HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik

Kapsam

Temsilci ile tarafın karıştırılması, şirket unvanı ve tüzel kişilik, mirasçı, sigortacı, idare, organik bağ, dava ve zamanaşımı tarihi ile gider sonucu ele alınır. Tarafta değişiklik, maddi vakıayı veya talebi değiştirmekten farklıdır; karşı tarafın rızası yoksa kabul edilebilir yanılgı ve dürüstlük kuralına aykırılık bulunmaması somut gerekçeyle gösterilmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, HMK m.124 kapsamında tarafta iradi değişiklik konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “kural olarak tarafta iradi değişiklik karşı tarafın açık rızasına bağlıdır” kuralıdır. Maddi hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan değişiklik rıza aranmadan yapılabilir. Ayrıca “kabul edilebilir yanılgı, dava açılırken mevcut bilgi ve belgeler üzerinden objektif olarak değerlendirilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.124/3

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Maddî bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir.” — Alıntının yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.124/3

Bu alıntı, TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.124/3 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

HMK m.124 kapsamında tarafta iradi değişiklik kapsamında m.124/3 hükümleri dava şartları ve tarafta değişiklik bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.2, 146 ve Devamı

HMK m.124 kapsamında tarafta iradi değişiklik kapsamında m.2, 146 ve devamı hükümleri dürüstlük kuralı bağlantısı ve zamanaşımı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Tolga Akkaya: Medenî Usûl Hukukunda İradi Taraf Değişikliği (HMK m. 124)

İradi taraf değişikliğinin dava konusunu değiştirmeden taraf unsurunu düzelttiğini; maddi hata, dürüstlük kuralı ve kabul edilebilir yanılgı ölçütleriyle sınırlandırıldığını açıklar. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise, ayrı bir hükümle, davada tarafın değişmesine yol açan haller arasına iradi taraf değişikliğini de eklemiştir.” — Alıntının yeri: Öz

HMK m.124 kapsamında tarafta iradi değişiklik konusunda yararlanılan eser: Tolga Akkaya, “Medenî Usûl Hukukunda İradi Taraf Değişikliği (HMK m. 124)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, C. 16, Özel Sayı, s. 897-941. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Yanlış tarafın seçilmesine yol açan sicil, unvan, temsil veya halefiyet belgeleri dosyaya sunulmalı; talebin yeni bir dava konusu yaratmadığı ve dürüstlük kuralına aykırı gecikme amacı taşımadığı açıklanmalıdır. Mahkeme karar vermeden önce mevcut ve eklenmek istenen tarafa dinlenilme imkânı sağlamalı; gider yükü ile yeni tarafa tebligat ve savunma süresi ayrıca düzenlenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. m.124/3 rıza aranmayan iki hâli gösterir; karşı tarafın rızasına dayalı genel değişiklik, kabul edilebilir yanılgı, giderler ve hak düşürücü süre etkisi madde bütünüyle değerlendirilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Dava yanlış kişiye yöneltildiğinde yeni bir dava açmadan taraf değişikliği hangi koşullarla yapılabilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Kural olarak tarafta iradi değişiklik karşı tarafın açık rızasına bağlıdır.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Davanın yöneltildiği kişi kusursuzsa lehine yargılama giderine hükmedilmesi gerekir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Dava dilekçesi ve ekleri hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Sözleşme ile fatura başlıkları ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik uyuşmazlığında usul takvimi yanlış taraf ile doğru tarafın hukuki sıfatının ayrılması ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Taraf değişikliği talebi hata öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Tebligat ve gider sonuçlarının düzenlenmesi aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik yönünden talep stratejisi hazırlanırken taraf değişikliğine izin ile dilekçenin doğru tarafa tebliği aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle husumet yokluğunu her durumda dava şartı saymak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Kural Olarak Tarafta İradi Değişiklik Karşı Tarafın Açık Rızasına Bağlıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden kural olarak tarafta iradi değişiklik karşı tarafın açık rızasına bağlıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok dava dilekçesi ve ekleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve husumet yokluğunu her durumda dava şartı saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Maddi Hatadan Kaynaklanan veya Dürüstlük Kuralına Aykırı Olmayan Değişiklik Rıza Aranmadan Yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden maddi hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan değişiklik rıza aranmadan yapılabilir. Bu ölçüt özellikle sözleşme ile fatura başlıkları üzerinden sınanır. Yanılgının kaynağının belgelenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, talep değişikliği ile taraf değişikliğini karıştırmak ihtimalini güçlendirebilir.

