Çed Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği

Kapsam

ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ÇED kararının proje sahibinin değişmesinden sonra geçerliliği konusunda 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “çed olumlu veya çed gerekli değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir” kuralıdır. Şirket veya ruhsat devri mevcut ÇED kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni ÇED gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir. Ayrıca “çed kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-bakanlık bildirimleri, e-çed kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2872 Sayılı Çevre Kanunu: m.10, 12, 15 ve 20

ÇED kararının proje sahibinin değişmesinden sonra geçerliliği kapsamında m.10, 12, 15 ve 20 hükümleri ÇED, denetim, durdurma ve yaptırım bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7, 10-11 ve 27

ÇED kararının proje sahibinin değişmesinden sonra geçerliliği kapsamında m.2, 7, 10-11 ve 27 hükümleri başvuru, iptal ve yürütmenin durdurulması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İmar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

3194 Sayılı İmar Kanunu: m.21-32 ve 42

ÇED kararının proje sahibinin değişmesinden sonra geçerliliği kapsamında m.21-32 ve 42 hükümleri ruhsat, yapı kullanma ve yaptırım bağlantısı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Çevre Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve hisse devri, işletme devri, ruhsat devri ve projedeki maddi değişikliği aynı işlem saymak veya yeni sahibin nihai ÇED raporundaki bütün taahhütlerden bağımsız olduğunu varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Şirket veya ruhsat devri mevcut ÇED kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni ÇED gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir.

Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden şirket veya ruhsat devri mevcut ÇED kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni ÇED gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu üzerinden sınanır. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi yönünden ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu.

“Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” kaydı, “Şirket veya ruhsat devri mevcut ÇED kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni ÇED gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

Bu delil öncelikle “çed kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-bakanlık bildirimleri, e-çed kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Devir öncesi ve sonrası proje sahibi, yer, kapasite, teknoloji, ruhsat ve taahhütleri karşılaştırma tablosuna alıp yalnız sahiplik değişikliği mi yoksa yeniden ÇED değerlendirmesi gerektiren proje değişikliği mi bulunduğunu belirlemek.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden devir öncesi ve sonrası proje sahibi, yer, kapasite, teknoloji, ruhsat ve taahhütleri karşılaştırma tablosuna alıp yalnız sahiplik değişikliği mi yoksa yeniden ÇED değerlendirmesi gerektiren proje değişikliği mi bulunduğunu belirlemek” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları, proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması.

“Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi.

Bu aşamada zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Resmî Gazete çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Proje sahibi değişikliği yetkili valilik veya Bakanlığa gecikmeden bildirilmeli; idari yaptırım, faaliyetin durdurulması, iptal davası ve yürütmenin durdurulması süreleri tebliğ ve öğrenme tarihine göre izlenmelidir.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden proje sahibi değişikliği yetkili valilik veya Bakanlığa gecikmeden bildirilmeli; idari yaptırım, faaliyetin durdurulması, iptal davası ve yürütmenin durdurulması süreleri tebliğ ve öğrenme tarihine göre izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi.

“Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” istemi, “Şirket veya ruhsat devri mevcut ÇED kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni ÇED gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması.

“Resmî Gazete çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, temel ölçüt ise “çed kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-bakanlık bildirimleri, e-çed kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Çed Kararının Sonra Geçerliliği Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık bakımından çed olumlu veya çed gerekli değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Danıştay — Çed Kararının Sonra Geçerliliği Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; şirket veya ruhsat devri mevcut çed kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni çed gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Çed Kararının Sonra Geçerliliği Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Hisse devri, işletme devri, ruhsat devri ve projedeki maddi değişikliği aynı işlem saymak veya yeni sahibin nihai ÇED raporundaki bütün taahhütlerden bağımsız olduğunu varsaymak.

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları yönünden hisse devri, işletme devri, ruhsat devri ve projedeki maddi değişikliği aynı işlem saymak veya yeni sahibin nihai ÇED raporundaki bütün taahhütlerden bağımsız olduğunu varsaymak” riski gerçekleşirse proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Danıştay çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması aşamasında bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları delili ve “ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları
• ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• devir öncesi ve sonrası proje sahibi, yer, kapasite, teknoloji, ruhsat ve taahhütleri karşılaştırma tablosuna alıp yalnız sahiplik değişikliği mi yoksa yeniden ÇED değerlendirmesi gerektiren proje değişikliği mi bulunduğunu belirlemek
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Proje sahibi değişikliği yetkili valilik veya Bakanlığa gecikmeden bildirilmeli; idari yaptırım, faaliyetin durdurulması, iptal davası ve yürütmenin durdurulması süreleri tebliğ ve öğrenme tarihine göre izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

ÇED kararının proje sahibinin değişmesinden sonra geçerliliği bakımından ilk usul adımından sonra hangi işlemler yapılmalıdır?

Devir öncesi ve sonrası proje sahibi, yer, kapasite, teknoloji, ruhsat ve taahhütleri karşılaştırma tablosuna alıp yalnız sahiplik değişikliği mi yoksa yeniden ÇED değerlendirmesi gerektiren proje değişikliği mi bulunduğunu belirlemek; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Proje sahibi değişikliği yetkili valilik veya Bakanlığa gecikmeden bildirilmeli; idari yaptırım, faaliyetin durdurulması, iptal davası ve yürütmenin durdurulması süreleri tebliğ ve öğrenme tarihine göre izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi talebi hangi vakıa ve delillerle somutlaştırılmalıdır?

Proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 2872 Sayılı Çevre Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 3194 Sayılı İmar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir.

Dosyanın ilk önceliği devir öncesi ve sonrası proje sahibi, yer, kapasite, teknoloji, ruhsat ve taahhütleri karşılaştırma tablosuna alıp yalnız sahiplik değişikliği mi yoksa yeniden ÇED değerlendirmesi gerektiren proje değişikliği mi bulunduğunu belirlemek, delil omurgası ise ÇED kararı ve nihai rapor veya proje tanıtım dosyası, eski-yeni proje sahibinin ticaret sicili, devir ve ruhsat sözleşmeleri, tapu-kira kayıtları, kapasite ve proses çizimleri, koordinatlar, taahhüt listesi, valilik-Bakanlık bildirimleri, e-ÇED kayıtları, diğer çevre izinleri, izleme-denetim tutanakları ve halk ilanları ile ÇED Kararının Proje Sahibinin Değişmesinden Sonra Geçerliliği konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Proje sahibi değişikliği yetkili valilik veya Bakanlığa gecikmeden bildirilmeli; idari yaptırım, faaliyetin durdurulması, iptal davası ve yürütmenin durdurulması süreleri tebliğ ve öğrenme tarihine göre izlenmelidir. Proje sahibi değişikliğinin kayda alınması, ÇED kararının geçerliliğinin tespiti, eksik bildirimin tamamlanması, durdurma veya idari yaptırımın iptali, yeniden değerlendirme, yürütmenin durdurulması ve çevresel zararın giderimi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; hisse devri, işletme devri, ruhsat devri ve projedeki maddi değişikliği aynı işlem saymak veya yeni sahibin nihai ÇED raporundaki bütün taahhütlerden bağımsız olduğunu varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — çed kararının sonra geçerliliği resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık bakımından çed olumlu veya çed gerekli değildir kararı bulunan projede proje sahibinin değişmesi halinde yeni sahibi gösteren bilgi-belgeler yetkili idareye bildirilir; kararın dayandığı proje, yer, kapasite ve taahhütler değişmiyorsa süreç bu kayıt üzerinden devam edebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Danıştay — çed kararının sonra geçerliliği emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; şirket veya ruhsat devri mevcut çed kararını her durumda otomatik taşımadığı gibi yalnız unvan değişikliği de baştan yeni çed gerektirmez; proje sahibi, devir tarihi, kapasite-teknoloji-yer değişikliği, kümülatif etki, taahhüt, diğer izinler ve bildirimin yapıldığı merci ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — çed kararının sonra geçerliliği yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu idari uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2872 Sayılı Çevre Kanunu — m.10, 12, 15 ve 20
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7, 10-11 ve 27
• 3194 Sayılı İmar Kanunu — m.21-32 ve 42
• Danıştay Karar Arama