurulması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İtiraz Süreleri Korumanın Türü ve Kararın Öğrenilmesine Göre Ayrı Hesaplanır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden itiraz süreleri korumanın türü ve kararın öğrenilmesine göre ayrı hesaplanır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

İhtiyati Tedbir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden ihtiyati tedbir” talebi, “Vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” koşuluyla ve temel sözleşme ve ihlal kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

İhtiyati Haciz.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden ihtiyati haciz olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil vade ile temerrüt belgeleri, temel ölçüt ise “dava konusu hakta ciddi zarar veya elde edilmenin zorlaşması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir uygulanabilir” olacaktır.

Teminatın Değiştirilmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden teminatın değiştirilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Koruma Kararına İtiraz.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden koruma kararına itiraz” talebi, “Her iki korumada yaklaşık ispat, teminat ve karşı tarafın itiraz hakkı somut olay üzerinden değerlendirilir” koşuluyla ve malvarlığı ve sicil kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Haksız Koruma Tazminatı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden haksız koruma tazminatı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil muhtemel zararın hesap belgeleri, temel ölçüt ise “vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389, 13.04.2021 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda tedbiri uygulayan kamu makamlarının ivedi olarak ve özenli bir biçimde davranma yükümlülükleri bulunmaktadır.” — Alıntının yeri: Gerekçe; tedbirin ölçülülüğü bölümü

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ihlal.

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz ayrımı bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: İhtiyati tedbir belirli bir hakkın korunmasına; ihtiyati haciz ise para alacağının ileride cebrî icrasını güvenceye yönelir ve her biri kendi koşullarına tabidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Uzun süre devam eden ihtiyati tedbirin mülkiyet hakkına etkisi, gerekliliği ve kamu makamlarının özen yükümlülüğü doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar ihtiyati tedbirin uzun sürmesine ilişkindir; para alacağı için İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz koşulları ve HMK m.389 tedbir yasağı ayrıca ayrılmalıdır.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Her Para Alacağı İçin Tedbir İstemek.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden her para alacağı için tedbir istemek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi aşamasında temel sözleşme ve ihlal kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Nihai Sonucu Geçici Kararla Elde Etmeye Çalışmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden nihai sonucu geçici kararla elde etmeye çalışmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, vade ile temerrüt belgeleri delili ve “Dava konusu hakta ciddi zarar veya elde edilmenin zorlaşması tehlikesi varsa ihtiyati tedbir uygulanabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Tehlikeyi Soyut Bırakmak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden tehlikeyi soyut bırakmak” riski gerçekleşirse teminatın değiştirilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Üçüncü Kişi Etkisini Değerlendirmemek.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden üçüncü kişi etkisini değerlendirmemek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Teminat ile tedbir kapsamının ölçülmesi aşamasında malvarlığı ve sicil kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Dava Açma ve Uygulama Sürelerini Karıştırmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389 yönünden dava açma ve uygulama sürelerini karıştırmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, muhtemel zararın hesap belgeleri delili ve “Vadesi gelmiş para alacağının malvarlığı üzerinde güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haczin konusudur” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• temel sözleşme ve ihlal kayıtları
• vade ile temerrüt belgeleri
• yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler
• malvarlığı ve sicil kayıtları
• muhtemel zararın hesap belgeleri

• nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi
• tehlike ve yaklaşık ispatın kurulması
• görev ve yetkinin belirlenmesi
• teminat ile tedbir kapsamının ölçülmesi
• kararın uygulanması ve itiraz

• Süre çizelgesinde Dava öncesi tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmalı ve belge sunulmalıdır. İhtiyati haciz on gün içinde icra edilmelidir. İtiraz süreleri korumanın türü ve kararın öğrenilmesine göre ayrı hesaplanır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Uyuşmazlıkta Para Alacağını Güvencelemek ile Dava Konusu Hakkın Mevcut Durumunu Korumak İçin Hangi Geçici Koruma Seçilmelidir?

Koruma türü talebin adına göre değil nihai istemin hukuki niteliği ve geçici kararın fiili etkisine göre belirlenir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; temel sözleşme ve ihlal kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Temel Sözleşme ve İhlal Kayıtları ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Temel sözleşme ve ihlal kayıtları, vade ile temerrüt belgeleri, yakın ve ciddi tehlikeyi gösteren işlemler birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi; tehlike ve yaklaşık ispatın kurulması; görev ve yetkinin belirlenmesi; teminat ile tedbir kapsamının ölçülmesi; kararın uygulanması ve itiraz. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

İhtiyati Tedbir ile İhtiyati Haciz Ayrımı Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Dava öncesi tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmalı ve belge sunulmalıdır. İhtiyati haciz on gün içinde icra edilmelidir. İtiraz süreleri korumanın türü ve kararın öğrenilmesine göre ayrı hesaplanır.

İhtiyati Tedbir ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, teminatın değiştirilmesi, koruma kararına itiraz, haksız koruma tazminatı somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Uyuşmazlıkta para alacağını güvencelemek ile dava konusu hakkın mevcut durumunu korumak için hangi geçici koruma seçilmelidir” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Koruma türü talebin adına göre değil nihai istemin hukuki niteliği ve geçici kararın fiili etkisine göre belirlenir.

Dosyanın ilk önceliği nihai talebin para veya ayni-statü koruması olarak nitelendirilmesi, delil omurgası ise temel sözleşme ve ihlal kayıtları ile vade ile temerrüt belgeleri arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Dava öncesi tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmalı ve belge sunulmalıdır. İhtiyati tedbir talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; her para alacağı için tedbir istemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Bülent Akbacı, B. No: 2018/14389, 13.04.2021 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: İhtiyati tedbir belirli bir hakkın korunmasına; ihtiyati haciz ise para alacağının ileride cebrî icrasını güvenceye yönelir ve her biri kendi koşullarına tabidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.389/1
• TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.389/1 — alıntı yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389/1, ilk bölüm
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.257-268
• Nihat Güman, “İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz Kararlarında Mahkemelerin Takdir Yetkisi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2026, C. 84, S. 1, s. 139-166