Kabul Edilebilir Yanılgı, Dava Açılırken Mevcut Bilgi ve Belgeler Üzerinden Objektif Olarak Değerlendirilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ticaret sicili ve temsil kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden kabul edilebilir yanılgı, dava açılırken mevcut bilgi ve belgeler üzerinden objektif olarak değerlendirilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Davanın Yöneltildiği Kişi Kusursuzsa Lehine Yargılama Giderine Hükmedilmesi Gerekir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden davanın yöneltildiği kişi kusursuzsa lehine yargılama giderine hükmedilmesi gerekir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ihtarname ve yazışmalar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve yanılgının nedenini açıklamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Dava Dilekçesi ve Ekleri.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden dava dilekçesi ve ekleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dava dilekçesi ve ekleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Sözleşme ile Fatura Başlıkları.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden sözleşme ile fatura başlıkları” kaydı, “Maddi hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan değişiklik rıza aranmadan yapılabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Ticaret Sicili ve Temsil Kayıtları.

Bu delil öncelikle “kabul edilebilir yanılgı, dava açılırken mevcut bilgi ve belgeler üzerinden objektif olarak değerlendirilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden ticaret sicili ve temsil kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İhtarname ve Yazışmalar.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden ihtarname ve yazışmalar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ihtarname ve yazışmalar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını Gösteren Kurum Kayıtları.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden taraf sıfatını gösteren kurum kayıtları” kaydı, “Kural olarak tarafta iradi değişiklik karşı tarafın açık rızasına bağlıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Yanlış Taraf ile Doğru Tarafın Hukuki Sıfatının Ayrılması.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden yanlış taraf ile doğru tarafın hukuki sıfatının ayrılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik dava dilekçesi ve ekleri, taraf değişikliğine izin talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Yanılgının Kaynağının Belgelenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden yanılgının kaynağının belgelenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Sözleşme ile fatura başlıkları dosyaya alınmalı ve dilekçenin doğru tarafa tebliği talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Karşı Tarafın Rızasının Sorulması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ticaret sicili ve temsil kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden karşı tarafın rızasının sorulması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

HMK m.124 Koşullarının Gerekçeli İncelenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden HMK m.124 koşullarının gerekçeli incelenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik ihtarname ve yazışmalar, gider sorumluluğunun kusura göre belirlenmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Tebligat ve Gider Sonuçlarının Düzenlenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden tebligat ve gider sonuçlarının düzenlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını gösteren kurum kayıtları dosyaya alınmalı ve değişiklik talebinin reddi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Taraf Değişikliği Talebi Hata Öğrenilir Öğrenilmez Yapılmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden taraf değişikliği talebi hata öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımının Yeni Tarafa Etkisi Ayrıca Değerlendirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden hak düşürücü süre ve zamanaşımının yeni tarafa etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Cevap ve Delil Süreleri Yeni Taraf İçin Usulüne Uygun Tebliğle Başlatılmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden cevap ve delil süreleri yeni taraf için usulüne uygun tebliğle başlatılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Karşı tarafın rızasının sorulması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Taraf Değişikliğine İzin.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden taraf değişikliğine izin” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Dava dilekçesi ve ekleri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Dilekçenin Doğru Tarafa Tebliği.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden dilekçenin doğru tarafa tebliği” talebi, “Maddi hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan değişiklik rıza aranmadan yapılabilir” koşuluyla ve sözleşme ile fatura başlıkları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Davanın Kaldığı Yerden Sürdürülmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden davanın kaldığı yerden sürdürülmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ticaret sicili ve temsil kayıtları, temel ölçüt ise “kabul edilebilir yanılgı, dava açılırken mevcut bilgi ve belgeler üzerinden objektif olarak değerlendirilir” olacaktır.

Gider Sorumluluğunun Kusura Göre Belirlenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden gider sorumluluğunun kusura göre belirlenmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İhtarname ve yazışmalar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Değişiklik Talebinin Reddi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden değişiklik talebinin reddi” talebi, “Kural olarak tarafta iradi değişiklik karşı tarafın açık rızasına bağlıdır” koşuluyla ve taraf sıfatını gösteren kurum kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497, 20.07.2017 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“temsilcide hata halinin varlığının kabulü ile davacının davasını doğru hasma yöneltmesi için olanak sağlanmasıdır.” — Alıntının yeri: İlgili Hukuk, § 41; aktarılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu gerekçesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: Makul sürede yargılanma hakkı ihlal; mülkiyet şikâyetleri başvuru yollarının tüketilmemesi ve açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez.

HMK m.124 kapsamında tarafta iradi değişiklik bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Kabul edilebilir bir yanılgıya dayanan temsilci veya taraf hatasında, karşı tarafın rızası aranmaksızın doğru hasma yöneltme imkânı HMK m.124 çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: AYM kararında aktarılan Yargıtay içtihadı, temsilcide hata hâlinde davanın doğru hasma yöneltilmesi için olanak sağlanmasını açıkça belirtir.

