Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu

Kapsam

Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil Devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; Devlet koşulları varsa hakime rücu eder. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hakimin yargısal faaliyetten doğan hukuki sorumluluğu konusunda 4 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder” kuralıdır. Her hatalı veya bozulan karar tazminat sorumluluğu doğurmaz; kanun yolu denetimi ile sorumluluk davası, hukuki yorum farkı ile kasıt-ağır ihlal, görevli yüksek mahkeme, dava süresi, zarar ve illiyet, disiplin-ceza süreçleri ve rücu birbirinden ayrılmalıdır. Ayrıca “tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.46-49 ve 114-115

Hakimin yargısal faaliyetten doğan hukuki sorumluluğu kapsamında m.46-49 ve 114-115 hükümleri hakimin sorumluluğu, Devlete karşı dava ve usul bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36, 40, 125 ve 129

Hakimin yargısal faaliyetten doğan hukuki sorumluluğu kapsamında m.36, 40, 125 ve 129 hükümleri adil yargılanma, etkili başvuru ve kamu görevlisinin sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-76

Hakimin yargısal faaliyetten doğan hukuki sorumluluğu kapsamında m.49-76 hükümleri zarar, illiyet ve tazminat ilkeleri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil Devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; Devlet koşulları varsa hakime rücu eder.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil Devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; Devlet koşulları varsa hakime rücu eder” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Her hatalı veya bozulan karar tazminat sorumluluğu doğurmaz; kanun yolu denetimi ile sorumluluk davası, hukuki yorum farkı ile kasıt-ağır ihlal, görevli yüksek mahkeme, dava süresi, zarar ve illiyet, disiplin-ceza süreçleri ve rücu birbirinden ayrılmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden her hatalı veya bozulan karar tazminat sorumluluğu doğurmaz; kanun yolu denetimi ile sorumluluk davası, hukuki yorum farkı ile kasıt-ağır ihlal, görevli yüksek mahkeme, dava süresi, zarar ve illiyet, disiplin-ceza süreçleri ve rücu birbirinden ayrılmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi.

Bu delil öncelikle “hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Sorumluluk davası kanundaki özel süre ve görev kurallarına göre açılmalı; asıl dosyadaki istinaf, temyiz, karar düzeltme veya bireysel başvuru süreleri bu davadan bağımsız korunmalıdır.

“Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden sorumluluk davası kanundaki özel süre ve görev kurallarına göre açılmalı; asıl dosyadaki istinaf, temyiz, karar düzeltme veya bireysel başvuru süreleri bu davadan bağımsız korunmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Devletten maddi ve manevi tazminat, faiz, yargılama gideri, delil tespiti ve kayıt ibrazı; koşulları varsa disiplin veya ceza ihbarı ile kanun yolu.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden devletten maddi ve manevi tazminat, faiz, yargılama gideri, delil tespiti ve kayıt ibrazı; koşulları varsa disiplin veya ceza ihbarı ile kanun yolu olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi, temel ölçüt ise “hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Hakimin Yargısal Hukuki Sorumluluğu Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Anayasa Mahkemesi — Hakimin Yargısal Hukuki Sorumluluğu Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her hatalı veya bozulan karar tazminat sorumluluğu doğurmaz; kanun yolu denetimi ile sorumluluk davası, hukuki yorum farkı ile kasıt-ağır ihlal, görevli yüksek mahkeme, dava süresi, zarar ve illiyet, disiplin-ceza süreçleri ve rücu birbirinden ayrılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hakimin Yargısal Hukuki Sorumluluğu Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Aleyhe verilen veya sonradan bozulan her kararı hakimin kişisel kusurunun kesin kanıtı saymak ya da Devlet yerine doğrudan hakime husumet yöneltmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları yönünden aleyhe verilen veya sonradan bozulan her kararı hakimin kişisel kusurunun kesin kanıtı saymak ya da Devlet yerine doğrudan hakime husumet yöneltmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi delili ve “Hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil Devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; Devlet koşulları varsa hakime rücu eder” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Anayasa Mahkemesi hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi
• Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Sorumluluk davası kanundaki özel süre ve görev kurallarına göre açılmalı; asıl dosyadaki istinaf, temyiz, karar düzeltme veya bireysel başvuru süreleri bu davadan bağımsız korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hakimin yargısal faaliyetten doğan hukuki sorumluluğu bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Sorumluluk davası kanundaki özel süre ve görev kurallarına göre açılmalı; asıl dosyadaki istinaf, temyiz, karar düzeltme veya bireysel başvuru süreleri bu davadan bağımsız korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Devletten maddi ve manevi tazminat, faiz, yargılama gideri, delil tespiti ve kayıt ibrazı; koşulları varsa disiplin veya ceza ihbarı ile kanun yolu ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Devletten maddi ve manevi tazminat, faiz, yargılama gideri, delil tespiti ve kayıt ibrazı; koşulları varsa disiplin veya ceza ihbarı ile kanun yolu, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil Devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; Devlet koşulları varsa hakime rücu eder.

Dosyanın ilk önceliği şikayet edilen yargısal işlemi HMK'daki sınırlı sorumluluk sebeplerinden hangisine dayandırıldığını belirleyip sıradan kanun yolu itirazından ayırarak zarar ve illiyet tablosu kurmak, delil omurgası ise tam yargılama dosyası, tutanaklar, ara ve nihai kararlar, tebliğ kayıtları, kanun yolu dilekçeleri ve kararları, kesinleşme belgeleri, ihlal edilen usul güvencesi, maddi zarar belgeleri, gelir ve masraf kayıtları, manevi etkiyi gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı işlem kronolojisi ile Hakimin Yargısal Faaliyetten Doğan Hukuki Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sorumluluk davası kanundaki özel süre ve görev kurallarına göre açılmalı; asıl dosyadaki istinaf, temyiz, karar düzeltme veya bireysel başvuru süreleri bu davadan bağımsız korunmalıdır. Devletten maddi ve manevi tazminat, faiz, yargılama gideri, delil tespiti ve kayıt ibrazı; koşulları varsa disiplin veya ceza ihbarı ile kanun yolu talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; aleyhe verilen veya sonradan bozulan her kararı hakimin kişisel kusurunun kesin kanıtı saymak ya da Devlet yerine doğrudan hakime husumet yöneltmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — hakimin yargısal hukuki sorumluluğu resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından hakimin yargısal faaliyet sırasında kanunda sınırlı sayılan ağır usul veya davranış ihlallerinden doğan zarar için dava doğrudan hakime değil devlete karşı özel görev ve usul kurallarıyla açılır; devlet koşulları varsa hakime rücu eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Anayasa Mahkemesi — hakimin yargısal hukuki sorumluluğu emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her hatalı veya bozulan karar tazminat sorumluluğu doğurmaz; kanun yolu denetimi ile sorumluluk davası, hukuki yorum farkı ile kasıt-ağır ihlal, görevli yüksek mahkeme, dava süresi, zarar ve illiyet, disiplin-ceza süreçleri ve rücu birbirinden ayrılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hakimin yargısal hukuki sorumluluğu yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.46-49 ve 114-115
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36, 40, 125 ve 129
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-76
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru