Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat

Kapsam

Kesin ve geçici aciz, beş yıllık süre, ivazsız tasarruflar, yakın akraba işlemleri, gerçek değer farkı, üçüncü kişinin kötüniyeti ve dördüncü kişinin sorumluluğu incelenir. Tasarrufun iptali ayni değil şahsi nitelikte bir dava olup amaç, malı borçlunun mülkiyetine döndürmek değil alacaklıya dava konusu mal üzerinde cebri icra yetkisi sağlamaktır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, tasarrufun iptali davasında aciz, yakınlık ve ispat konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Takip Yolunun ve İcra İşleminin Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır” kuralıdır. İptal sebebi işlem tarihindeki objektif ve sübjektif koşullara göre ayrı ayrı kurulmalıdır. Ayrıca “yakınlık tek başına her olayda iptal sonucu doğurmaz ancak borçlunun durumunu bilme yönünden güçlü bir karine oluşturabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.277/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“İptal davasından maksat 278, 279 ve 280 inci maddelerde yazılı tasarrufların butlanına hükmettirmektir.” — Alıntının yeri: İcra ve İflâs Kanunu m.277/1

Bu alıntı, TBMM, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu kabul metni, m.277/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Tasarrufun iptali davasında aciz, yakınlık ve ispat kapsamında m.277/1 hükümleri iptal sebepleri, sonuç ve süre bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 389-399

Tasarrufun iptali davasında aciz, yakınlık ve ispat kapsamında m.190, 389-399 hükümleri ispat yükü ve geçici koruma bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Cenk Akil: Yargıtay Kararları Işığında Tasarrufun İptali Davası Bağlamında Aciz Belgesi

Aciz belgesinin bu davada alacaklının takip yoluyla tatmin olamadığını gösteren özel dava şartı niteliğini ve geçici-kesin belge ayrımını inceler. Bu yaklaşım, bu takip uyuşmazlığı içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Aciz belgesi tasarrufun iptali davası bakımından özel bir dava şartıdır.” — Alıntının yeri: Öz

Tasarrufun iptali davasında aciz, yakınlık ve ispat konusunda yararlanılan eser: Cenk Akil, “Yargıtay Kararları Işığında Tasarrufun İptali Davası Bağlamında Aciz Belgesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2014, S. 3, s. 159-202. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Alacağın tasarruftan önce doğumu, icra takibi, kesin veya geçici aciz belgesi ve iptale konu işlem tarihleri kronolojik çizelgeye alınmalıdır. Yakınlık tek başına muvazaa yerine geçirilmeden bedel, ödeme izi, tarafların ekonomik gücü, malın elde tutulması ve üçüncü kişinin borçlunun durumunu bilmesini gösteren olgular toplanmalı; talep alacak ve ferileriyle sınırlandırılmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. Kabul metnindeki ‘butlan’ anlatımı tasarrufu herkese karşı geçersiz kılmaz; davacıya cebri icra yetkisi veren güncel sonuç ve m.278-284 koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Alacaklı, borçlunun malvarlığını azaltan işlemin iptalini hangi aciz, zaman, karşı taraf bilgisi ve zarar koşullarıyla isteyebilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Kabul hükmü mülkiyeti değiştirmez ve davacıya alacağı ölçüsünde haciz ile satış yetkisi verir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Takip dosyası ve aciz belgesi hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Tapu ve araç devir kayıtları ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat uyuşmazlığında usul takvimi alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. İİK m.284 uyarınca iptal hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat yönünden talep stratejisi hazırlanırken tasarrufun alacaklı yönünden iptali ile haciz ve satış yetkisi aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle tapu iptali ve tescil talep edilmesi ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Takibe Uygulanacak Özel Kurallar

Davacının Gerçek ve Muaccel Bir Alacağı ile Kural Olarak Kesin veya Geçici Aciz Belgesi Bulunmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için takip dosyası ve aciz belgesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İptal Sebebi İşlem Tarihindeki Objektif ve Sübjektif Koşullara Göre Ayrı Ayrı Kurulmalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden iptal sebebi işlem tarihindeki objektif ve sübjektif koşullara göre ayrı ayrı kurulmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tapu ve araç devir kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve alacağın tasarruftan sonra doğduğunun gözden kaçırılması savunması da ayrıca incelenmelidir.

Yakınlık Tek Başına Her Olayda İptal Sonucu Doğurmaz Ancak Borçlunun Durumunu Bilme Yönünden Güçlü Bir Karine Oluşturabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden yakınlık tek başına her olayda iptal sonucu doğurmaz ancak borçlunun durumunu bilme yönünden güçlü bir karine oluşturabilir. Bu ölçüt özellikle banka ödeme hareketleri üzerinden sınanır. Tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, aciz belgesinin hiç sunulmaması ihtimalini güçlendirebilir.