Kararın uygulanma sınırı: AYM'nin asıl uyuşmazlığı tapu ve tazminat hakkındadır; alıntı HUMK dönemindeki temsilcide hata içtihadıdır ve güncel HMK m.124 koşulları ayrıca incelenmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Husumet Yokluğunu Her Durumda Dava Şartı Saymak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden husumet yokluğunu her durumda dava şartı saymak” riski gerçekleşirse taraf değişikliğine izin talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Talep Değişikliği ile Taraf Değişikliğini Karıştırmak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden talep değişikliği ile taraf değişikliğini karıştırmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Yanılgının kaynağının belgelenmesi aşamasında sözleşme ile fatura başlıkları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Organik Bağı Aynı Tüzel Kişilik Gibi Görmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden organik bağı aynı tüzel kişilik gibi görmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ticaret sicili ve temsil kayıtları delili ve “Kabul edilebilir yanılgı, dava açılırken mevcut bilgi ve belgeler üzerinden objektif olarak değerlendirilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Yanılgının Nedenini Açıklamamak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden yanılgının nedenini açıklamamak” riski gerçekleşirse gider sorumluluğunun kusura göre belirlenmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Çıkan Tarafın Giderini Kararda Unutmamak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497 yönünden çıkan tarafın giderini kararda unutmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tebligat ve gider sonuçlarının düzenlenmesi aşamasında taraf sıfatını gösteren kurum kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava dilekçesi ve ekleri
• sözleşme ile fatura başlıkları
• ticaret sicili ve temsil kayıtları
• ihtarname ve yazışmalar
• taraf sıfatını gösteren kurum kayıtları

• yanlış taraf ile doğru tarafın hukuki sıfatının ayrılması
• yanılgının kaynağının belgelenmesi
• karşı tarafın rızasının sorulması
• HMK m.124 koşullarının gerekçeli incelenmesi
• tebligat ve gider sonuçlarının düzenlenmesi

• Süre çizelgesinde Taraf değişikliği talebi hata öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır. Hak düşürücü süre ve zamanaşımının yeni tarafa etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Cevap ve delil süreleri yeni taraf için usulüne uygun tebliğle başlatılmalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Dava Yanlış Kişiye Yöneltildiğinde Yeni Bir Dava Açmadan Taraf Değişikliği Hangi Koşullarla Yapılabilir?

Tarafta değişiklik, maddi vakıayı veya talebi değiştirmekten farklıdır; karşı tarafın rızası yoksa kabul edilebilir yanılgı ve dürüstlük kuralına aykırılık bulunmaması somut gerekçeyle gösterilmelidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; dava dilekçesi ve ekleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Dava Dilekçesi ve Ekleri ile Karşılaştırılmalıdır?

Dava dilekçesi ve ekleri, sözleşme ile fatura başlıkları, ticaret sicili ve temsil kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Yanlış taraf ile doğru tarafın hukuki sıfatının ayrılması; yanılgının kaynağının belgelenmesi; karşı tarafın rızasının sorulması; HMK m.124 koşullarının gerekçeli incelenmesi; tebligat ve gider sonuçlarının düzenlenmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

HMK m.124 Kapsamında Tarafta İradi Değişiklik Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Taraf değişikliği talebi hata öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır. Hak düşürücü süre ve zamanaşımının yeni tarafa etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Cevap ve delil süreleri yeni taraf için usulüne uygun tebliğle başlatılmalıdır.

Taraf Değişikliğine İzin İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Taraf değişikliğine izin, dilekçenin doğru tarafa tebliği, davanın kaldığı yerden sürdürülmesi, gider sorumluluğunun kusura göre belirlenmesi, değişiklik talebinin reddi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Dava yanlış kişiye yöneltildiğinde yeni bir dava açmadan taraf değişikliği hangi koşullarla yapılabilir” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tarafta değişiklik, maddi vakıayı veya talebi değiştirmekten farklıdır; karşı tarafın rızası yoksa kabul edilebilir yanılgı ve dürüstlük kuralına aykırılık bulunmaması somut gerekçeyle gösterilmelidir.

Dosyanın ilk önceliği yanlış taraf ile doğru tarafın hukuki sıfatının ayrılması, delil omurgası ise dava dilekçesi ve ekleri ile sözleşme ile fatura başlıkları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Taraf değişikliği talebi hata öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır. Taraf değişikliğine izin talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; husumet yokluğunu her durumda dava şartı saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, S.S. Güzelçamlı Konut Yapı Kooperatifi, B. No: 2014/497, 20.07.2017 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Kabul edilebilir bir yanılgıya dayanan temsilci veya taraf hatasında, karşı tarafın rızası aranmaksızın doğru hasma yöneltme imkânı HMK m.124 çerçevesinde değerlendirilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.124/3
• TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.124/3 — alıntı yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.124/3
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.2, 146 ve devamı
• Tolga Akkaya, “Medenî Usûl Hukukunda İradi Taraf Değişikliği (HMK m. 124)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, C. 16, Özel Sayı, s. 897-941