Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası

Kapsam

Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. Kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, bilgi edinme başvurusunda ticari sır istisnası konusunda 4 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir” kuralıdır. Bir şirketle ilgili her bilgi ticari sır değildir ve kamu kaynağı, ruhsat, ihale veya denetim belgesi bütünüyle gizli sayılamaz; başvurunun kapsamı, üçüncü kişi görüşü, sır ölçütü, kişisel veri, fikri hak, ayrılabilir bölüm, kamu yararı ve Kurul itirazı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, kurul kararları ve tebliğ belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu: m.4-30 ve Özellikle 23-30

Bilgi edinme başvurusunda ticari sır istisnası kapsamında m.4-30 ve özellikle 23-30 hükümleri erişim hakkı, ticari sır, ayrılabilir bilgi ve Kurul bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7, 10-11 ve 27

Bilgi edinme başvurusunda ticari sır istisnası kapsamında m.2, 7, 10-11 ve 27 hükümleri idari başvuru, iptal ve yürütmenin durdurulması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.54-63 ve 369

Bilgi edinme başvurusunda ticari sır istisnası kapsamında m.54-63 ve 369 hükümleri ticari sır, dürüstlük ve yönetim özeni bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Bir şirketle ilgili her bilgi ticari sır değildir ve kamu kaynağı, ruhsat, ihale veya denetim belgesi bütünüyle gizli sayılamaz; başvurunun kapsamı, üçüncü kişi görüşü, sır ölçütü, kişisel veri, fikri hak, ayrılabilir bölüm, kamu yararı ve Kurul itirazı ayrı incelenmelidir.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden bir şirketle ilgili her bilgi ticari sır değildir ve kamu kaynağı, ruhsat, ihale veya denetim belgesi bütünüyle gizli sayılamaz; başvurunun kapsamı, üçüncü kişi görüşü, sır ölçütü, kişisel veri, fikri hak, ayrılabilir bölüm, kamu yararı ve Kurul itirazı ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi yönünden bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları üzerinden sınanır. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri.

Bu delil öncelikle “kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

“Resmî Gazete bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” kaydı, “bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

İstenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek.

Bu aşamada bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden istenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

“Resmî Gazete bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Kurumun cevap süresi ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ve idari dava süreleri birbirinden ayrılarak tebliğ veya zımni ret tarihine göre izlenmelidir.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden kurumun cevap süresi ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ve idari dava süreleri birbirinden ayrılarak tebliğ veya zımni ret tarihine göre izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İstenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Bilgi veya belgenin verilmesi, sır bölümleri karartılarak kısmi erişim, ret işleminin kaldırılması, Kurul incelemesi, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve yargılama gideri.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden bilgi veya belgenin verilmesi, sır bölümleri karartılarak kısmi erişim, ret işleminin kaldırılması, Kurul incelemesi, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve yargılama gideri” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri, temel ölçüt ise “kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir” olacaktır.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” istemi, “bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay — Bilgi Edinme Sır İstisnası Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — Bilgi Edinme Sır İstisnası Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “bilgi edinme sır istisnası emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; bir şirketle ilgili her bilgi ticari sır değildir ve kamu kaynağı, ruhsat, ihale veya denetim belgesi bütünüyle gizli sayılamaz; başvurunun kapsamı, üçüncü kişi görüşü, sır ölçütü, kişisel veri, fikri hak, ayrılabilir bölüm, kamu yararı ve kurul itirazı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Bilgi Edinme Sır İstisnası Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Belgede ticari unvan veya fiyat bulunmasını otomatik sır saymak ya da ticari sır istisnası bulunan birkaç bölüm nedeniyle ayrılabilir geri kalan belgenin tamamını erişime kapatmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları yönünden belgede ticari unvan veya fiyat bulunmasını otomatik sır saymak ya da ticari sır istisnası bulunan birkaç bölüm nedeniyle ayrılabilir geri kalan belgenin tamamını erişime kapatmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri delili ve “Kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Danıştay bilgi edinme sır istisnası emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi aşamasında zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri
• Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• istenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Kurumun cevap süresi ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ve idari dava süreleri birbirinden ayrılarak tebliğ veya zımni ret tarihine göre izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

İstenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Kurumun cevap süresi ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ve idari dava süreleri birbirinden ayrılarak tebliğ veya zımni ret tarihine göre izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Bilgi veya belgenin verilmesi, sır bölümleri karartılarak kısmi erişim, ret işleminin kaldırılması, Kurul incelemesi, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve yargılama gideri istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Bilgi veya belgenin verilmesi, sır bölümleri karartılarak kısmi erişim, ret işleminin kaldırılması, Kurul incelemesi, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve yargılama gideri, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir.

Dosyanın ilk önceliği istenen belgedeki her veri alanını kamuya açık, ticari sır, kişisel veri ve ayrılabilir bilgi olarak sınıflandırıp kurumun zarar ve gizlilik gerekçesini somutlaştırmasını istemek, delil omurgası ise bilgi edinme başvurusu ve alındısı, talep edilen belge listesi, kurum ret veya kısmi erişim cevabı, ticari sır gerekçesi, üçüncü kişi beyanları, gizlilik sözleşmeleri, ihale-ruhsat-denetim kayıtları, yayımlanmış bilgiler, Kurul kararları ve tebliğ belgeleri ile Bilgi Edinme Başvurusunda Ticari Sır İstisnası konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Kurumun cevap süresi ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ve idari dava süreleri birbirinden ayrılarak tebliğ veya zımni ret tarihine göre izlenmelidir. Bilgi veya belgenin verilmesi, sır bölümleri karartılarak kısmi erişim, ret işleminin kaldırılması, Kurul incelemesi, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve yargılama gideri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; belgede ticari unvan veya fiyat bulunmasını otomatik sır saymak ya da ticari sır istisnası bulunan birkaç bölüm nedeniyle ayrılabilir geri kalan belgenin tamamını erişime kapatmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay — bilgi edinme sır istisnası resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından kamu kurumunun elindeki bilgi veya belge ticari sır niteliği taşıyorsa erişim sınırlanabilir; ancak kurum soyut gizlilik iddiasıyla başvurunun tamamını reddedemez, sır kapsamını, zarar riskini ve ayrılabilir bilgilerin kısmi erişimini gerekçelendirmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — bilgi edinme sır istisnası emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; bir şirketle ilgili her bilgi ticari sır değildir ve kamu kaynağı, ruhsat, ihale veya denetim belgesi bütünüyle gizli sayılamaz; başvurunun kapsamı, üçüncü kişi görüşü, sır ölçütü, kişisel veri, fikri hak, ayrılabilir bölüm, kamu yararı ve kurul itirazı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — bilgi edinme sır istisnası yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu — m.4-30 ve özellikle 23-30
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7, 10-11 ve 27
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.54-63 ve 369
• Danıştay Karar Arama