Kabul Hükmü Mülkiyeti Değiştirmez ve Davacıya Alacağı Ölçüsünde Haciz ile Satış Yetkisi Verir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için takip dosyası ve aciz belgesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden kabul hükmü mülkiyeti değiştirmez ve davacıya alacağı ölçüsünde haciz ile satış yetkisi verir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Takip Dosyası, Tebligat ve İspat

Takip Dosyası ve Aciz Belgesi.

Bu delil öncelikle “davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden takip dosyası ve aciz belgesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tapu ve Araç Devir Kayıtları.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden tapu ve araç devir kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tapu ve araç devir kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Banka Ödeme Hareketleri.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden banka ödeme hareketleri” kaydı, “Yakınlık tek başına her olayda iptal sonucu doğurmaz ancak borçlunun durumunu bilme yönünden güçlü bir karine oluşturabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İcra Dairesi, İcra Mahkemesi ve Genel Mahkeme Ayrımı

Alacağın ve Tasarruf Tarihinin Karşılaştırılması.

Bu aşamanın amacı takip dosyası ve aciz belgesi ile takip işlemi arasındaki bağı denetlemektir. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması” adımından sonra şikâyet, itiraz veya dava süresi ile takibin durup durmadığı ayrıca kaydedilmelidir.

Aciz Koşulunun Dava Şartı Niteliğiyle Denetlenmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden aciz koşulunun dava şartı niteliğiyle denetlenmesi” işlemi yürütülürken takip türü, taraf sıfatı, tebligat ve özel süre birlikte incelenir. Eksik tapu ve araç devir kayıtları, haciz ve satış yetkisi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Tasarruf Zincirindeki Tarafların Belirlenmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi” işlemi, takip yolunun ayrı bir aşamasıdır. Banka ödeme hareketleri dosyaya alınmalı; icra dairesi, icra mahkemesi ve genel mahkeme arasındaki görev ayrımı somut işleme göre yapılmalıdır.

Şikâyet, İtiraz ve Dava Süreleri

İİK m.284 Uyarınca İptal Hakkı Tasarruf Tarihinden İtibaren Beş Yıl Geçmekle Düşer.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden İİK m.284 uyarınca iptal hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıl geçmekle düşer” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Takip ve Aciz Belgesine İlişkin Tarihler Ayrı Çizelgede Gösterilmelidir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden takip ve aciz belgesine ilişkin tarihler ayrı çizelgede gösterilmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Dördüncü Kişiye Yöneltilecek İstemin Öğrenilmesi Gecikmeden Somutlaştırılmalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden dördüncü kişiye yöneltilecek istemin öğrenilmesi gecikmeden somutlaştırılmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Takibin ve İcra İşleminin Somut Sonucu

Tasarrufun Alacaklı Yönünden İptali.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden tasarrufun alacaklı yönünden iptali” sonucu isteniyorsa hüküm veya karar, takip dosyasında uygulanabilecek açıklıkta kurulmalıdır. Dayanak kayıt takip dosyası ve aciz belgesi, temel ölçüt ise “davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır” olacaktır.

Haciz ve Satış Yetkisi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden haciz ve satış yetkisi” isteminin şikâyet, itiraz veya dava yolundan hangisine ait olduğu belirtilmelidir. Tapu ve araç devir kayıtları bulunmadığında takip sonucu varsayımla genişletilmemelidir.

Nakden Tazmin.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden nakden tazmin” istemi, “Yakınlık tek başına her olayda iptal sonucu doğurmaz ancak borçlunun durumunu bilme yönünden güçlü bir karine oluşturabilir” koşuluyla ve banka ödeme hareketleri ile ilişkilendirilmelidir. İşlemin kaldırılması, düzeltilmesi veya takibin durması sonucu açıkça gösterilmelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/4105, K. 2020/2310, 03.03.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“kesin aciz vesikası takip hukuku bakımından borç ikrarını içeren bir senet olup, İİK'nin 68/1. maddesinde yazılı belgelerdendir” — Alıntının yeri: Çoğunluk gerekçesi; İİK m.143 uyarınca aciz vesikasının niteliği paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Tasarrufun iptali davasında aciz, yakınlık ve ispat bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Tasarrufun iptali davasında aciz şartı kesin veya geçici aciz belgesiyle ispatlanabilir; tasarruf tarihi, borcun doğumu, yakınlık ve kötü niyet ayrıca değerlendirilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Kesin aciz vesikasının hukuki niteliği ve alacaklıya sağladığı takip imkânı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar tasarrufun iptali davasını değil aciz vesikasına rağmen alacak davası açılmasındaki hukuki yararı çözer; İİK m.277 koşulları ayrıca kanıtlanmalıdır.

Takip Yolu, Süre ve Sıfat Hataları

Tapu İptali ve Tescil Talep Edilmesi.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden tapu iptali ve tescil talep edilmesi”. Bu savunmaya verilecek cevap, takip dosyası ve aciz belgesi delili ve “Davacının gerçek ve muaccel bir alacağı ile kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi bulunmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Alacağın Tasarruftan Sonra Doğduğunun Gözden Kaçırılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden alacağın tasarruftan sonra doğduğunun gözden kaçırılması” riski gerçekleşirse haciz ve satış yetkisi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Aciz Belgesinin Hiç Sunulmaması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden aciz belgesinin hiç sunulmaması” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi aşamasında banka ödeme hareketleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Bedel Farkının İşlem Tarihine Göre Ölçülmemesi.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden bedel farkının işlem tarihine göre ölçülmemesi”. Bu savunmaya verilecek cevap, takip dosyası ve aciz belgesi delili ve “Kabul hükmü mülkiyeti değiştirmez ve davacıya alacağı ölçüsünde haciz ile satış yetkisi verir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Her Aile İçi Devrin Otomatik Muvazaa Sayılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2019/4105, K. 2020/2310 yönünden her aile içi devrin otomatik muvazaa sayılması” riski gerçekleşirse haciz ve satış yetkisi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• takip dosyası ve aciz belgesi
• tapu ve araç devir kayıtları
• banka ödeme hareketleri

• alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması
• aciz koşulunun dava şartı niteliğiyle denetlenmesi
• tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi

• Süre çizelgesinde İİK m.284 uyarınca iptal hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Takip ve aciz belgesine ilişkin tarihler ayrı çizelgede gösterilmelidir. Dördüncü kişiye yöneltilecek istemin öğrenilmesi gecikmeden somutlaştırılmalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Alacaklı, Borçlunun Malvarlığını Azaltan İşlemin İptalini Hangi Aciz, Zaman, Karşı Taraf Bilgisi ve Zarar Koşullarıyla İsteyebilir?

Tasarrufun iptali ayni değil şahsi nitelikte bir dava olup amaç, malı borçlunun mülkiyetine döndürmek değil alacaklıya dava konusu mal üzerinde cebri icra yetkisi sağlamaktır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; takip dosyası ve aciz belgesi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Takip Dosyası ve Aciz Belgesi Neden Önemlidir?

Takip dosyası ve aciz belgesi, tapu ve araç devir kayıtları, banka ödeme hareketleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması; aciz koşulunun dava şartı niteliğiyle denetlenmesi; tasarruf zincirindeki tarafların belirlenmesi. Takip yolu, icra dairesi ile mahkeme arasındaki görev ayrımı, tebligat ve özel şikâyet veya itiraz süresi ayrıca doğrulanmalıdır.

Tasarrufun İptali Davasında Aciz, Yakınlık ve İspat Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

İİK m.284 uyarınca iptal hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Takip ve aciz belgesine ilişkin tarihler ayrı çizelgede gösterilmelidir. Dördüncü kişiye yöneltilecek istemin öğrenilmesi gecikmeden somutlaştırılmalıdır.

Tasarrufun Alacaklı Yönünden İptali Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Tasarrufun alacaklı yönünden iptali, haciz ve satış yetkisi, nakden tazmin somut takip işlemiyle ilişkilendirilmelidir. İşlemin kaldırılması, düzeltilmesi, takibin durması veya sürmesi sonucu infaza elverişli açıklıkta gösterilmelidir.

Sonuç

Bu takip uyuşmazlığı bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Alacaklı, borçlunun malvarlığını azaltan işlemin iptalini hangi aciz, zaman, karşı taraf bilgisi ve zarar koşullarıyla isteyebilir” sorusu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tasarrufun iptali ayni değil şahsi nitelikte bir dava olup amaç, malı borçlunun mülkiyetine döndürmek değil alacaklıya dava konusu mal üzerinde cebri icra yetkisi sağlamaktır.

Dosyanın ilk önceliği alacağın ve tasarruf tarihinin karşılaştırılması, delil omurgası ise takip dosyası ve aciz belgesi ile tapu ve araç devir kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İİK m.284 uyarınca iptal hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Tasarrufun alacaklı yönünden iptali talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tapu iptali ve tescil talep edilmesi riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/4105, K. 2020/2310, 03.03.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Tasarrufun iptali davasında aciz şartı kesin veya geçici aciz belgesiyle ispatlanabilir; tasarruf tarihi, borcun doğumu, yakınlık ve kötü niyet ayrıca değerlendirilir.
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.277/1
• TBMM, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu kabul metni, m.277/1 — alıntı yeri: İcra ve İflâs Kanunu m.277/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 389-399
• Cenk Akil, “Yargıtay Kararları Işığında Tasarrufun İptali Davası Bağlamında Aciz Belgesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2014, S. 3, s. 159-202
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru